Juncker: vier keer zoveel asielzoekers herverdelen

Steeds onbeheersbaarder lijkt de migrantenstroom. Commissievoorzitter Juncker wil lidstaten met overvolle asielcentra nu snel ontlasten. Ook Nederland zal veel meer moeten gaan doen.

Vluchtelingen aan de kust van het Griekse eiland Kos.Beeld ANP

EU-landen als Nederland moeten veel meer asielzoekers uit de overvolle opvangcentra in Italië, Griekenland en Hongarije overnemen. Commissievoorzitter Juncker zal de lidstaten volgende week oproepen in totaal 160 duizend asielzoekers uit de drie landen te herverdelen, vier keer zoveel als de 40 duizend waarmee de lidstaten voor de zomer morrend en knarsetandend akkoord gingen.

Juncker acht een grotere inspanning vereist, omdat de migrantenstroom de laatste weken steeds onbeheersbaarder wordt. Betrokkenen in Brussel bevestigen dat de Commissievoorzitter mikt op 120 duizend extra asielzoekers die moeten worden overgenomen. De voltallige Commissie vergaderde woensdagmiddag over de asielplannen, die Juncker volgende week woensdag in zijn 'State of the Union' in het Europees Parlement zal presenteren.

Verplichte spreiding

Robuust voorstel
Europese Commissie wil 120 duizend asielzoekers extra herverdelen

Lidstaten op de rem
Commissie gepikeerd over kritiek op laks optreden

Draagvlak bewaken
Europees terugkeerbeleid voor kansloze asielzoekers

Een Commissiewoordvoerder zei woensdag dat de voorstellen 'robuust' zijn en 'ultrasonisch snel' op tafel zullen liggen. Hij wilde verder geen details prijsgeven. De Commissie is gepikeerd over kritiek dat zij de asielcrisis niet zou hebben zien aankomen, en te laat en laks reageert. Volgens Juncker trappen de lidstaten - vooral de Oost-Europese - op de rem bij het zoeken naar een Europees antwoord op de wassende asielstroom.

In mei stelde de Commissie voor de komende twee jaar 40 duizend kansrijke asielzoekers uit Syrië en Eritrea, die nu in Griekenland en Italië verblijven, te spreiden over de rest van de EU-landen. De bindende Brusselse quota stuitten echter op hevig verzet in landen als Polen, Slowakije, Estland, Letland en Litouwen, maar ook in Spanje en Oostenrijk. Na felle debatten gingen de landen alleen in principe akkoord met spreiding op vrijwillige basis. In totaal zijn 32.256 plekken aangeboden.

De steeds grotere aantallen asielzoekers die zich melden in Griekenland, Italië en ook Hongarije, maken dat Juncker nu denkt aan de herverdeling van nog eens 120 duizend asielzoekers. Dat zal ongetwijfeld bekritiseerd worden door de leiders van Polen, Tsjechië en Slowakije, en mogelijk ook Hongarije, die elkaar vrijdag in Praag ontmoeten. Nederland stemde eerder in met de komst van 2.047 asielzoekers uit de overbelaste landen. Als Juncker zijn zin krijgt, worden dat er ruim 8 duizend.

Juncker presenteert eveneens een plan dat de spreiding van asielzoekers automatisch en verplicht maakt als de instroom boven een bepaald niveau uitkomt. Dit voorstel was eigenlijk voor eind dit jaar geagendeerd, maar wordt versneld op tafel gelegd door de ernst van de situatie. Het voorstel betekent dat de Dublin-afspraken (het land waar een asielzoeker zich het eerst meldt, is verantwoordelijk voor de opvang) bij crisis niet meer gelden, een politiek zeer gevoelige kwestie.

Commissievoorzitter JunckerBeeld AFP

Afhankelijk van de uitwerking - bij welk aantal migranten, wat is de herverdeelsleutel - kan Juncker hier rekenen op steun van Duitsland, Italië en Frankrijk. Die vinden dat de huidige Europese asielregels op de schop moeten. De Duitse bondskanselier Merkel zei eerder dat de hele wereld toekijkt of de EU de asielproblemen eerlijk en humaan kan oplossen. Volgens Juncker is de chaos van nu koren op de molen van populisten en extreem-rechtse partijen.

Een derde voorstel dat Juncker volgende week presenteert is een Europees terugkeerprogramma voor migranten die niet mogen blijven. Frontex, de Europese organisatie voor de bescherming van de EU-buitengrenzen, moet het mandaat krijgen vluchten te organiseren naar de landen van herkomst. Als die landen niet meewerken, kan dat ten koste gaan van hun financiële en handelshulp die ze van de EU ontvangen. De Commissie acht een effectief terugkeerbeleid noodzakelijk voor het draagvlak bij de EU-burgers voor het opnemen van asielzoekers die wel mogen blijven.

De Commissie werkt verder aan een Europese lijst van 'veilige landen'. Asielzoekers die daar vandaan komen, worden snel beoordeeld (geen kans op vergunning) en teruggestuurd. Het gaat om landen als Albanië en Kosovo, die het lidmaatschap van de EU ambiëren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden