Justitie schiet doel voorbij in affaire SNS Bank

Justitie heeft alle registers opengezet om drie ex-bankiers veroordeeld te krijgen voor oplichting. Slachtoffers zijn echter niet gevonden na ruim twee jaar onderzoek....

Van onze verslaggever Jan Meeus

Integriteit van de beurshandel. Daarover ging de zaak tegen de drie ex-medewerkers van de SNS Bank. Volgens officier van justitie H. de Graaff is de SNS-zaak 'een goed voorbeeld van de inbreuk op de integriteit en transparantie van de financiële markt indien het handelen op die markt wordt gestuurd door niet genormeerde economische motieven'. De SNS-affaire draait om het doorbetalen van vergoedingen aan commissionairs door de SNS Bank bij de beursgang van KPN in 1994. De commissionairs moesten hun klanten eigenlijk melden bij ABN Amro, maar gingen naar de SNS Bank.

In ruil daarvoor kregen zij een deel van de vergoeding die de SNS Bank op haar beurt weer kreeg van ABN Amro. Daarmee handelde de bank in strijd met de afspraken met ABN Amro. Oplichting, stelt justitie. Door de vergoeding via een gefingeerde obligatietransactie te betalen, werd er valsheid in geschrifte gepleegd. Bovendien was er sprake van valse mededinging omdat SNS Bank uit economisch gewin op oneerlijke wijze een positie als effectenbank wilde verkrijgen.

Het zijn harde beschuldigingen die hebben geleid tot een vervolging van de SNS Bank, het verantwoordelijk personeel van de bank en de betrokken commissionairs. De bank betaalde een schikking van 1,7 miljoen gulden. De hoogte van die boete en de eventuele economische schade voor onschuldige partijen die een vervolging van de bank met zich mee zou brengen, rechtvaardigde die schikking.

Maar waarom dan ook niet met de bankmedewerkers geschikt?

Fraude-officier De Graaff verklaarde ter zitting dat de schikking met de bank de vervolging van de verdachten niet uitsluit. Bovendien namen de drie bankiers uit economische motieven bewust het risico de wet te overtreden. De Graaff motiveert die beslissing met een verwijzing naar het belang dat de politiek hecht aan integriteit in de financiële sector. Maar de motivatie wringt op een aantal punten.

De politieke zorg over integriteit in de financiële sector is met name gericht op de bescherming van particuliere beleggers. Zeker is dat die in deze zaak op geen enkele wijze benadeeld zijn. Sterker nog, het publieke belang in de SNS-zaak is ver te zoeken. ABN Amro en de Nederlandse Staat (de verkoper van KPN) stellen dat ze niet zijn opgelicht. Op zijn best is sprake van een bank die de andere een loer heeft gedraaid. Als dat al tot actie zou moeten leiden, heeft ABN Amro daarvoor justitie niet nodig. De bank is heer en meester op de Nederlandse emissiemarkt. De achthonderdduizend gulden die de SNS Bank ten onrechte zou hebben doorgesluisd, valt in het niet bij de tientallen miljoenen die ABN Amro met de beursgang van KPN heeft verdiend. Bovendien miskent officier van justitie De Graaff dat de SNS Bank wel degelijk een prestatie geleverd voor die vergoeding. Door de klanten van de commissionairs via SNS in te laten schrijven kreeg de SNS Bank weliswaar een hogere vergoeding, maar daar stonden hogere risico's tegenover.

Door het vergrootglas op het handelen van de drie bankiers te zetten, schetst justitie een zwaar vertekend beeld. Een hoge functionaris van de beurs stelt dan ook dat de werkwijze van de SNS Bank op zijn best aanleiding zou zijn voor een gesprek. Daarmee wordt duidelijk dat hier in de ogen van de beurshandel niets laakbaars is gebeurd. Ook de betaling via de obligatietransactie was in 1994 op Beursplein 5 niet ongebruikelijk. Hoewel er misschien formeel sprake is van valsheid in geschrifte - de vraag is hoe de rechter daarover oordeelt - wordt met de transactie praktisch gesproken niemand benadeeld.

Het is dan ook onverklaarbaar dat Justitie met veel vertoon van macht tot arrestatie van Thymen K. is overgegaan. Zeker gezien het feit dat K. zelf aangifte gedaan namens de SNS Bank en al het beschikbare bewijsmateriaal aan justitie heeft overhandigd. 'Inquisitie', stelde Thymen K.

In plaats van de voor de hand liggende snelle afwikkeling, heeft justitie veel tijd gestopt in een affaire waarmee de publieke zaak niet gediend is. De Graaff had gezien de chronische chaos op het parket tijd en mensen beter kunnen gebruiken om veel belangrijkere delen van de beursfraude te onderzoeken. Nu dreigt justitie te verzanden in details waarmee de publieke zaak niet gediend is, terwijl de belangrijke zaken wegzakken in chaos en vertraging.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden