Juncker geërgerd over politici die afstand nemen van TTIP

De uithaal van Jean-Claude Juncker naar de Europese regeringsleiders was even scherp als snibbig: of de premiers en presidenten onmiddellijk wilden ophouden hem in de rug aan te vallen, terwijl hij in de loopgraaf stond om een alomvattend handelsverdrag met de Amerikanen af te sluiten.

Jean- Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie. Beeld anp
Jean- Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie.Beeld anp

Veel heeft de boosheid van voorzitter Juncker van de Europese Commissie niet opgeleverd. Op papier wel natuurlijk; de topontmoeting van de EU-leiders, Juncker en EU-president Tusk vorige maand werd afgesloten met de plechtige belofte dat premier Rutte en zijn collega's 'meer ondernemen om de voordelen van de (handels) overeenkomst voor het voetlicht te brengen'. Maar nog voor hij Brussel had verlaten, kondigde de Oostenrijkse bondskanselier Faymann aan dat ook de nadelen van zo'n verdrag breed moeten worden uitgemeten. De rest van de leiders hulde zich eenmaal thuis in een gemakkelijk stilzwijgen of wierp wat nieuwe pijltjes in de rug van Juncker.

Maandag begint de negende onderhandelingsronde tussen de EU en de VS over TTIP (Trans-Atlantic Trade and Investment Partnership). In New York dit keer, de volgende keer is Brussel weer gastheer. Er zit weinig schot in de gesprekken: alle 24 hoofdstukken liggen nog open, over niet één bestaat overeenstemming, laat staan een afgeronde tekst. De deadline voor het handelsakkoord, eind 2015, wordt door niemand meer serieus genomen.

De Europese identiteit

Hoewel er nog niets op papier staat, is de tegenstand over wat er in zou kunnen komen indrukwekkend. En uitstekend georganiseerd. Chloorkippen, hormoonvlees, Frankensteinvoedsel (gmo's), uitholling van werknemersrechten, uitverkoop van de Europese film, afbraak van de zorg, privatisering van nutsbedrijven, alles wat zeg maar de Europese identiteit bepaalt zou via het handelsverdrag aan de Amerikanen worden geofferd.

Als geen ander herkent Juncker de strijd tussen feit en fictie. Tijdens een besloten overleg van de Commissie begin dit jaar, herinnerde Juncker zijn Commissarissen aan de Europese Grondwet, die in 2005 ten onder ging in Nederland en Frankrijk. Ook destijds ging het debat minder over wat er in die Grondwet stond dan wat erover werd verkondigd: de Nederlandse vlag zou verdwijnen, het Wilhelmus, de Nederlandse volksaard. En net als bij het handelsverdrag weigerden veel regeringsleiders destijds de Europese zaak te verdedigen.

Vandaar Junckers oproep aan de leiders om TTIP uit te leggen, of in elk geval eerlijk te vertellen dat zij erom vragen, dat zij het onderhandelingsmandaat van de Commissie vaststellen en dat de lidstaten uiteindelijk over het handelsakkoord beslissen.

Achter de grenzen kijken

Makkelijk is die uitleg overigens niet. TTIP is omvattender dan de tientallen andere handelsverdragen die de EU heeft met landen buiten Europa. Het gaat met de Amerikanen niet alleen om het afbreken van resterende tariefmuren, er wordt ook 'achter de grenzen gekeken': hoe kunnen standaarden voor producten op elkaar worden afgestemd, toelatingstests wederzijds geaccepteerd. Dan gaat het over oesters waarvan Europa het vlees test en de VS het water waarin ze zitten, met hetzelfde resultaat voor de voedselveiligheid; over de vraag of je de remweg van een auto moet meten (EU) of de druk op het remblokje (VS).

Verantwoordelijk Commissaris Cecilia Malmström (Handel) bezweert dat er niet wordt gemorreld aan de Europese standaarden voor voedsel- en productveiligheid; dat overheden de baas blijven over de waterbedrijven als ze dat willen en dat vakbonds- en werknemersrechten absoluut niet in het geding zijn. Ook voor de omstreden speciale arbitragecolleges om investeerders te beschermen belooft ze een Europees verantwoorde oplossing. Maar ook voor haar geldt: vooralsnog telt alleen het gesproken woord, er ligt immers nog geen tekst.

Wel is de besluitvorming van een driedubbel democratisch slot voorzien: de lidstaten moeten het handelsakkoord goedkeuren, het Europees Parlement en alle 28 nationale parlementen. Daar is al snel drie jaar meer gemoeid. Als het akkoord er al komt, want niemand weet wat de opvolger van de Amerikaanse president Barack Obama ervan zal vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden