Update

Justitie Noorwegen eist therapie en geen cel voor Breivik

Het Openbaar Ministerie van de rechtbank in Oslo eist gedwongen plaatsing in een psychiatrische instelling van Anders Behring Breivik, de Noor die vorig jaar 77 mensen om het leven bracht. Het OM vindt dat Breivik niet toerekeningsvatbaar was tijdens zijn daden. Als de rechters niet meegaan in de strafeis, kan Breivik alsnog tot 21 jaar cel veroordeeld worden.

Breivik schiet in de lach tijdens een uiteenzetting van een psychiater die twijfelt over zijn geestelijke toestand tijdens de aanslagen.Beeld reuters

Dat Breivik schuldig is aan de moorden staat tijdens het proces niet ter discussie, omdat hij bekend heeft. De rechtszaak draait om het feit of Breivik toerekeningsvatbaar was tijdens de aanslagen.

Het OM acht dat Breivik dit niet was. Hierdoor kan hij de gevangenis ontlopen, maar zou hij volgens het OM wel in een psychiatrische kliniek geplaatst moeten worden waar Breivik behandeld kan worden, mogelijk voor de rest van zijn leven. Het hangt nu af van de rechters of Breivik alsnog tot de cel veroordeeld wordt of de komende drie jaar voorlopig in een psychiatrische instelling geïnterneerd wordt. Een uitspraak wordt in juli of augustus verwacht.

Het eiland Utøya waar Breivik 69 jongeren doodde.Beeld reuters

Op vrijdag 22 juli 2011 pleegde Breivik een dubbele aanslag. Eerst liet hij een bom ontploffen in de regeringswijk van Oslo. Hierbij vonden acht mensen de dood. Daarna toog hij naar het eilandje Utøya, waar op dat moment een bijeenkomst plaatsvond van de jongerenafdeling van de sociaaldemocratische Noorse Arbeiderspartij. Daarbij schoot hij 69 mensen dood. Breivik bekende beide aanslagen gepleegd te hebben, maar vindt zichzelf onschuldig omdat hij naar eigen zeggen handelde 'uit zelfverdediging'.

Het politie-uniform dat Breivik tijdens zijn aanslagen droeg. Daardoor dachten vele jongeren op Utøya aanvankelijk dat hij hen kwam redden, en liepen recht op hem af.Beeld reuters

Breivik plaatste vlak voor zijn moordaanslagen een lijvig manifest online, waarin hij zijn gedachtegoed uiteenzette. Breivik zegt daarin te strijden tegen de islam, die de westerse samenleving bedreigt. Daarom richtte hij zijn aanslagen op de regeringswijk en de jongeren van de Arbeiderspartij (de partij die aan de macht is in Noorwegen), omdat de regering de 'multiculturele samenleving ondersteunt en mogelijk maakt'. Breivik zei in een verklaring de overheid in 'het hart' te willen treffen. Door het doden van de jongeren, redeneerde Breivik, vermeed hij dat de Arbeiderspartij nog een toekomst had in Noorwegen.

Gedurende het proces kwam Breivik onbewogen over. Tijdens getuigenissen van jongeren die levend van Utøya waren geraakt, moest hij af en toe lachen. Toen de rechtbank een filmpje vertoonde aan het begin van het proces, door hemzelf gefabriceerd, moest Breivik even huilen.

Ook vandaag moest Breivik herhaaldelijk lachen toen de aanklager zijn eis voorlas. Breivik glimlachte vooral als het ging over zijn psychische toestand. Ook moest de Noor lachen nadat de aanklager hem ontoerekeningsvatbaar achtte.

Na het uitspreken van de strafeis bracht Breivik zijn kenmerkende extreemrechtse groet.

De afgelopen weken was er onduidelijkheid over de psychische toestand van Breivik. Zo verklaarde een aantal psychiaters hem ontoerekeningsvatbaar tijdens zijn daden, wat werd tegengesproken door andere specialisten die hem juist toerekeningsvatbaar verklaarden. Een duidelijk oordeel hierover is de basis voor het uiteindelijke oordeel van de rechters.

Herdenkingsmars in Oslo voor de slachtoffers van de aanslagen.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden