Justitie kiest partij voor schietende agent, zeggen advocaten slachtoffer

Het Openbaar Ministerie houdt ten onrechte de hand boven het hoofd van een Rotterdamse politieagent die na een alcoholcontrole een 29-jarige man door zijn rug schoot. Dat zeggen de beide advocaten van het slachtoffer.

Beeld anp

De politieman, Deddy S., werd in 2014 veroordeeld tot een maand onvoorwaardelijke celstraf en 240 uur werkstraf, terwijl het OM had gevraagd de man niet te straffen. De agent schoot drie maal op het slachtoffer terwijl hij in een rijdende auto zat. Het slachtoffer liep daardoor een dwarslaesie op en zal nooit meer kunnen lopen. Het Openbaar Ministerie ging na de uitspraak in hoger beroep, omdat het nog altijd niet wil dat de agent wordt bestraft. De zaak dient vandaag in Den Haag.

Justitie kiest hiermee openlijk partij voor de schietende agent, zeggen letselschade-advocaat August Van en strafrechtadvocaat Laura Middelkoop, die het slachtoffer bijstaan.

Belang

'Het Openbaar Ministerie zegt dat ze er voor het slachtoffer zijn', zegt Van. 'Maar waarom ga je als OM dan in beroep en steek je die agent een helpende hand toe? Voor wiens belang kom je dan op? Deze verdachte agent heeft nu twee advocaten: zijn eigen advocaat én de officier van justitie.'

In 2012 werd het slachtoffer, Ali Ouaalit, in Rotterdam aangehouden voor een blaastest. Toen bleek dat hij teveel had gedronken moest hij meekomen naar het politiebureau.

Ouaalit reed vervolgens weg, naar eigen zeggen om zijn auto te parkeren. In zijn auto zaten nog twee andere passagiers. Daarop begon de agent te schieten, mede omdat hij bang zei te zijn dat zijn collega-agente door hem werd aangereden. Uit een reconstructie bleek echter dat deze vrouwelijke agente nooit in gevaar is geweest. Vrijwel alle getuigen zeggen dat Ouaalit in het begin met lage snelheid reed. Ook reed hij eerst achteruit en draaide hij zijn auto.

Opvallend

Wel staat volgens de rechter vast dat hij probeerde te ontsnappen. 'Maar dat je in zo'n situatie drie schoten afvuurt, is onbegrijpelijk', zegt Van. 'Het was een eenvoudige alcoholcontrole. En het is nog onbegrijpelijker dat je direct op het lichaam schiet.' De kogels raakten de andere twee inzittenden niet.

Justitie vroeg al in 2014 om de agent niet te straffen, omdat hij volgens hen kon denken dat zijn collega-agente ernstig gevaar liep en daarmee handelde uit 'putatief noodweer'. De rechtbank oordeelde echter dat de politieman ten onrechte een vuurwapen trok. Volgens de ambtsinstructie voor agenten is schieten op een vluchtende verdachte alleen toegestaan bij een misdrijf waar minstens vier jaar cel op staat. Ook wordt het schieten op een rijdende auto sterk ontraden.

De veroordeling was opvallend: het gebeurt ongeveer dertig keer per jaar dat de Rijksrecherche een strafonderzoek begint naar een schietende agent, zegt onderzoeker politiegeweld Jaap Timmer van de VU in Amsterdam. 'Maar het komt niet snel tot vervolging, laat staan een veroordeling.' Als dat al gebeurt, gaat het volgens hem relatief vaak om schietpartijen op rijdende auto's, net zoals in deze zaak. 'Meestal volgt dan een boete of taakstraf', zegt hij. 'Onvoorwaardelijke celstraffen voor agenten zijn zeldzaam.'

Beroep

OM-woordvoerster Jeichien de Graaff zegt dat Justitie er nog altijd van overtuigd is dat de agent handelde uit putatief noodweer en dat daarom beroep is aangetekend. 'Met de kennis achteraf is gebleken dat de vrouwelijke agente niet in gevaar is geweest. Maar we hebben langdurig onderzoek gedaan en daaruit is gebleken dat er voor de agent op dat moment genoeg aanleiding was om te denken dat zijn collega wel degelijk gevaar liep. Dan is er sprake van zogeheten putatief noodweer. Zo hebben we dat toen ook aan de rechter voorgelegd.' Het is waarschijnlijk dat het OM vandaag opnieuw hetzelfde zal zeggen tegen de rechter, maar ze willen hier nog geen commentaar op geven.

Het verwijt dat Justitie zijn eigen mensen beschermt, snijdt volgens het OM geen hout. Zo werd onlangs in een andere hoger beroepszaak nog anderhalf jaar cel geëist tegen een schietende agent. De woordvoerster: 'De Rijksrecherche doet deze onderzoeken. Een landelijke commissie beoordeelt de zaken en er zijn allerlei maatstaven waaraan moet worden voldaan. Dat zijn zorgvuldige afwegingen.'

Geert-Jan Knoops, advocaat van de verdachte agent, wil geen commentaar geven voorafgaand aan de zitting. Beeld anp

Ongemakkelijk

Het is altijd een ongemakkelijke situatie als het OM een agent voor de strafrechter brengt, zegt onderzoeker politiegeweld Jaap Timmer van de VU in Amsterdam. 'Het OM worstelt daarmee, omdat het maatschappelijk gezien niet gewenst is dat een agent die bij de uitoefening van zijn beroep een fout maakt, achter de tralies belandt. Het is anders wanneer sprake is van kwade opzet, maar dat is in dit soort zaken doorgaans niet het geval.'

Timmer zou daarom liever zien dat er onafhankelijk tuchtrecht komt voor politiemensen. Zoals artsen die een medische fout maken doorgaans ook niet voor de strafrechter, maar voor de tuchtrechter verschijnen. 'In het strafrecht volgt niet snel een veroordeling', zegt hij. 'Het risico is dat bij de politie vervolgens wordt gedacht: zie je wel, hij heeft het toch goed gedaan. Terwijl de burger dan denkt: dit klopt niet, hij gaat vrijuit. Dat leidt onnodig tot onbegrip.'

Posttraumatisch stresssyndroom

De verdachte politieman diende eerder in het leger en werd drie keer uitgezonden naar Bosnië en één keer naar Afghanistan. Advocaat Van van het slachtoffer zou willen dat wordt onderzocht of sprake kan zijn van een posttraumatisch stresssyndroom, waardoor de agent mogelijk sneller naar zijn wapen zou kunnen hebben gegrepen.

Van: 'In de verhoren werd de agent een vraag over het leger gesteld. Daarop heeft hij zelf gezegd dat ze die vragen wel achterwege konden laten. Dat deden ze vervolgens ook. Maar als daar geen politieagent als verdachte had gezeten, hadden ze zeker doorgevraagd.'

Omdat Ali Ouaalit geen partij is in de strafzaak, kan Van geen onderzoekswensen indienen. Een woordvoerster van het ressortsparket laat weten dat de advocaat van de schietende agent wel heeft verzocht om een rapportage 'meer in algemene zin' over de invloed van stress bij schietincidenten waarbij de politie betrokken is. Dit lijkt zich dus niet toe te spitsen op de persoon van de verdachte zelf. Zij stelt dat het OM 'staat voor de belangen van slachtoffers, maar ook voor een gedegen juridisch standpunt in een zaak'.

Geert-Jan Knoops, advocaat van de verdachte agent, wil geen commentaar geven voorafgaand aan de zitting.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.