Justitie worstelt nu zelf met de demonen van de sleeptheorie

Anja Sligter..

Van onze verslaggeefster Anja Sligter

ZUTPHEN Op drie plekken op het lichaam van Christel Ambrosius – onder de nagels, in het bloedvlekje op haar spijkerbroek, in de spermavlek op haar bovenbeen – is het volledige dna-profiel van Ron P. (34) gevonden. En bij Christels baarmoedermond en anus werden gedeeltelijke dna-profielen van hem aangetroffen. Duidelijke zaak voor de rechters in Zutphen, zou je denken.

De reeks van dna-sporen plus de hoeveelheid spermacellen zijn overtuigende bewijzen dat op 9 januari 1994 de destijds 18-jarige Ron P. de 23-jarige stewardess heeft verkracht en vermoord in het huis van haar oma in Putten.

Hoezeer Ron P. ook zou ontkennen, of zeggen dat hij een geheime relatie met Ambrosius had, als niets en niemand zijn verhaal ondersteunt – wat het geval is – zou zijn verklaring in een paar uur door de rechters lachend opzij worden geschoven.

Althans, in een andere zaak, op een ander moment, bij een andere rechtbank. Maar niet in deze tweede versie van de Puttense moordzaak. De rechtbank en het Openbaar Ministerie van Zutphen willen in elf dagen tijd de herinnering aan een van de grootste gerechtelijke dwalingen in Nederland wissen. Wilco Viets en Herman du Bois zaten onschuldig bijna zeven jaar vast voor deze moord zonder dat hun dna overeenkwam met dat van het sperma dat in en op Christels lichaam is gevonden.

Dus trekken alle dna-deskundigen langs, die zich vanaf 1994 over met zaken als de spermadruppel op het bovenbeen en ‘de gekamde schaamhaar 22’ hebben gebogen.

Hoe meer deskundigen er langskomen, des te meer de zaak gaat rammelen en hoe duidelijker het wordt hoe ongekend slordig er met het sporenmateriaal is omgegaan. Het zegelnummer van het cruciale spermaspoor is bijvoorbeeld op enig moment bij het Nederlands Forensich Instituut (NFI) verwisseld.

Ook James Walker, de Engelse onderzoeker die in juli vorig jaar het dna opnieuw moest analyseren, had moeite om te ontdekken welke code met welke omschrijving op de cupjes met de dna-extracten correspondeerde.

De ultieme twijfel zaaide dna-expert Richard Eikelenboom. Als jonge medewerker van het NFI onderzocht hij in 1994 als eerste de spermadruppel, die zoals gebruikelijk met een wattenstaafje was opgedept. ‘Ik heb twee keer een stukje van het wattenstaafje afgeknipt en daarna was er niet veel meer over.’

Zijn er meer wattenstaafjes geweest, is een vraag. Maar die werd niet gesteld. De rechtbank, officier van justitie Margreet Frohberg en advocaat Ruud van Boom, zitten namelijk gevangen in een dans rond de bizarre sleeptheorie. Die theorie werd destijds door het OM opgetuigd. Viets, of Du Bois, was niet klaargekomen, maar zou tijdens de verkrachting het zaad van iemand anders naar Christels bovenbeen hebben versleept.

Bij het hof van Leeuwarden werd deze theorie in 2002 al naar het rijk der fabelen gewezen. Maar advocaat Ruud van Boom gebruikt haar nu opnieuw, juist om te verklaren waarom Ron P.’s sperma is gevonden, zónder dat hij de moordenaar is. Hij had een geheime relatie met Christel. De dader versleepte zijn sperma naar haar bovenbeen de dag na hun seks.

Viets en Du Bois, die de rechtzaak bijwonen, zijn in een bizar déjà vu terechtgekomen, zeggen ze zuchtend. Ook oud-politiecommissaris Jan Blaauw, die twee hoofdstukken aan zijn de derde druk van zijn boek De Puttense moordzaak wil toevoegen, schudt steeds vaker zijn hoofd.

Punt voor de verdediging: de sleeptheorie valt niet te ontkrachten, hoe graag het OM dat nu ook wil. Daartoe zou bewezen moeten worden dat in de spermadruppel op het bovenbeen geen vaginale cellen zaten. De test die dat in 1995 heeft aangetoond, deugt echter niet, beamen alle getuigen-deskundigen.

Ook de tweede manier om de sleeptheorie te ontkrachten, liep afgelopen twee weken averij op. Geen van de deskundigen wil een uitspraak doen over het tijdstip waarop seks heeft plaatsgehad, waardoor er sperma op Christels lichaam is terechtgekomen.

Wel is iedereen het erover eens dat de hoeveelheid gevonden spermacellen (5 tot 25 spermakoppen) extreem veel is in vergelijking met andere zedenzaken. Dat aantal moet wijzen op een ‘recente donatie’. Maar wat is recent? En hoe lang blijft zaad goed in en op een dood lichaam?

Los van elkaar wijzen de dna-experts naar zaken die P.’s bewering over zijn heimelijke relatie met Christel Ambrosius ontkrachten. In geval van seks de avond voor de moord zouden in Christels slipje spermasporen moeten zijn gevonden. Maar het kledingstuk is verdwenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden