DagkoersenUw politieke nieuwsbrief

Juristen kaatsen de bal terug: ‘Activistische rechters? Ze doen gewoon hun werk’

Thierry Baudet tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer met de parlementaire werkgroep dikastocratie. Beeld ANP - Lex van Lieshout

Goedemiddag,
Ook in de rechtszaal gaat heus wel eens iets mis, was vandaag de boodschap van een stoet deskundigen aan de Tweede Kamer. Maar daarmee leven we nog niet in een dikastocratie. 

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief maandag t/m donderdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

GESPREK VAN DE DAG
De dikastrocatie

Zitten Nederlandse rechters te vaak op de stoel van de politiek? Alleen al door het te opperen wekte FvD-leider Thierry Baudet vorig jaar de woede van zijn politieke opponenten. En toen Rob Jetten het bij Nieuwsuur tegen Baudet mocht opnemen in een debat over deze vermeende ‘dikastocratie’, lagen prompt de D66-leider én de actualiteitenrubriek onder vuur omdat ze Baudet zo een podium gaven voor deze 'aanval op de rechtsstaat'. 

Maar intussen heeft die weerzin tegen het debat niet kunnen voorkomen dat het gewoon wordt gevoerd. En vandaag bereikte het ook de Tweede Kamer, waar om te beginnen een reeks deskundigen werd gehoord over deze kwestie. 

Veel splijtende nieuwe inzichten leverde dat niet op, maar de reeds ingenomen stellingen werden door beide kampen vol vuur verdedigd. Aan de ene kant dus Thierry Baudet en PVV-Kamerlid Martin Bosma, die in recente rechterlijke uitspraken over de stikstofuitstoot, het klimaatbeleid en het terughalen van IS-kinderen uit Syrië en Irak duidelijke aanwijzingen zien dat de scheiding der machten op het spel staat. Zoals Baudet vandaag betoogde in de Volkskrant: ‘Is het de bedoeling dat de rechter nu gaat uitmaken welke klimaatdoelstellingen met het ‘recht op leven’ verenigbaar zijn?’

De tegenspraak kwam van mensen als Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, en Geert Corsten, voormalig president van de Hoge Raad. Die laatste verwierp met kracht Bosma's suggestie dat de rechterlijke macht een bastion van D66-aanhangers is. ‘Nee, heel stellig nee', aldus Corsten. ‘Als u mij vraagt naar de politieke overtuigingen van mijn toenmalige collega's bij de Hoge Raad: ik zou het niet weten, en dat moet vooral zo blijven.’ Politieke voorkeur heeft bovendien niets met rechtspraak te maken, voegde hij toe. Wij horen wat partijen betogen, vervolgens stellen we de feiten vast en dan komen we tot een conclusie. Dat heeft niets te maken met eventuele persoonlijke politieke overtuigingen.’

Zoals altijd ligt de meerderheid in de Kamer in het politieke midden, dat zich verre wil houden van verdachtmakingen van de rechterlijke macht maar wel signaleert dat bijvoorbeeld het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) in de rechtszaal soms wordt ingezet voor onverwachte doeleinden. Die waarneming werd onderschreven door staatsrechtgeleerde Paul Bovend’Eert, die ‘af en toe’ wel rechterlijke uitspraken ziet zonder ‘duidelijk juridisch houvast’ (hij noemde het Urgenda-klimaatvonnis met name) maar dan toch alleen als hoge uitzondering. ‘Slechts zelden laat men de politieke terughoudendheid varen.’

En zelfs in die gevallen, betoogde hoogleraar Barbara Oomen, moet de politiek de hand vooral in eigen boezem steken: versterk bijvoorbeeld eerst maar eens de eigen Grondwet. Ons eigen wettelijk stelsel werkt die greep naar internationale verdragen immers in de hand. ‘Het antwoord op de vraag waarom de rechter het EVRM erbij moest halen is simpel en tegelijk verbluffend: het recht op leven staat niet in de Nederlandse Grondwet. En al stond het er wel, dan kon de Nederlandse rechter wetten er niet aan toetsen, omdat wij een constitutioneel toetsingsverbod hebben.’

ONDERTUSSEN IN....
Brabant

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff. Beeld ANP - Bart Maat

Nu de preventiemaatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus vooral in Noord-Brabant het openbare leven voor het eerst hard raken, kan ook de Tweede Kamer er niet langer omheen: vanuit verschillende fracties kwamen maandag berichten over verkouden Kamerleden die voorlopig thuis blijven, conform het advies van het RIVM. Om met VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff te spreken: ‘Jaha, dan ben je Brabander en dan ben je verkouden, dan moet je dus thuis blijven.’

Intussen worden ook de eerste politieke manifestaties getroffen door de virusbestrijding (zoals de FvD-bijeenkomst van vanavond in Eindhoven), komt het kabinet vanavond opnieuw voor crisisberaad bijeen en zoeken alle Europese landen naar de beste methoden om de verspreiding te vertragen. Teneinde te voorkomen dat het een lappendeken wordt van maatregelen, spreken de regeringsleiders elkaar dinsdag in een conference call die EU-president Charles Michel maandag aankondigde

IN DE KIEM GESMOORD
De linkse lente

Politiek leider Lodewijk Asscher samen met partijgenoten Mei Li Vos, Lilianne Ploumen, Ahmed Aboutaleb en Mariëtte Hamer op het PvdA-congres in Nieuwegein. Beeld ANP - Koen van Weel

Revoluties eten wel vaker hun eigen kinderen op, maar nergens doen ze dat gulziger dan in het linkerdeel van de Nederlandse politiek. Nog maar een week geleden wekten Jesse Klaver, Lilian Marijnissen en Lodewijk Asscher de indruk dat zij zich opmaakten voor intensieve linkse samenwerking in de strijd tegen Rutte III. Tot in de hoogste regionen van met name PvdA en GroenLinks wordt hardop gedroomd over stembusakkoorden, gezamenlijke lijsten en zelfs een gedeelde kandidaat-premier. Maar zaterdag stond het PvdA-congres alweer in het teken van het temperen van de verwachtingen door het partijkader. Zoals Volkskrant-verslaggever Ariejan Korteweg zag: ‘Een overgrote meerderheid van de PvdA wil de banden met GroenLinks aanhalen, maar zonder verdere verplichtingen aan te gaan.’

De linkse lente brengt het hooguit tot een latrelatie. 

WAT WE LAZEN

‘Links laat zijn kiezers in de steek’
‘De hunkering naar een linkse lente is groot, het realiteitsgehalte minder (...) Het kan niks worden zolang links de opvattingen afwijst van de mensen die het zegt te vertegenwoordigen.’
Sommer op maandag!

De MH17-gids
Vandaag begonnen: het proces tegen Sergej Doebinski, Oleg Poelatov, Igor Girkin en Leonid Chartsjenko wegens hun betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17. Dat proces kan jaren gaan duren. Hier de Volkskrant-leesgids: Hoe werkt het, wie zijn de verdachten en wat is het bewijs?

Martin Sommer.Beeld de Volkskrant

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze politieke nieuwsbrief maandag t/m donderdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden