Juridisch steekspel rondom teruggeven Krimschatten nog niet ten einde

Het Allard Pierson Museum in Amsterdam had geen enkele reden de Krimschatten vast te houden die het in 2014 exposeerde. 'Je zou bijna zeggen: waar haalden ze het lef vandaan?', verklaarde advocaat Maarten Sanders woensdag voor de rechtbank in Amsterdam namens de staat Oekraïne dat de objecten opeist.

De Krim-collectie in het Allard Pierson Museum. Beeld ANP

In aanwezigheid van topambtenaren van de Oekraïense ministeries van Cultuur, Justitie en Informatie en vertegenwoordigers van vier musea op het door Rusland bezette schiereiland, boog de rechtbank zich over de vraag waar de honderden objecten nu naar toe moeten: Kiev of de Krim. Oekraïne profileerde zich als het land van herkomst, de musea betoogden dat de schatten - lakdoosjes, aardewerk, beelden - al vele decennia ter plekke zijn opgegraven en geconserveerd.

Het Allard Pierson besloot na beëindiging van de tentoonstelling de stukken niet terug te sturen uit vrees voor schadeclaims. Onduidelijk zou zijn wie na de annexatie door Rusland eigenaar is. Volgens Sanders heeft de instelling nog voor de beslissing de schatten op te slaan Oekraïne die status toegekend. 'De verzameling objecten is door de actie van het APM een hete aardappel geworden. Ze stikken er bijna in.' Dat het museum probeert de kosten van de bewaring - vooralsnog geraamd op drie ton - te verhalen op Oekraïne, betitelde hij als 'een poging nog een voordeeltje te behalen'.

Volgens raadsman Paul Loeb van het Allard Pierson was er na de Russische bezetting geen ruimte voor een overhaaste beslissing. Het museum voelde zich niet bevoegd. 'Wij waren slechts bruiklener.' Directeur Wim Hupperetz van het Allard Pierson noemde na afloop van de zitting de aantijgingen van Oekraïne 'bijna op het absurde af'. Het juridisch steekspel duurt al twee jaar. Volgens hem beschouwt het APM Oekraïne niet als eigenaar. 'Dat we er nog steeds niet uit zijn, toont deze dag wel aan.'

De vier musea eisen dat de voorwerpen terugkeren naar de Krim. Volgens hun advocaat Michiel van Leeuwen kon Kiev het operationeel beheer van de collectie niet zomaar beëindigen. Historicus Nikita Khrapunov, werkzaam in een van de musea, zei dat de Oekraïense staat zich eerder nauwelijks bekommerde om de schatten. Er is weinig ondernomen tegen illegale opgravingen en er was weinig geld voor onderzoek. 'Als de schatten naar Kiev gaan', zei hij, 'dan heeft onze bevolking niet langer de mogelijkheid de gedenktekens van het verleden te zien.'

De Oekraïense onderminster van Informatie Emine Dzhaparova zag de rechtszaak als het bewijs dat de wetten van Oekraïne zijn geschonden. Geïrriteerd vroeg ze aan de vertegenwoordigers van de musea hoe ze in Nederland zijn gekomen. 'Welk paspoort heeft u de Nederlandse douane laten zien?'

De rechtbank doet op 14 december uitspraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden