Justitie onderzoekt nieuwe smeergeldzaken bij Nederlands familiebedrijf SHV

Bedrijven die het betalen van smeergeld met de mantel der liefde hebben bedekt, gaan niet meer vrijuit. Het Functioneel Parket en de FIOD zijn nu ook een onderzoek begonnen naar oplichting, omkoping, valsheid in geschrifte en overtreding van de sanctieregelgeving bij twee dochters van SHV, het bedrijvenconglomeraat van de familie Fentener van Vlissingen. 

Mammoet is een van de dochterbedrijven van SHV die nu worden onderzocht Beeld ANP

Het gaat om het bergingsbedrijf Mammoet, dat inmiddels verkocht is, en om Econosto in Capelle a/d IJssel, een producent van afsluiters en andere technische onderdelen. Eerder werd al bekend dat een van de accountants van deze bedrijven voor de tuchtrechter is gesleept.

Volgens onderzoek van NRC Handelsblad zou Econosto jarenlang steekpenningen hebben betaald aan inkopers van oliebedrijven in het Midden-Oosten om orders binnen te halen. Ook zou met de afkomst van de producten zijn gesjoemeld. Zo werd gezegd dat de afsluiters afkomstig waren uit Europa, terwijl ze in werkelijkheid in China waren gemaakt.

KPMG

Bergingsbedrijf Mammoet zou 3 miljoen euro smeergeld hebben betaald om voor 40 miljoen euro scheepswrakken te kunnen bergen voor de kust van Mauritanië en later nog eens voor een soortgelijke opdracht voor de kust van Irak. Twee advocaten van SHV zouden zelf in december 2016 mede aangifte hebben gedaan om schoon schip te kunnen maken. Zij hoopten de zaken te kunnen schikken. De smeergeldzaken zouden aan het licht zijn gekomen in 2015, na boekenonderzoek van de nieuwe accountant KPMG. De tuchtrechter onderzoekt nog of PwC, de vorige accountant van SHV, hiervan op de hoogte moet zijn geweest. Dit onderzoek is twee weken geleden door de AFM gemeld. NRC meldt dat ook Nutreco, de diervoederdochter van SHV, in Oekraïne steekpenningen zou hebben betaald. Het OM ontkent hier onderzoek naar te doen.

Het OM onderzoekt nu in hoeverre ook leidinggevenden op de hoogte zijn geweest van de gewraakte betalingen bij Econosto en Mammoet. ‘We kijken ook naar de rol van natuurlijke personen en naar potentiële ‘facilitators’’, zegt een woordvoerder.

Schaduwboekhouding

Bij SHV, dat vorig jaar 1,4 miljard euro winst maakte op een omzet van bijna 20 miljard, werken 61 duizend mensen. Stephan Nanninga, de eerste topman van SHV die niet uit de familie zelf afkomstig is, nam in 2016 na twee jaar ontslag. Hij werd opgevolgd door Jeroen Drost. De familie Fentener van Vlissingen houdt toezicht via de raad van commissarissen. Annemiek Fentener van Vlissingen is voorzitter van de raad van commissarissen van SHV Holding. Zij is ook commissaris van De Nederlandsche Bank.

Het betalen van steekpenningen is sinds 2001 een misdrijf. Veel Nederlandse bedrijven blijken zich er nog steeds aan te bezondigen, met name om zaken te kunnen doen in het Midden-Oosten en landen in Afrika en Zuid-Amerika. Vaak opereren ze daarbij met een schaduwboekhouding. Vooral tijdens de crisis probeerden bedrijven op die manier nieuwe orders binnen te halen. Ballast Nedam, Damen Shipyards en SBM Offshore kwamen de afgelopen tijd in opspraak vanwege smeergeldaffaires. De OESO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, drong eerder aan op een hardere aanpak omdat Nederland te lankmoedig zou zijn. Dit jaar werd ING te kennen gegeven dat zij onvoldoende had opgetreden bij smeergeldbetalingen via de bank. Shell ontsloeg een van zijn topbestuurders vanwege een smeergeldzaak in Nigeria. 

Afhankelijk van de resultaten van het onderzoek van het OM zouden ook bij SHV meer koppen kunnen rollen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.