Justitie VS deinst terug voor strafzaak tegen HSBC

De recordboete van 1,9 miljard dollar voor de Britse bank HSCB is een milde schikking. Een strafzaak zou het financiële stelsel kunnen ontwrichten.

AMSTERDAM - Met de recordboete van 1,9 miljard dollar voor de Britse bank HSBC heeft het predicaat too big to fail dinsdag een nieuwe dimensie gekregen: sommige banken zijn blijkbaar zo belangrijk voor het financiële systeem dat ze niet strafrechtelijk vervolgd kunnen worden.


Het Amerikaanse ministerie van Justitie en de openbaar aanklager in Manhattan wilden een strafzaak beginnen tegen de Hongkong and Shanghai Banking Corporation (HSBC) voor het witwassen van Mexicaans drugsgeld en het verhullen van verboden betalingen aan Iran, Syrië en andere landen op de Amerikaanse embargolijst.


Maar een aanklacht, laat staan veroordeling voor witwassen, had het doodvonnis kunnen betekenen voor de op drie na grootste bank ter wereld, berichtte TheNew York Times dinsdag. Amerikaanse toezichthouders vreesden dat HSBC net als Lehman Brothers in 2008 ook de rest van het financiële stelsel in zijn val zou kunnen meesleuren. En dus is de schikking van omgerekend 1,5 miljard euro een straf en een daad van barmhartigheid ineen: de bank kan blijven bestaan, maar krijgt wel de zwaarste Amerikaanse sanctie die ooit een bank is opgelegd. HSBC betaalt 700 miljoen dollar boete, plus 1,2 miljard dollar voor het afkopen van strafrechtelijke vervolging.


De belangrijkste aantijgingen tegen HSCB stonden al in een rapport van de Amerikaanse Senaat dat deze zomer verscheen. Europa's grootste bank zou het voorgaande decennium miljarden dollars hebben witgewassen voor drugskartels, vermeende terroristen en 'schurkenstaten' op de Amerikaanse zwarte lijst.


Mexicaanse drugsbaronnen kochten vliegtuigen met zwart geld dat via HSBC-rekeningen op de Kaaimaneilanden was gewit. Met hulp van HSBC in Mexico konden drugsbenden in 2007 en 2008 voor bijna 6 miljard euro aan bankbiljetten naar Amerika smokkelen. Amerikaanse filialen van HSBC sluisden geld door naar Syrië, Soedan en Iran. Ook de Taliban behoorden indirect tot de klantenkring, evenals Russische criminelen, voor wie HSBC voor tientallen miljoenen euro's aan verdachte traveller's cheques verzilverde.


Intern waarschuwden medewerkers herhaaldelijk dat de regelnaleving binnen HSBC hopeloos faalde. Tot wel 70 procent van al het witgewassen Mexicaanse geld liep via HSBC, zei een werknemer van de Mexicaanse HSBC-divisie begin 2008 in een gesprek met David Bagley, de toenmalige baas over de regelnaleving (compliance) bij HSBC. Het was slechts een kwestie van tijd voordat de bank het onderwerp van een strafrechtelijk onderzoek zou worden. Bagley zou uiteindelijk publiekelijk zijn ontslag indienen tijdens een geruchtmakende hoorzitting van de Amerikaanse senaat afgelopen juli.


In 2007 veegde een hoge compliance-officier in een e-mail de vloer aan met de halfzachte aanpak van het anti-witwascomité van HSBC Mexico. Het comité had 'meer cojones' (kloten) nodig. 'We hebben deze film al eerder gezien, en hij loopt slecht af', schreef hij. 'Het lijkt erop dat de zakelijke tak nog steeds onaanvaardbare risico's neemt en dat het antiwitwascomité daar na wat tegensputteren mee instemt. Het verontrust me zeer dat het comité niet naar behoren functioneert.'


De huidige HSBC-topman, Stuart Gulliver, bediende zich dinsdag in een reactie van een formulering die mag gelden als de mantra van boetvaardige bankiers, waarin steevast handig onderscheid wordt gemaakt tussen het zondige verleden en het deugdzame heden. 'We aanvaarden de verantwoordelijkheid voor onze fouten uit het verleden. We hebben gezegd dat ze ons diep spijten, en dat doen we opnieuw. De HSBC van vandaag is een fundamenteel andere organisatie dan de bank die deze fouten heeft gemaakt.'


ING-baas Jan Hommen zei in juni bijna hetzelfde na de boete van 476 miljoen euro voor zijn bank: 'De feiten in de verklaring van het Department of Justice beschrijven een heel ander ING dan het bedrijf waarvoor we nu allemaal zo hard ons best doen.'


De boete voor ING was tot deze week de hoogste bancaire straf voor het overtreden van Amerikaanse handelsembargo's. ING kreeg de boete voor het verhullen van miljarden dollars aan transacties die tussen 2002 en 2007 via het Amerikaanse financiële systeem naar Cuba en Iran gingen. Nu staat de Nederlandse ING op plaats drie: naast HSBC schikte ook de Britse bank Standard Chartered met de Amerikaanse autoriteiten voor handel met Iran. Het totale schikkingsbedrag voor de 'schurkeninstelling', zoals de New Yorkse bankwaakhond StanChart betitelde, kwam op 667 miljoen dollar.


Britse bankiers opgepakt


Drie Britse bankiers zijn dinsdag in Londen opgepakt door de Serious Fraud Office (SFO) op verdenking van fraude met de Libor-rente. Een van de bankiers werkte voor het Zwitserse UBS. Dat heeft de SFO, dat sinds deze zomer de grootschalige manipulatie van rentetarieven onderzoekt, dinsdag bekend gemaakt. Ook op dinsdag maakte pensioenfonds ABP bekend een schikking te hebben bereikt met JPMorgan Chase voor het verkopen van 'rommelhypotheken' aan het pensioenfonds in 2006 en 2007. ABP mag volgens de overeenkomst met de Amerikaanse zakenbank niet zeggen hoeveel geld het krijgt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden