Juweeltjes van een schoenlapper volgens Werner Herbers

WERNER HERBERS, solohoboïst bij het Concertgebouworkest en artistiek leider van de Ebony Band, heeft ooit met een bandrecordertje in de bioscoop 'het hele gelul' van Round Midnight opgenomen....

JUDITH KOELEMEIJER

Hij is 'nogal freakerig' in die dingen. Vorig jaar hoorde hij in New York de pianist Kevin Hays spelen. Bij de tweede set zat hij bijna bij Hays op schoot, maar dat hielp weinig. Hij heeft nog dagenlang lopen vloeken. Woedend omdat hij er niet bij kon, niet wist wat voor een akkoorden Hays greep. 'Hij speelde ongelooflijk goed en met zo'n groot gemak, alsof het een heel gemakkelijk stuk was, terwijl hij toch blijk gaf van waanzinnige muzikale vondsten.'

Werner Herbers heeft stapels platen gekocht vanwege een paar maten, of die ene overgang. Het gaat hem meer om de noten dan om de uitvoeringen, zegt hij. Het 'fantastische' tikje op de xylofoon in Iberia van Debussy, dat een einde maakt aan een voorafgaand Spaans dansritme. Dat prachtige 'fopslot' in Ravel's Menuet sur le nom d'Haydn, wanneer je denkt dat hij gaat afsluiten maar dan toch nog even een uitwijkinkje maakt. Of die ene mineur-noot die Coltrane in Body and Soul speelt, die noot die er helemaal niet hoort maar toch zo goed in het stuk past. 'Ik word gefascineerd door kleine veranderingen, vertroebelingen van klassieke patronen.'

Hij voelt zich soms een detective. Niet alleen altijd op zoek naar de ware toedracht van een uitvoering, maar vooral ook naar 'de gaten in de muziekgeschiedenis'. Met de Ebony Band speelt hij werk van vergeten, entartete of anderszins veronachtzaamde componisten. Onbekende leerlingen van Schönberg, Russen die op twintigjarige leeftijd briljant waren maar door Stalin monddood werden gemaakt. 'Dick Hillenius zei ooit: je hebt mensen met herkenningsplezier en je hebt mensen met ontdekkingsplezier. De liefhebbers van music for the millions en degenen die alles boven tafel willen krijgen. Het zit allebei in me.'

Juist daarom houdt hij zo van muziek uit het interbellum. Componisten uit die tijd experimenteerden volop, er viel voor de liefhebber wat te ontdekken, maar het experiment ging nog niet ten koste van de harmonie. 'Sommige hedendaagse componisten zijn mij een beetje te veel aan het ontdekken.' Hij houdt meer van het esthetische, het fijnzinnige. Al kan hij ook aardig in vervoering raken van het 'powerstuk' De IJzergieterij van Mossolov, of de 'atoombomexplosie' in het slot van Graettinger's City of glass.

Hij las Erich Maria Remarque, Thomas Mann. Kan een kwartier staan kijken naar een abstract stadslandschap van Lyonel Feininger, en was verrukt toen hij op een expositie over de kunstenaars rondom De Stijl in Arnhem het werk van Thijs Rinsema ontdekte: schoenlapper uit Drachten en vriend van Van Doesburg. Juweeltjes! Op dezelfde expositie zag hij een kubistisch schilderij van Hendrik Chabot. De rest van zijn werk spreekt hem niet aan, maar de drie kubistische schilderijen van Chabot zijn prachtig. Hij heeft er nog een proberen te kopen, is hij tijden mee bezig geweest. Net gemist, helaas.

Hij is toch het meest geïnteresseerd in de kunst uit de eerste helft van deze eeuw. Komt ook door de familie. Zijn ouders waren Duits en vluchtten voor de nazi's naar Nederland. Moeder was actief als danseres, vree nog met een drummer van het Bauhaus. Hij groeide op met Der Blaue Reiter en Kandinsky en had een eigenzinnige tante die op een tentoonstelling van 'entartete Kunst' overwoog een Klee te jatten, omdat zij bang was dat de schilderijen na de expositie in de vuilnisbak zouden belanden. 'Ik vind de schilderijen van Ysbrant ook prachtig, lees nu een boek van Harm Botje, maar ik kom uiteindelijk steeds weer bij die periode terecht.'

Hoewel: het duet van Misha Mengelberg met zijn papegaai mag natuurlijk niet onvermeld blijven. Een idioot stuk. Misha speelt een heel lullige blues op de piano, en de papegaai fluit mee. 'Er zit een waanzinnige timing in, Misha speelt zo goed op die papegaai in.' Hij heeft gehoord dat de vogel later is verdwenen, toen hij van Misha vrij mocht rondvliegen op de Veluwe. 'Maar dat duet staat gelukkig op plaat.'

Judith Koelemeijer

De Ebony Band speelt olv Werner Herbers composities van de Russische componisten Alexeij Zjlvotov (1904-1964) en Gavril Popov (1904-1972), op 27 december tijdens de Klap op de Vuurpijl in het TTA-Gebouw op het Westergasfabriekterrein in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden