Kaap het Goede Leven

Nelson Mandela was nog maar nauwelijks vrijgelaten of de eerste Nederlanders streken neer aan de Westkaapse kust. Ze investeren in onroerend goed, ze zijn eigenaar van horeca-ketens....

HET HUIS VAN Tineke is, eh. . . nou ja, laten we het zo zeggen, als je bijzonder veel van dik gevernist hout houdt, is het zeker mooi. 'Khozi' heet het glanzende stulpje. Het uitzicht achter, waar de aannemer druk bezig is een zwembadje aan te leggen, is in ieder geval práchtig. De rietvelden in de monding van de Bergrivier mogen er werkelijk zijn.

En wat een rust! Vooral op een druilerige dag als vandaag, als een kille zeemist dik opdringt aan de Westkaapse kust, zodat je je van Stomneusbaai tot Laaiplek even in een deprimerend Noord-Gronings herfstlandschap waant. Op straat slechts een paar vissersmannen, die op de stoep tegenover Hotel Rivièra een grote fles bier delen. Binnen is er machtige knoflooksoep, voor slechts twee gulden.

Welkom in Velddrift, een vissersdorpje met steeds meer vakantiewoningen op anderhalf uur rijden van Kaapstad, richting Namibië. Hier woont tegenwoordig Tineke de Nooy, al is ze nu weer even naar Nederland. Gelijk heeft ze, het Kaapse weer is niet altijd even aangenaam. De Hollandse lente kan een stuk aangenamer zijn.

De gezelligste babbeltante van Nederland is de derde bekende landgenoot die is neergestreken in Zuid-Afrika. Preciezer: Kaapstad en omgeving. John Kraaykamp senior en Gordon wonen er ook. Al schijnt de oude Kraay inmiddels wat last te hebben van heimwee. Zijn riante villa in Noordhoek, bij het mooiste strand van de Kaap, is in de aanbieding. Het echtpaar wil vaker in Nederland zijn en lokaal wat kleiners kopen.

Kaapstad is in trek, de laatste tijd. Vooral bij rijke Duitsers en Engelsen, die in het 'Californië van Afrika' voor een paar ton een huis met zeezicht kopen waar ze elders zo meer dan een miljoen voor kwijt zouden zijn. De levensstijl is zonnig en mondain. Van zwarte armoede hoef je geen last te hebben, die is bijna onzichtbaar verborgen achter de Tafelberg. Jurgen Schrempp van Daimler-Benz is in de Kaap gesignaleerd, Diana's broer graaf Spencer en Mark Thatcher ook. Ze investeren in onroerend goed, waarvan de prijzen door alle toeloop fors gestegen zijn. Maar naar West-Europese begrippen is het nog steeds goedkoop. Ook menig wijnlandgoed in het achterland is al in buitenlandse handen overgegaan.

De Hollanders doen het wat bescheidener, maar er mag toch worden gesproken van een klein post-apartheidsgolfje. Mensen die het volle vaderland verruilen voor de verlokking van een aangenaam leven op de zuidpunt van Afrika. De meeste nieuwelingen behoren overigens niet tot het legioen der bekende Nederlanders. Ze lijken ook niet op de vorige lichting immigranten, die na de oorlog richting Zuid-Afrika trok. Je zou ze het best kunnen omschrijven als slimme, hooggeschoolde entrepreneurs die eens iets anders wilden dan dat lage land aan de Noordzee. Luxe-landverhuizers.

Neem Michiel Berkel. Sinds drie jaar is hij mede-eigenaar van een bioscoop voor de betere film in het centrum van Kaapstad. 'Wat doe je toch in dat rare land?', vragen Nederlandse vrienden hem geregeld. Wanneer ze zelf komen kijken, begrijpen ze het. Een huis in Constantia, het Wassenaar van de Kaap. Veel zon, weinig haast. Ruimte.

Een lichte vrees om vast te roesten in de Nederlandse journalistiek - 'zeg maar het Koos Tak-syndroom' - brachten de voormalige Haagse Post-verslaggever en zijn vrouw er toe Zuid-Afrika te verkennen. 'In 1991, toen Mandela werd vrijgelaten, dacht ik ''we gaan eens kijken''. Via een kennis belandden ze in het dorpje Irene bij Pretoria, waar ze op slag gecharmeerd raakten. 'Het leek Nederland, jaren vijftig. De gemoedelijkheid van vroeger.'

Nu bestiert Berkel (48) het Labia-theater. Het romantische gebouw ('Ik dacht eerst dat 't een pornobios was') werd eind jaren veertig gebouwd voor de rijke Italiaanse diplomatenfamilie Labia, voor feesten en partijen. Nu draaien er films als As good als it gets, Au petit Marguery en Seven years in Tibet.

'Mijn droom is altijd geweest: iets ondernemen in het buitenland. Ik heb twee liefdes, reizen en films. In Zuid-Afrika was er op filmgebied nog weinig, ik zag zoveel mogelijkheden.' Hij verkocht zijn riante huis aan het Amsterdamse Vondelpark en ging pionieren. Werk van de BBC en Channel Four verkopen, Zuid-Afrika kon dankzij hem genieten van Medisch Centrum West. Berkel liep zelfs met een koffer vol teddyberen door Johannesburg. Grinnekend: 'Dat was even een gat in de markt.'

Je moet naar Kaapstad komen, hier gebeurt het, zei z'n vriend Raymond Hasselerharm (ook oud-correspondent van Het Parool en inmiddels Kaaps miljonair in onroerend goed en horeca) steeds als hij belde. 'Op een gegeven moment was er een bioscoop te koop. Dat was een jongensdroom; een eigen filmtheater.'

In Nederland had hij vroeger graag The Movies gekocht, maar dat was niet te betalen. In Kaapstad kon het wel. Drie zalen heeft Labia nu, eind van het jaar komt er een vierde bij, samen 450 stoelen. Hij kiest films uit die hij zelf mooi vindt, er komt aardig publiek op af. Weinig zwarten, helaas. 'In de townships is het skop, skiet en donner-genre populair'.

Ook voor Marcel Hoogebeen is het nieuwe leven in Kaapstad 'een jongensboek'. Anderhalf jaar geleden hakte de 41-jarige makelaar de knoop door, na een zware medische ingreep. In het ziekenhuis kwam de bezinning: niet verder doorrazen, maar een andere levensstijl. Hij verkocht zijn aandeel in de Kamminga-groep en emigreerde.

Niet dat hij in Kaapstad - woning op een spectaculaire klif - op zijn lauweren rust. 'Maar de druk van Nederland heb ik niet meer. Ik doe nu dingen alleen nog voor de lol.' Hij begon met wat appartementen. Nu is hij bezig met 'het mooiste wat er is': een compleet dorp ontwikkelen. Van een boer kocht hij in december 103 hectare grond aan de rand van de stad. Er komen 870 woningen op, scholen, winkels, een project van 25 miljoen gulden. 'Nu al 65 procent verkocht, zonder enige marketing. Ongelofelijk toch?'

N EE, hij is niet hard op weg naar een tweede ziekenhuisopname. 'Ik besteed twee dagen per week aan het project. Een team van medewerkers doet het meeste werk, zelf stuur ik alleen een beetje'. Voor de rest is er het zoete leven: Marcel en Susan tennissen, golfen, wandelen. 'De Cederbergen in, heel simpel. Heerlijk' Stralend: 'Weet je dat ik het laatste jaar amper nog 'n stropdas heb gedragen?'

In de sector hotel, restaurant en café is het Hollandse golfje het meest zichtbaar. Krasnapolsky kocht even buiten de stad het chique hotel Lord Charles, en in de binnenstad een fraai historisch pand. Deze voormalige 'Nederlandsche Club' is omgedoopt tot d'Vijff Vlieghen. Dankzij kok Rudolf Bos (ex-De Kersentuin) mag het nu tot de beste restaurants van de Kaap worden gerekend.

En zo is er meer. Vorig jaar opende jonge horeca-ondernemers in het centrum restaurant 169 on Longstreet (mooiste veranda downtown, bitterballen in semi-koloniale stijl). In de trendy wijk Observatory is net eetcafé Whatever geopend (nasi goreng, saté en kroketten). Ernaast: een Nederlandse bistro, erboven: poolcafé Rolling Stones, deel van het Hasselerharm-imperium.

Zo kunnen we nog even doorgaan. Wie wil overnachten kan terecht in het chique gastenhuis Constantia Manor van Radboud Janssen, in het landelijke Helderberg Country House van Dries en Sylvia Frenks of in Rick en Roland's uiterst comfortabele Victoriaanse Blackheath Lodge.

Nog meer voorname luxe gewenst? Twee straten boven de lodge ligt 't Huys Haerlem, van Cees, oud-conservator van het Rijksmuseum, en zijn vriend Johan. Alternatieve uitstapjes: Jaap Kreeftenberg. Auto huren, Dick Vlietman. Advies over wonen en investeren, Rob Schouten. En dan is er het groepje voormalige surf-profs, zoals Olaf van Tol. Ze zijn neergestreken in de buurt van het om zijn golven vermaarde Bloubergstrand. Eric is een taugé-kwekerij begonnen, Sven zit in de educatieve spelletjes, Jan heeft zijn eigen plankenfirma.

Olaf, 36, import van surfuitrusting plus surferspension: 'Ik hoef niet zo nodig meer naar Nederland. Die krioelende massa betweters die steeds meer ruimte inneemt. Als je hier vijf minuten rijdt, hoor je alleen nog vogels.'

'Zuid-Afrika is een land waar je als Europeaan eenvoudig binnenkomt, als je genoeg geld meebrengt, zegt gastheer Janssen van Constantia Manor. Hij verdiende zijn geld in de houthandel, nu is de tijd van het genieten aangebroken. 'Persoonlijk was ik 't liefst naar Indonesië gegaan, maar daar blijf je altijd een buitenlander. Hier in Kaapstad is het een beetje Europa, je schuift er makkelijk in.' Eigen kapitaal is vitaal, waarschuwt huizenadviseur Schouten, voorheen software-specialist. 'Als je hier geld moet lenen, is het heel hard werken.'

De meeste nieuwkomers kennen elkaar wel op de een of andere manier, al loopt men onderling de deur niet plat. Het moet niet te Hollands worden, daarvoor zijn ze niet naar de Kaap gekomen. Elkaar op zakelijk gebied wat helpen, graag. Maar op de wandeling-met-braai van de ANV, de vereniging van de naoorlogse oude generatie Kaapse immigranten, zul je ze niet zien. De nieuwe gelegenheid d'Vijff Vlieghen is populairder - vorige week was er op Koninginnedag voor het eerst een after-party met dj, na het haringhappen op de residentie van de ambassadeur. Alleen de surfers zijn er nog niet gesignaleerd.

De hamvraag: blijven ze?

Marcel Hoogebeen heeft nog geen moment spijt gehad. 'Als de criminaliteit in de hand wordt gehouden, dan graag. Ik heb wel vertrouwen in de Kaap. Erbuiten ga ik niet.'

'Zou ik ooit nog mijn ogen open doen in het winderige, gure Nederland', mijmert Berkel wel eens. Hij vermoedt van niet. 'Ik mis soms wel dingen. Je kun niet even naar het Boekenbal, of naar sociëteit De Kring. Maar ja, je kunt niet alles hebben.'

Zeg, je maakt er toch niet een te positief verhaal van, informeert hij. 'Straks komen ze allemaal.'

Geen paniek, Kaapstad is nog lang geen Marbella of Benidorm. Maar wat niet is kan komen. Laatste nieuws: neefje Bob van de Van der Valk-dynastie is op de Kaap gesignaleerd. Hij schijnt op zoek te zijn naar mooie lokaties voor het imperium van de Toekan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden