nieuws

Kaag uit felle kritiek op Rutte en politieke cultuur van ‘regelen en ritselen’

Sigrid Kaag heeft opnieuw harde kritiek geuit op de politieke cultuur die mede onder leiding van premier Mark Rutte is ontstaan. Ze keerde zich maandag in haar HJ Schoo-lezing tegen het ‘ritselen en regelen zonder visie’ en hekelde ‘het Haags gedoe’ in de formatie.

Sigrid Kaag: ‘Progressieve slagkracht in het kabinet is in mijn ogen essentieel om de grote vragen van deze tijd van antwoord en oplossingen te voorzien.’  Beeld ANP
Sigrid Kaag: ‘Progressieve slagkracht in het kabinet is in mijn ogen essentieel om de grote vragen van deze tijd van antwoord en oplossingen te voorzien.’Beeld ANP

Kaag toonde zich ook zeer kritisch over het Nederlandse klimaatbeleid, dat volgens haar ‘nog steeds hopeloos achterloopt op de rest van Europa’. Zonder hem bij naam te noemen ridiculiseerde Kaag daarbij Ruttes recente uitspraak dat het klimaatbeleid ‘haalbaar en betaalbaar’ moet blijven. ‘Haalbaar en betaalbaar is het nieuwe argument om niets of weinig te doen’, meent de D66-leider.

Ook op andere momenten liet Kaag doorschemeren weinig op te hebben met haar beoogd coalitiegenoot Rutte. Zo tonen de toeslagenaffaire en het gebrekkige ‘coronacrisismanagement’ volgens de D66-leider aan dat er nog genoeg te leren is op het gebied van ‘medemenselijkheid, betrouwbaarheid, openheid en effectief bestuur’. Kaag: ‘Dat geldt ook voor degenen die om het hardst roepen hoe onwijs gaaf ons landje is.’

Formatie

Kaag komt met haar kritiek op een moment dat de vastgelopen formatie aan een nieuwe fase begint. De verwachting is dat VVD-prominent Johan Remkes dinsdag van de Tweede Kamer als nieuwe informateur de opdracht krijgt om aan een minderheidskabinet te werken met in elk geval VVD en D66 als coalitiepartners. De toespraak van Kaag maakt duidelijk hoe groot de afstand tussen de D66-leider en Rutte nog is.

Volgens Kaag zijn er de afgelopen jaren te weinig ‘moedige keuzes’ gemaakt. ‘Leiderschap is voor mij het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie. Als je de politieke managers te lang hun gang laat gaan, betaalt de samenleving daarvoor de hoogste prijs.’

De D66-leider citeerde topambtenaar Bernard ter Haar, die zich onlangs publiekelijk afvroeg of de Nederlandse overheid de afgelopen twee decennia nog ‘iets groots’ tot stand heeft gebracht. Kaag: ‘Hij kon niets verzinnen. Ik ook niet. Hoe lang ik er ook over nadenk.’

Progressieve partijen

De afgelopen maanden lijkt de kloof tussen Kaag en Rutte eerder toe- dan afgenomen. Kaag noemde het in haar toespraak ‘moeilijk te bevatten’ dat PvdA en GroenLinks op ‘niet-inhoudelijke gronden’ zijn afgewezen, hoewel die partijen enthousiast waren over het gezamenlijke stuk dat VVD en D66 in de zomer hadden geschreven en de ChristenUnie niet. ‘Misschien was ik al die tijd al te goedgelovig. Ik dacht dat het menens was, werken vanuit de inhoud.’

Volgens Kaag is ‘het gehalte Haags gedoe in deze formatie veel te hoog’. ‘Dat geeft een ongemakkelijk gevoel. Soms heb ik het gevoel dat ik me op een ander spoor begeef dan mijn tegenstrevers en collega’s.’

De demissionair minister van Buitenlandse Zaken wil niet in een kabinet plaatsnemen als er geen ‘dramatische en ultieme versnelling’ komt in het klimaatbeleid (‘Als u mij een alarmist noemt, zal ik dat als een erespeld op mijn jasje dragen’). Daarnaast wil ze fors investeren in onderwijs en sociale voorzieningen en een veel ambitieuzer EU-beleid.

Volgens Kaag was het EU-beleid van de afgelopen jaren ‘een zinnebeeld van penny wise maar pound foolish’. ‘Ik heb zelf niet genoeg gedaan om een wijziging van koers af te dwingen. Dat reken ik mezelf aan. Nederland is nu gebaat bij constructieve creativiteit, bij zelfbewust optreden en bij generositeit en geduld. Ook daarom ijver ik voor een nieuwe coalitie, met nieuw elan, en nieuwe Europese overtuiging.’

De D66-leider herhaalde dat Rutte nu voorop moet lopen om de formatie weer vlot te trekken en ‘het politiek vertrouwen te herwinnen, met name van links’. ‘Progressieve slagkracht in het kabinet is in mijn ogen essentieel om de grote vragen van deze tijd van antwoord en oplossingen te voorzien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden