Kabelbranche steviger in greep buitenlanders

Na jarenlang voor krap twee tientjes het basispakket te hebben ontvangen krijgt de consument nu te maken met kabeltv-bedrijven die meer willen slijten: betaal-tv, Internet en telefonie....

VIA HET regionale kabeltelevisie-bedrijf een CD downloaden in Assen? Playboy Channel in Epe? Nog nooit heeft iemand in Nederland geld verdiend met nieuwe kabeldiensten, maar het optimisme viert hoogtij.

'Ik woon nu een half jaar in Nederland en ik weet dat het hier veel regent. Mensen krijgen dus liever een video van ons via de kabel thuis op de tv. Hoeven ze niet door de regen naar de videotheek', stelt Tim Bryan van UPC. Dit Amerikaanse bedrijf kocht de afgelopen week voor 550 miljoen gulden de kabelactiviteiten van energiebedrijf Nuon en werd zo volledig eigenaar van United Telekabel, het grootste kabelbedrijf van Nederland. UPC gaat volgende maand naar de beurs en hoopt daarmee ondanks zware aanloopverliezen 1,3 miljard gulden op te halen. Want de Amerikanen, ook voor de helft eigenaar van het Amsterdamse kabelbedrijf A2000, hebben grote plannen. Dit voorjaar kunnen de Telekabel-klanten al bellen, Internetten en extra tv-kanalen ontvangen. Voor de nabije toekomst staan onder meer beeldtelefonie en interactief shoppen op het programma.

Niet iedereen is al zo ver als Telekabel, maar alle grote kabelbedrijven zijn bezig. Sport 7 is vergeten en vergeven, de 'kabelboeren' maken zich opnieuw op om uit te groeien tot de Berlusconi's van de lage landen. In de periode 1996-2000 wordt 3 tot 4 miljard gulden gestopt in het up to date maken van de kabelnetten. Daarmee zijn ze geschikt voor Internet, tientallen extra tv-kanalen en voor telefonie. Ook interactieve diensten, zoals homeshoppen of het bestellen van een topfilm, behoren tot de mogelijkheden. Zo willen de kabelaars eens wat gaan verdienen, want tot nu toe kosten de nieuwe diensten door de torenhoge investeringen alleen maar geld.

De avonturen in multimedia-land zijn de kabelbedrijven tot nu toe slecht bekomen. Nuon was één van de partijen in het Sport 7-fiasco. De pogingen van de kabelbedrijven om via het samenwerkingsverband Enertel KPN Telecom van de troon te stoten eindigden in onderlinge ruzies en de verkoop aan het Amerikaanse telecombedrijf WorldPort.

Maar de tijd staat niet stil. De techniek is de laatste jaren zowel beter als goedkoper geworden. Ook worden de kabelaars steeds groter en kapitaalkrachtiger. Zes jaar geleden waren er nog 190 kabelbedrijven, nu 53. Steeds meer (kleinere) nutsbedrijven kiezen er voor zich uitsluitend toe te leggen op de kerntaken energie en water, en de dure telecom- en kabelactiviteiten te verkopen aan de specialisten. De top vijftien heeft inmiddels 85 procent van de kabelaansluitingen in handen. De grootste twee, Telekabel en Casema, zijn respectievelijk Amerikaans (UPC) en Frans (France Télécom).

UPC vindt de tijd nu rijp om eens geld te gaan verdienen. De Amerikanen denken dat de Nederlander wel 40 tot 60 gulden per maand extra over heeft voor Playboy Channel, 24 uur per dag golf-tv, een kinderkanaal of topfilms op aanvraag. Het bedrijf wil daarnaast telefonie 15 tot 20 procent goedkoper aanbieden dan KPN Telecom. En wie ook nog eens met UPC het Internet opgaat, kan een aantrekkelijke extra pakketkorting tegemoet zien.

De grote vraag is natuurlijk of de gemiddelde kabelklant daar op zit te wachten. Het Noordelijke kabelbedrijf Castel is voorzichtig. 'We zijn wel actief met Internet, maar hebben geen plannen voor betaal-tv', zegt een woordvoerder. 'De Nederlander loopt daar niet warm voor en de Noord-Nederlander al helemaal niet. We bieden nu bijna 30 kanalen voor zo'n 22 gulden en daar is onze klant tevreden mee.'

Toine Maes, directeur van de kabelbranchevereniging Vecai, is er echter van overtuigd dat zijn leden zich zullen ontwikkelen tot multimedia-bedrijven. 'Als Sport 7 nog een trauma is in onze branche, dan moet dat nu maar eens afgelopen zijn', stelt hij. 'Bij dit soort nieuwe ontwikkelingen is nog nooit verkeerd voorspeld dát ze aanslaan, alleen wánneer. Daar kan wel eens een paar jaar verschil in zitten. Maar dat het gaat komen, staat voor mij vast. Uit onderzoek blijkt dat de Nederlander niet nóg meer algemene zenders wil, maar dat hij wel wil betalen voor een kanaal dat hem interesseert.'

Maar volgens John André Luyten, telecom- en mediadeskundige bij KPMG, is het niet alleen de vraag of de kabelklant de extra's wel wil. De vraag is ook of de kabelbedrijven het allemaal wel aankunnen. 'Met de miljardeninvesteringen is het netwerk straks wel klaar, maar daarmee ben je er nog niet. Je moet je producten ook nog verkopen en dat kost nog eens honderden miljoenen. Marketing, het voorkomen dat je klanten weglopen naar een concurrent, rekeningen versturen, dat soort dingen komt er allemaal bij kijken. En veel ervaring hebben ze daar niet mee.'

Volgens Luyten is er al veel veranderd bij de nog steeds als ambtelijke monopolisten bekend staande kabelbedrijven. 'Er is veel nieuw ondernemersbloed in de sector gekomen, maar er kan duidelijk nog meer bij. Ze moeten niet vergeten dat ze concurreren met wereldwijd werkende telecombedrijven, die al een enorme ervaring hebben met zaken als marketing en customer care.'

De grotere kabelbedrijven denken echter het voorlopig wel zelfstandig af te kunnen. Voor de dure nieuwe diensten zoeken ze samenwerking. Zo hebben acht kabelbedrijven gezamenlijk Mediakabel opgericht, dat voor de aangesloten partijen een pakket van voorlopig 24 tv-zenders gaat leveren. Palet Kabelcom en Castel werken voor hun Internet-diensten samen met het Amerikaanse AtHome, dat de afgelopen week voor liefst 13 miljard gulden branchegenoot Excite kocht.

Met dat soort bedragen in het achterhoofd voorspelt Luyten dat de concentratie in de kabelbranche nog lang niet afgelopen is. Hij verwacht dat de huidige top-vijftien die 85 procent van de aansluitingen heeft op termijn een top zeven wordt. 'We hebben de eerste ronde van concentratie nu achter de rug. Maar de tweede ronde komt er aan. Ik verwacht meer overnames, vooral door de Amerikaanse kabelbedrijven. Die wachten nu nog rustig af, maar gaan zeker komen. En de Duitse mediareuzen misschien ook.' Want UPC mag misschien hard van stapel lopen, veel tijd om de ontwikkelingen rustig te bekijken hebben de kabelaars niet. De concurrentie zit ze op de hielen. Telecom- en Internet-reus KPN Telecom experimenteert met Snelnet, waarmee ook (televisie-)beelden verstuurd kunnen worden. Het satellietbedrijf Astra - dat al 300 duizend schotels aan de man heeft gebracht - wil dat in nieuwe woningen standaard een satellietontvanger wordt ingebouwd, net zoals er nu al een kabelaansluiting is. En de overheid gaat dit jaar digitale etherfrequenties veilen voor 'aardse digitale televisie', waarop een consortium van omroepen en bedrijven aast.

Over die satellieten maakt Vecai-directeur Maes zich niet zoveel zorgen. 'Die schotels zijn toch vooral voor de boot of het tweede huis.' Maar over de aardse digitale televisie wél. 'Dat kan op termijn een zware concurrent worden.'

Wilco Dekker

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden