Kabila heeft bijna geen vrienden meer

Laurent Kabila heeft alle controle verloren over de overleving van zijn bewind. De president van Congo, wiens leger op instorten staat, is afhankelijk geworden van militaire steun van de weinige vrienden die hij nog heeft in Afrika....

Van onze correspondent

Hans Moleman

KINSHASA

Vrijdag was nog steeds niet duidelijk of Zimbabwe, mogelijk samen met Namibië, eerdere beloften in daden heeft omgezet. In de Congolese hoofdstad Kinshasa zwollen de geruchten aan dat Zimbabwe inmiddels enkele honderden commando's zou hebben gestuurd om Kabila van de ondergang te redden.

Maar zelfs als dit waar is, zal er meer militaire vuurkracht nodig zijn om de opmars van de rebellen te stuiten. De opstandelingen, die volgens waarnemers worden gesteund door Rwanda en Uganda, zouden nog ruim honderd kilometer van Kinshasa zijn verwijderd.

In een aantal hoofdsteden in zuidelijk en midden-Afrika gaat tegelijkertijd achter de schermen het politieke steekspel verder over de toekomst van Congo, dat qua minerale rijkdom en grootte een van de belangrijkste landen in de regio is. Buitenlandse diplomaten in Kinshasa breken zich het hoofd over de vraag wat president Robert Mugabe van Zimbabwe zou motiveren om het wankele bewind van Kabila nog te steunen.

Mugabe zit in eigen land met grote economische en politieke problemen. Met een spectaculaire operatie in Congo hoopt hij misschien zijn kwijnend bewind nieuw leven in te blazen, menen sommige waarnemers. 'Mugabe is er in principe gek genoeg voor.' Hij zou kunnen mikken op een latere wederdienst van het aan grondstoffen rijke Congo.

Tegen de waarschijnlijkheid van een militaire interventie uit Zimbabwe spreekt, dat het een avontuur is dat bij slechte afloop als een boemerang op Mugabe zou terugkomen. Het zou de omstreden president in eigen land de kop kunnen kosten. Ook riskeert hij een breuk met Zuid-Afrika.

Zuid-Afrika probeert via onderhandelingen een uitweg te vinden uit de crisis rond Congo. Mandela heeft opgeroepen tot een regionale vredesconferentie, waaraan op z'n minst Uganda, Rwanda en Congo zouden moeten deelnemen. President Museveni van Uganda en zijn Rwandese protegé Paul Kagame zijn echter tot dusverre niet geneigd hun betrokkenheid bij de opstand in Congo te erkennen.

Ze verwijzen voor vredesonderhandelingen door naar de politieke raad van de opstandelingen, die zich heeft getooid met de naam 'Democratische Vergadering van Congo'. Dit is een bonte verzameling van Tutsi-kopstukken die een veilige zone eisen voor de Tutsi-bevolking in het oosten van Congo, aanhangers van Congo's overleden ex-dictator Mobutu die nu een kans zien om wraak te nemen op Kabila, plus Congolezen die aanvankelijk Kabila steunden maar ontevreden zijn geraakt over diens wanbestuur .

Op de achtergrond van het Afrikaanse politieke toneel spelen de VS en Frankrijk hun eigen rol. Beide landen hebben de buik vol van Kabila. Volgens waarnemers helpt de - vooral financiële - invloed van de VS op Angola erbij dat de Angolese president Dos Santos er geen heil in ziet Kabila militair te hulp te schieten. Anderhalf jaar geleden was het Angola dat er samen met de Tutsi-soldaten uit Rwanda voor zorgde dat Kabila in het zadel kwam.

Nu zijn het dezelfde krachten die hem er weer uit duwen, Angola door passief toe te zien, Rwanda samen met grote broer Uganda de rebellen militair te steunen. 'Kabila is een tragische figuur geworden. Zelden heeft een veelbelovende president zoveel blunders begaan als deze man', constateert een waarnemer. 'De vraag is nu of hij nog een beetje sierlijk uit het zadel gaat, of met bloedvergieten'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden