Nieuws Europese Commissie

Juncker wil tienduizend EU-grenswachten inzetten om migratie te beteugelen. Kosten: 12 miljard euro

De Europese Commissie wil binnen twee jaar een volledig opgetuigd Europees grensagentschap van 10 duizend man om de migratie te beteugelen. De kosten van deze EU-grenswachten bedragen de komende jaren bijna 12 miljard euro.

De forse uitbreiding (vertienvoudiging) van het sinds twee jaar opererende Europese grensagentschap (voorheen Frontex), is een van de voorstellen die Commissievoorzitter Juncker vandaag in het Europees parlement in Straatsburg presenteert tijdens zijn ‘Staat van de Unie’- speech, de jaarlijkse Europese ‘Troonrede’. In de lidstaten groeit verzet tegen dit voorstel vanwege de kosten (11,8 miljard tot 2027) én het verlies aan soevereiniteit: in noodsituaties kunnen de Europese grenswachters de taken van de nationale douaniers overnemen. Als het betrokken EU-land dat zou blokkeren, kunnen de omliggende lidstaten grenscontroles herinvoeren waarmee het weigerende land tijdelijk uit de Schengenzone wordt gezet. 

Het is de laatste volwaardige Staat van de Unie van Juncker. Volgend jaar september zal hij nogmaals spreken maar dan staat zijn opvolger al klaar. Betrokken EU-ambtenaren verzekeren dat de speech geen politiek testament wordt, er zitten volop nieuwe plannen in. Juncker laat het aan de europarlementariërs om zijn ‘politieke erfenis’ te beoordelen.

Migratie domineert het Europese en nationale politieke debat sinds 2015, het jaar dat circa 1 miljoen migranten de EU bereikten. Hoewel de aantallen sindsdien drastisch zijn gedaald, verdeelt de angst voor een nieuwe migratiegolf de lidstaten. Juncker legt vandaag niet langer de nadruk op een eerlijker verdeling van de migranten over de EU-landen, een overwinning voor de Oost-Europese lidstaten die zich tegen Brusselse asielquota verzetten.

Machtsverlies

Juncker kiest nu voor betere bewaking van de Europese buitengrenzen, het tegenhouden van migratiestromen binnen de EU (op weg naar Duitsland, Zweden Groot-Brittannië en Nederland) en het terugsturen van illegalen naar hun thuisland. Het EU-grensagentschap moet deze taken mee helpen uitvoeren. Hoewel de regeringsleiders steeds om dergelijke maatregelen hebben gevraagd, schrikt een deel nu terug van de kosten en het machtsverlies.

Uit het – nog – vertrouwelijke voorstel blijkt dat van de 10 duizend grenswachters er 3 duizend in vaste dienst van de EU komen. De andere 7.000 zijn nationale douaniers die verplicht door de lidstaten aan het agentschap moeten worden uitgeleend. Dat betaalt ook grotendeels hun salarissen. Er is door de Brexit nu al een tekort aan douaniers in verschillende lidstaten.

Juncker heeft zijn toespraak in zeer kleine kring voorbereid, zelfs de andere Commissarissen kennen de tekst niet. Volgens betrokkenen zal Juncker wijzen op de bedreigingen voor de EU van buitenaf (Rusland, China), onzekerheden (Trump) en de splijtzwammen binnen de EU (populisten in Polen, Hongarije, Italië). Zijn hoofdboodschap is: houd de EU na de Brexit bij elkaar. Voor een krachtdadiger optreden van de EU in de wereld pleit hij voor minder veto’s voor de lidstaten bij buitenlands beleid en een kleinere Commissie.

De Commissievoorzitter wil verder de Europese privacywetten aanscherpen om buitenlandse inmenging van de Europese en nationale verkiezingen te voorkomen. Ook komen er maatregelen tegen het witwassen van crimineel geld en de financiering van terreurgroepen door banken. Het Europees Openbaar Ministerie moet terreurbestrijding als taak erbij krijgen.

Zomertijd

Verder belooft Juncker macht terug te geven aan de lidstaten: zo wil hij af van de Europees afgesproken wisseling van winter- naar zomertijd. Hij laat de keuze aan de landen zelf. Voortbouwend op een initiatief van zijn voorganger Barroso wordt de EU-wetgeving periodiek getoetst op haar noodzakelijkheid. Diplomaten reageren cynisch: ‘Dus we krijgen de zomertijd terug maar moeten de grensbewaking uit handen geven’, zegt een van hen.

Volgens betrokkenen zal Juncker waarschuwen tegen de nationalistische ideeën van de populisten. ‘Nationalisme heeft nog nooit problemen opgelost, alleen maar veroorzaakt’, zei Juncker afgelopen weekend. Hij hamert op Europese soevereiniteit: meer samenwerking tussen de lidstaten en macht voor Brussel om de grote problemen (migratie, klimaat, veiligheid) aan te pakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.