Analyse

Kabinet blijft lonken naar SGP en CU voor belastingdeal

Het kabinet bewandelt achter de schermen nog altijd de christelijke weg om het belastingplan door de senaat te krijgen. Is dat verstandig?

Kees van der Staaij (SGP) en Gert-Jan Segers (christenunie) tijdens de regeling van werkzaamheden. Beeld anp

In de steeds zenuwachtiger zoektocht om het Belastingplan 2016 van de ondergang te redden, hoopt het kabinet nog altijd op een deal met ChristenUnie en SGP. Eerste Kamerleden van beide partijen hebben contact gehad staatssecretaris Wiebes van Financiën. Als dat voor de finale stemming van 22 december nergens toe leidt, richt het kabinet alle energie op D66.

Indien het CDA straks net als in de Tweede Kamer voor stemt, hebben VVD en PvdA nog minstens 5 Eerste Kamerzetels nodig. ChristenUnie en SGP kunnen die samen leveren, D66 alleen. De optie om het debat in de senaat af te wachten en te hopen op de inschikkelijkheid van de senatoren, wordt door bronnen in de coalitie als te riskant omschreven. Daarom is Wiebes samen met premier Rutte en minister Dijsselbloem van Financiën achter de schermen opnieuw alle mogelijkheden aan het verkennen. Waar liggen hun kansen in dit Haagse afschuifspel?

Weg meerderheid

Oppositiepartij CDA zit in een zetel. Als de christendemocraten niets zien in toezeggingen die het kabinet doet om bijvoorbeeld D66 binnenboord te krijgen, dan stemmen ze gewoon tegen het belastingplan - weg meerderheid. Tegelijkertijd wil het CDA geen onderdeel zijn van welk akkoord dan ook. Het stempel van medeverantwoordelijke gedoogpartij wil partijleider Buma koste wat het kost vermijden. Het heimelijke CDA-ideaal is dat de lastenverlichting er niet komt, ondanks CDA-steun: 'Aan ons heeft het niet gelegen.'

D66 heeft in de Tweede Kamer tegen het belastingplan gestemd. Een forse en gegarandeerde toezegging van het kabinet - méér werkgelegenheid - is nodig om de senaatsfractie van D66 vóór te laten stemmen. Die bestaat wat de oppositiepartij betreft niet uit een beetje draaien aan een paar belastingknoppen, maar uit een belofte, al dan niet spijkerhard.

Vorige week nodigde premier Rutte D66-leider Pechtold uit voor een etentje. Niet om hem concrete voorstellen te doen, maar om van Pechtold te horen wat D66 wil als het kabinet er langs christelijke weg niet uit zou komen. Met andere woorden: als plan B nodig zou zijn.

Plan A, steun van ChristenUnie en SGP, was immers in de Tweede Kamer al dichtbij. De twee partijen stemden tegen, omdat Wiebes de waarschuwing van het Centraal Planbureau ter harte nam dat hun op eenverdieners gerichte voorstellen slecht zouden zijn voor de arbeidsparticipatie. Het lukte SGP-Kamerlid en economiehoogleraar Elbert Dijkgraaf niet Wiebes ervan te overtuigen dat het economisch model van het CPB eenvoudigweg niet aansloeg op zijn voorstel. 'In werkelijkheid dáált de werkloosheid juist door ons voorstel', riep hij.

Alexander Pechtold. D66 heeft in de Tweede Kamer tegen het belastingplan gestemd. Beeld anp

Kritiek van de christelijke pers

Het CDA trok lang met CU en SGP op in pleidooien vóór de kostwinner, maar koos toch voor algemene lastenverlichting. Dat kwam het CDA op stevige kritiek van de christelijke pers te staan - electoraal niet aantrekkelijk.

Gezien de positie van het CDA, zo heeft het kabinet bedacht, is het makkelijker om SGP en ChristenUnie alsnog mee te krijgen, dan om D66 te paaien. Over de inhoud van een mogelijke deal met CU en SGP wilden betrokkenen donderdag niets kwijt. Van een mogelijk akkoord met D66 lekten, via nrc.next, wel de contouren uit: het kabinet zou bereid zijn te beloven dat gemeenten vanaf 2019, na de volgende gemeenteraadsverkiezingen, meer mogelijkheden krijgen eigen belastingen te heffen.

Dat is zo ver weg, dat het CDA er nu makkelijk 'ja' tegen kan zeggen en later, in nieuwe politieke verhoudingen, 'nee'. Als D66 dat risico niet neemt en tegenstemt, zullen VVD, PvdA en CDA de kiezer inpeperen wat D66-senator Backer nu al steeds vaker zegt te horen vanuit het land: 'O, u bent van die partij die mij een lastenverlichting door de neus gaat boren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden