Kaag: Libische detentiecentra voor migranten moeten meteen dicht

De Libische detentiecentra voor migranten moeten per direct worden gesloten. De omstandigheden zijn er te mensonterend. Dit zegt minister Kaag voor Ontwikkelingssamenwerking na een bezoek aan Libië. In ruim dertig staatsgevangenissen zitten nog zo’n vijfduizend migranten die zijn opgepakt door de Libische kustwacht toen ze met bootjes Europa probeerden te bereiken. Duizenden anderen zitten opgesloten in gevangenissen van gewapende groeperingen.

‘De centra, die niet geschikt zijn voor menselijk verblijf, moeten dicht’, aldus minister Kaag woensdag na een bezoek aan een detentiecentrum in Tajoura, een buitenwijk van de Libische hoofdstad Tripoli. Daarmee is ze de eerste EU-bewindspersoon die tot die conclusie komt. 

Kaag vindt dat Nederland niet kan blijven zwijgen over uitbuiting en dwangarbeid, alleen maar omdat Europa niet wil dat migranten de Europese kust bereiken. ‘Aan welke kant je ook staat in dit debat, we zijn allemaal mensen, zegt Kaag. ‘Wij hebben ontzettende mazzel gehad dat wij in Nederland zijn geboren. In die positie kunnen we wat terugdoen. Daar hoort een humaan asielbeleid bij. Dit is niet humaan.’

28 maart 2018 - Minster Kaag in het Tajoura Detention Center in Lybie. Beeld ANP

In lijn met de EU streeft ook het Nederlandse kabinet naar opvang van zo veel mogelijk Afrikaanse migranten in Afrika, om te voorkomen dat zij naar Europa komen. Maar Kaag benadrukt dat Libië voorlopig geen geschikte kandidaat is om afspraken mee te maken, vanwege de daar heersende bestuurlijke chaos. ‘Een land dat zelf nog in oorlog is en bezig is met wederopbouw valt natuurlijk niet in die categorie.

Hel op aarde

Migranten noemen de Libische detentiecentra tegenover mensenrechtenactivisten ‘de hel op aarde’, waar martelingen, seksueel misbruik en zelfs moorden plaatsvinden. De Amerikaanse zender CNN opende eind vorig jaar de ogen van veel Europese politici door te tonen hoe gevangen genomen migranten worden doorverkocht als slaven.

Kaag maakte deze week een tour door Noord-Afrika om migranten te bezoeken die vergeefs probeerden de oversteek naar het Europese continent te maken. Vooral het chaotische Libië is een populaire oversteekplaats voor mensensmokkelaars. Libië heeft geen eenduidige grensbewaking zoals Turkije, waarmee de EU wel een deal heeft over het tegenhouden van migranten. Vorig jaar vertrokken 110 duizend van de in totaal 180 duizend bootvluchtelingen vanuit Libië naar Europa.

Vooral Italië, maar ook andere EU-lidstaten zijn vastbesloten om de aantallen verder omlaag te krijgen. Ze financieren de Libische kustwacht. De Italianen betalen naar verluidt ook lokale Libische militia om migranten tegen te houden. Als gevolg daarvan zijn al honderdduizenden migranten sinds begin 2016 niet verder gekomen dan het strand van Libië. Zij bivakkeren in plukjes op straat of in leegstaande gebouwen. Een deel van hen is onder erbarmelijke omstandigheden vastgezet in een detentiecentrum.

De belofte afgelopen november van dertien ministers van Europese en Afrikaanse landen om de situatie voor migranten in Libië te verbeteren, is nog nauwelijks concreet geworden. Wel zijn 18 van de 52 officiële centra al gesloten. Maar in de overgebleven centra heersen nog steeds wantoestanden, meldt onder meer Amnesty International.

Dilemma

Kaags oproep om de centra te sluiten plaatst niet alleen haar Europese collega’s, maar ook haar coalitiegenoten van VVD, CDA en ChristenUnie voor een dilemma. Want wat moet er met de opgeviste migranten gebeuren als ze niet naar een detentiecentrum gebracht mogen worden?

Kaag hoopt samen met andere landen de druk op Libië op te voeren om open asielzoekerscentra te maken waar migranten niet worden opgesloten, maar waar ze in en uit kunnen lopen. En waar hulpverleners toezicht kunnen houden. Ook wil ze dat het aantal vluchten wordt verdubbeld voor migranten die willen terugkeren naar hun thuisland. Vorig jaar zijn 20 duizend migranten vanuit Libië teruggevlogen naar landen als Mali en Nigeria. Nederland doneerde daar in december nog eens 10 miljoen euro extra voor. ‘Ik wil dat er meer migranten naar huis kunnen en dat het proces versnelt’, zegt Kaag. ‘Er is genoeg geld en er zijn genoeg vliegtuigen. Het probleem zit in de bureaucratische afhandeling. Libië en Afrikaanse landen moeten sneller zorgen voor de juiste reispapieren.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden