Justitie liet zich meeslepen door verhaal over coke-smokkel

Twee onderzoeken naar de IRT-affaire zijn dinsdag gepresenteerd . Ze brengen de affaire terug tot haar oorspronkelijke proporties: politie en justitie gingen buiten hun boekje, maar corrupt waren ze niet....

Het verhaal over cocaïnetransporten die met hulp van corrupte overheidsfunctionarissen op de markt zouden zijn gekomen, heeft niet alleen Kamerleden - leken op justitiegebied - het hoofd op hol doen slaan. Ook de top van het justitiële apparaat zelf liet zich erdoor meeslepen, blijkt uit een dinsdag gepubliceerd onderzoek van drie criminologen.

Het Openbaar Ministerie (OM) verloor weliswaar al snel de greep op het onderzoek naar de cocaïnetransporten, wat een brevet van onvermogen is voor een opsporingsapparaat. Maar het nam de vermoedens wel degelijk serieus. Twee overijverige officieren van justitie kregen alle kans hun eigen onderzoek te doen, naast de twee landelijke onderzoeken die het OM was begonnen.

Een van de 'gelovigen' in de gigantische cokesmokkel was de Haarlemse officier van justitie P. Snijders. Diens 'suggestieve' en 'indrukwekkend ogende' diapresentaties werden tot tweemaal toe (in 1997 en 1998) vertoond aan het college van procureurs-generaal, toen nog geleid door 'super-pg' Docters van Leeuwen. Zij lieten zich overtuigen. Later zou ook de Kamercommissie-Kalsbeek door Snijders worden voorgelicht.

Het verhaal was dat de IRT-rechercheurs begin jaren negentig niet alleen honderdduizenden kilo's softdrugs met hulp van criminele informanten op de markt hadden doorgelaten. Maar ook dat die informanten dubbelspel speelden om cocaïne binnen te smokkelen. De politie werd getipt over de komst van een schip met containers marihuana , waardoor de aandacht werd afgeleid van containers met cocaïne. Die werden met hulp van corrupte douaniers aan land gebracht.

Volgens Snijders ging het bij de 'parallel-importen' om tien- tot twintigduizend kilo. De Kamercommissie-Kalsbeek, die de zaak in 1999 voor het eerst naar buiten bracht, maakte daar 'minstens vijftienduizend' van.

Op dat moment was het Openbaar Ministerie echter al van zijn geloof gevallen. De vier onderzoeken (in Amsterdam droeg officier van justitie F. Teeven zijn steentje bij) waren op niets uitgelopen.

Zowel het rapport van de criminologen als een eveneens gisteren gepubliceerd onderzoek van het OM geeft aan hoe dun het bewijs was. Snijders had zich gebaseerd op de verklaringen van een van twee anonieme Colombiaanse getuigen, aan wiens betrouwbaarheid bovendien ernstige twijfel bestond.

Het relaas van IRT-deskundige Fijnaut en diens collega-criminologen maakt duidelijk waarom de commissie-Kalsbeek zo overtuigd raakte van haar zaak. Het OM geloofde er zelf lange tijd in.

De toenmalige vice-voorzitter Rouvoet kan er nog steeds niet over uit. De processen-verbaal met de 'bewijzen' vonden zij immers in de kluizen van het OM zelf. Daarin zaten ook de notulen van de vergaderingen van het college van pg's, waarin de coke-transporten aan de orde kwamen. En uit meerdere hoeken kregen zij mondelinge bevestiging.

Dat er geen coke-luchtje zit aan de IRT-affaire, blijft overigens ook na gisteren ongewis. Iets wat er niet is, valt ook niet te onderzoeken, stelt Fijnaut. Maar hij zegt ook dat de onderlinge twisten in het opsporingsapparaat (zoals de zeurende vete tussen Haarlem en Amsterdam) het vinden van de waarheid niet bevorderden.

Vooralsnog is de IRT-affaire echter teruggebracht tot zijn oorspronkelijke proporties. Politie en justitie gingen zich in hun opsporingsmethoden te buiten, omdat zij geen andere manieren zagen de bazen van de grote drugsnetwerken in Nederland te ontmaskeren. Maar corrupt waren ze niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden