nieuws Rechtsbijstand asielprocedure

Kabinet blijft erbij: geen gratis advocaat meer bij begin asielprocedure

Het kabinet blijft erbij dat de gefinancierde rechtsbijstand voor asielzoekers bij hun eerste asielverzoek wordt geschrapt. Zij krijgen voortaan pas na een voorgenomen afwijzing van de eerste asielaanvraag een gratis advocaat toegewezen. Nu nog is er de eerste acht dagen van de procedure een toegevoegde advocaat aanwezig bij de aanmelding, het eerste gehoor en het nader gehoor. 

Een asielzoeker bij het AZC in Amsterdam. Beeld Hollandse Hoogte / Michel Utrecht

Dat zegt staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Asiel en Migratie) vandaag in een interview met de Volkskrant. Zij conformeert zich daarmee aan de gang van zaken in de rest van de Europese Unie. Het kabinet wil zo vasthouden aan een nog niet uitgevoerde afspraak uit het regeerakkoord.

Het kabinet hoopt met de maatregelen wat lucht te geven aan de overbelaste justitiële keten. De IND kampt met personeelstekorten. Na de vluchtelingencrisis van 2015 en 2016 is het personeelsbestand ‘ontijdig afgeschaald’, geeft Justitie nu toe. Minder juridische bijstand in de eerste fase van de procedure maakt het werk voor de IND eenvoudiger, maar is tegen het zere been van Vluchtelingenorganisaties. Advocaten bereiden asielzoekers voor op hun gehoor, kijken mee met alle handelingen die de IND in de eerste fase verricht en stellen allerlei correcties voor. VluchtelingenWerk en de Nederlandse Orde van Advocaten waarschuwden eerder dat met het schrappen van de gratis rechtsbijstand in de eerste dagen ‘de rechtspositie van asielzoekers ernstig wordt ondermijnd’.

De verandering gaat ook in tegen een advies van de commissie-Van Zwol, die naar aanleiding van de affaire rond de afgeblazen uitzetting van de Armeense kinderen Lili en Howick onderzoek deed naar de vraag hoe het kan dat vreemdelingen langdurig in Nederland verblijven zonder vergunning. Volgens Van Zwol is het belangrijk juist de eerste asielaanvraag zo zorgvuldig mogelijk te behandelen en het belang van kinderen goed mee te wegen. Dit kan later in het proces vertraging voorkomen. Broekers-Knol zegt dat zij erop zal toezien dat een zorgvuldige behandeling van de eerste asielaanvraag gewaarborgd blijft.

Randen opzoeken

Vandaag en morgen behandelt de Tweede Kamer de begroting van Justitie en Veiligheid. Broekers-Knol (VVD) nam de portefeuille Asiel en Migratie in juni over van haar plotseling opgestapte partijgenoot Mark Harbers. Zij liet maandag weten opdracht te hebben gegeven voor een extern onderzoek naar de uitvoering van de asielprocedure door de IND, omdat ze het onwenselijk vindt dat de doorlooptijden bij de dienst steeds verder oplopen. Het kost de overheid dit jaar 5,5 miljoen aan dwangsommen en volgend jaar zelfs 17 miljoen.

In het interview zegt de staatssecretaris verder dat zij de maatregelen tegen overlastgevende asielzoekers wil aanscherpen. ‘Ik wil de randen opzoeken van wat kan. Overlastgevende asielzoekers zijn desastreus voor het draagvlak voor vreemdelingenopvang. En de mensen die echt onze bescherming nodig hebben, zijn het slachtoffer. We moeten daar veel strakker op zitten. Ik ga onderzoeken of ik maatregelen kan nemen om ze in beperking te nemen.’ Dat kan in het uiterste geval opsluiting betekenen.

De staatssecretaris zegt voorstander te zijn van een open debat over hoe het verder moet met het Europese vluchtelingenbeleid. Ook een quotum zoals Canada heeft, moet daarbij worden overwogen. ‘Die discussie moeten we aangaan. En dat niet iedereen zich meteen verschuilt achter allerlei principes die onbespreekbaar zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden