Jurryt van de Vooren: 'De Klassieker zal de komende jaren meer gaan verharden'

Sporthistoricus Jurryt van de Vooren is in de Nieuwsbreak weinig optimistisch over de toekomst van Ajax - Feyenoord, oftewel de Klassieker. Hij meent dat de sfeer rond het duel alleen maar meer zal verharden. Daarnaast mag Feyenoord zich wel wat meer verdiepen in het eigen joodse clubverleden en zullen de Spelen in Brazilië 'funest' voor het land zijn.

Jurryt van de Vooren (midden) tijdens de heruitgave van het Sportalbum 1898 met Koning Willem-Alexander (links) en Jan Rijpstra (rechts) in 2014.Beeld anp

Kijkt u, als sporthistoricus, op een andere manier naar de altijd veranderlijke sportwereld?
'Ja, ik zit wat minder in het moment. Een professionele afwijking, zeg maar. Zoals recent dat nieuws bij de NOS over het toenemende aantal voetbalscholen in Nederland. Ik wil dan meteen weten wanneer de eerste voetbalschool in Nederland is opgericht. In 1948 dus, in Eindhoven. Zoiets moet ik gewoon uitzoeken.

'Dat heb ik overigens niet alleen met sportzaken hoor. Toen die jongen het NOS Journaal verstoorde, werd er meteen geroepen dat het voor de eerste keer in de historie van het NOS Journaal was dat er een uitzending werd afgelast. Dat bleek dus al drie keer eerder te zijn gebeurd. Ik ben ontzettend geïnteresseerd in het heden. Daar heb je geschiedenis bij nodig.'

Hoe volgt u dan het nieuws over het beledigen van Feyenoord-doelman Kenneth Vermeer door Ajax-supporters gisteren, onder meer met het ophangen van een pop die Vermeer moest voorstellen?
'De Klassieker onderzoek ik al een aantal jaren, puur omdat het interessant is te zien hoe die wedstrijd - voor het eerst gespeeld in 1921 - zich door de jaren heen heeft ontwikkeld. De affaire met die pop is typerend voor de fase waarin de wedstrijd zich nu bevindt. Ik hoop dat ik ongelijk heb, maar ik ben bang dat het de komende vijf tot tien jaar alleen maar erger zal worden. Het zal verharden. Vooral vanaf de Ajax-kant.

'Ajax is tegenwoordig internationaal niet meer dan een vliegenpoepje. Dat heeft als gevolg dat voor Ajacieden de wedstrijd tegen Feyenoord steeds belangrijker wordt. Bij Feyenoord is dat al langer gaande, omdat die club internationaal al een tijd niet meer meetelt. Neem het woord 'Klassieker'. Die term wordt nog helemaal niet zo lang gebruikt. Toen Ajax en Feyenoord in de jaren zestig, zeventig tegen elkaar speelden, waren het gewoon de twee beste clubs van de wereld. Het was Barcelona tegen Real Madrid. Toen was er geen term nodig om het sportieve belang van die wedstrijd te benadrukken. Dat die term er nu wel is, tekent de sportieve onmacht van beide clubs.'

U studeerde af op een scriptie over Feyenoord in de periode 1933-1945, waarin u schetst hoe die club een anker was voor Rotterdammers in de oorlogstijd en zo meer was dan een club. Is sporthistorie op die manier ook een spiegel van de tijd?

'Absoluut. Sport moet je zien als een raam, waardoor je naar de samenleving kunt kijken. Dat zou ook kunnen vanuit het perspectief van de gezondheidszorg, of een andere sector. Sport is van belang voor de maatschappij. Dat geldt ook andersom. Als sport geen band met de maatschappij zou hebben, viel de FBI niet binnen bij de FIFA of waren er geen speciale onderzoeksafdelingen voor matchfixing. Er zijn maatschappelijke processen in de sport terug te zien, negatief en positief.'

Beeld photo_news
Beeld photo_news

Manifesteert bijvoorbeeld het vluchtelingenprobleem zich ook in de sportwereld?
'Zeker. Clubs organiseren trainingen en wedstrijden voor vluchtelingen. Er is veel aandacht voor. En ook dat is niet voor de eerste keer in de geschiedenis. Je zag het onder meer met de Belgische vluchtelingen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Om ze iets te bieden, organiseerde Ajax in 1915 een wedstrijd voor en met hen. Ook toen waren er heftige reacties. Mensen vonden het belachelijk dat die Belgen in Nederland waren en niet meestreden in hun eigen land. Ajax heeft overigens wel zijn clublied te danken aan een Belgische vluchteling.'

Is er, gezien dit soort voorbeelden, niet te weinig aandacht voor sportgeschiedenis? Er wordt snel gezegd dat het 'maar sport' is.

'Dat wordt wel minder, hoor. Bijvoorbeeld in de sportmarketing is er steeds meer aandacht voor. Voor sportmarketeers is het interessant om bijvoorbeeld het fenomeen clubidentiteit te doorgronden, om zo gericht mensen te kunnen bereiken. Daar hoort geschiedenis bij. Waarom identificeert iemand zich met een bepaalde club? En in de academische wereld is er steeds meer aandacht voor. Het hangt ook samen met de actualiteit. Zo is er sinds het succes in Sotsji plots veel meer aandacht voor sportgeschiedenis.'

Over actualiteit gesproken. In augustus vinden de Olympische Spelen van Rio de Janeiro plaats. Zijn dat, sporthistorisch gezien, interessante Spelen?
'Het zijn de eerste Spelen in Zuid-Amerika. En ik heb al jaren het idee, en nog geen redenen gezien die mening aan te passen, dat het organiseren van het WK en de Spelen zo kort na elkaar funest zal zijn voor Brazilië. Het land loopt uit de rails door die twee sportevenementen waar de inwoners over twintig jaar helemaal niets meer aan hebben. Een lerarenopstand is nog wel twee maanden uit te stellen. De start van het olympisch zwemtoernooi niet. Dus negeert het land de maatschappelijke problemen en neemt de onvrede toe. In dit geval verbroedert sport niet, maar polariseert. En uiteindelijk zal het andere landen huiverig maken de Spelen te organiseren.

'De geschiedenis van de Spelen is grofweg op te delen in zes periodes van ieder vijf edities van de Zomerspelen. We zitten nu in de fase dat de Spelen een mega-evenement zijn geworden, waar zelfs presidenten voor op de knieën gaan. In de volgende fase, vanaf 2028, bestaan de Spelen niet meer of is het compleet anders. Of misschien gaan ze een keertje niet door, om op adem te komen. Het kan ook zijn dat het evenement zich meer zal richten op Afrika of Azië, waar ze een heel andere sportcultuur hebben. Er gaat in ieder geval veel veranderen.'

Kinderen lopen met vlaggen tijdens het carnaval in Rio, bij het logo van de Spelen.Beeld reuters

Maar eerst kunnen we ons nog verheugen op Dafne Schippers in Rio. Voor het eerst sinds haar succeszomer liep ze zaterdag weer een race, en ze lijkt sneller dan ooit. Wat voor plek zou ze kunnen gaan innemen in onze sportgeschiedenis?
'Als ze in Rio twee, of misschien wel drie keer goud wint, komt ze in de categorie Fanny Blankers-Koen, Cruijff en Anton Gesink. Heel bijzonder, dus. Aan de andere kant hield Blankers-Koen het ontzettend lang vol. Ze won in 1938 haar eerste medaille op de EK, in 1950 haar laatste. Maar in die tijd was dat ook makkelijker. Nu doet de hele wereld mee aan de Spelen.'

Schippers (links) afgelopen weekeinde in actie in Karslruhe.Beeld epa

Is er verder nog iets dat u wilt delen met de lezers van deze Nieuwsbreak?
'Dan grijp ik weer terug naar de Klassieker. Deze editie was er rond het duel gelukkig geen rumoer over spreekkoren over Joden, of andersoortige antisemitische uitingen. Maar ik zou het goed vinden als Feyenoord openlijk interesse toont in het eigen clubverleden en in het bijzonder in haar joodse historie. Voor de Tweede Wereldoorlog had Feyenoord namelijk waarschijnlijk meer joodse leden dan Ajax. Dat is onder de radar gebleven, want velen hebben de oorlog niet overleefd.

'Maar het waren wel mensen die veel hebben betekend voor de club. Als Feyenoord-fans beledigend over Joden zingen, beledigen ze dus eigenlijk ook hun eigen clubhistorie en vermoorden ze die mensen een tweede keer. Hier ligt een taak van de club, bijvoorbeeld door op 4 mei in het eigen stadion iets voor de joodse leden tijdens de oorlog te doen. Als ze willen, zijn ze ook van harte uitgenodigd om die dag naar het Olympisch Stadion in Amsterdam te komen tijdens de Nationale Sportherdenking, wat Ajax ook altijd doet. Het zal het probleem niet oplossen, maar ik zou zeggen: verdiep je in je eigen clubverleden, zet het op de website en geef het goede voorbeeld.'

Exterieur van De Kuip.Beeld anp

Dit is aflevering 651 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden