Justitie kwam eerder in aanvaring met journalisten – en werd daar vaker dan eens voor op de vingers getikt

Het Openbaar Ministerie heeft telefoongegevens opgevraagd van Brabants Dagblad-journalist Jos van de Ven. Daarmee hoopt justitie te weten te komen wie gelekt heeft uit de vertrouwenscommissie voor de burgemeestersbenoeming in Den Bosch. Het is niet de eerste keer dat journalisten het aan de stok kregen met justitie, en het OM werd daarvoor meerdere keren op de vingers getikt door de rechter.

In minstens drie gevallen kreeg de Nederlandse staat zelfs een fikse schrobbering van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

In 2012 werd de Nederlandse staat veroordeeld voor de gijzeling van Telegraaf-journalisten Joost de Haas en Bart Mos in 2006. De journalisten hadden geweigerd te onthullen wie het AIVD-dossier over topcrimineel Mink K. aan hen had doorgespeeld. Volgens de hoogste Europese rechter was het recht op journalistieke bronbescherming niet goed nageleefd.

In 2010 veroordeelde het EU-Hof de inval (in 2002) van het OM bij het weekblad AutoWeek. Daarbij werd de redactie door de politie gedwongen om beeldmateriaal af te staan van een illegale straatrace in Hoorn. De hoogste Europese rechter vond de bescherming van journalistieke bronnen tekortschieten.

Bronbescherming wettelijk regelen

In 2007 beoordeelde het Europees Hof de gijzeling (in 2000) van Spits-journalist Koen Voskuil als onrechtmatig. De journalist werd achttien dagen gegijzeld om hem te dwingen de bron van een artikel te onthullen. Toenmalig minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin kondigde naar aanleiding van die uitspraak aan de journalistieke bronbescherming wettelijk te regelen.

In 2009 werd Revu-journalist Nick Kivits door de rechtbank in Den Haag vrijgesproken van (uitlokking van) computervredebreuk. Kivit las eind 2008 e-mails uit de privébox van toenmalig staatssecretaris van Defensie Jack de Vries, die door een hacker was gekraakt. Tijdens de rechtszaak kwam ook de telefoonhistorie aan de orde van de journalist, die toen zelf verdachte was. De Revu-hoofdredacteur werd eveneens vrijgesproken voor het aanzetten tot de hack-actie. Maar hij werd wel veroordeeld voor het installeren van een programma dat de mailtjes uit de mailbox van De Vries doorstuurde naar zijn eigen mailbox – dat vond de rechter te ver gaan.

In 2009 deed de rijksrecherche een inval in de woning van Telegraaf-journalist Jolande van der Graaf. Zij had enkele artikelen gepubliceerd over Irak en de beveiliging van de Dalai Lama. Justitie was op zoek naar wie ‘staatsgeheimen’ had gelekt. Een medewerker en ex-medewerker van de AIVD werden gearresteerd. De zaak tegen de journaliste werd een jaar later geseponeerd.  Zij vond dat niet voldoende en wilde dat ook haar naam werd gezuiverd. In 2012 kreeg ze bijval van de Nationale Ombudsman, die  erkende dat de zaak tegen de journalist om de verkeerde reden was geseponeerd.

Een wettelijke regeling voor journalistieke bronbescherming is er officieel nog niet. Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid heeft eind januari wel een wetsvoorstel hierover door de Tweede Kamer geloodst. Het ligt nu nog te wachten op goedkeuring door de Eerste Kamer. ‘Ze zouden dus beter moeten weten’, zegt NVJ-secretaris Thomas Bruning over het omstreden opvragen (en verkrijgen) van de telefoongegevens van Brabants Dagblad-journalist Jos van de Ven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.