Reportage

'Jullie nee-stem hebben wij juist nodig'

Jongeren in Oekraïne hunkeren naar een toekomst met Europa. Hoe reageren zij op het harde 'nee' dat woensdag uit Nederland kwam? 'We moeten nu aan het werk.'

Beeld AP

'Wat krijgen we nou?' Irina Koerganska (21) giert het uit als er een vrolijk liedje begint op het plein naast haar faculteit. 'Dit komt uit een Sovjetfilm!' Muziek hoort erbij tijdens de pauzes op de Nationale Universiteit Kiev, maar sinds de Maidanrevolutie klinken er alleen nog hitjes uit het Westen door de speakers. 'Het is eigenlijk wel toepasselijk voor vandaag', zegt Koerganska. De uitslag van het Nederlandse referendum bewijst voor haar dat Oekraïne niet klaar is voor de stap naar het Westen.

'Ik snap de Nederlanders wel', zegt ze. 'Ze willen niet nóg een land bij Europa dat hun weinig oplevert.' Koerganska, studente filologie, volgde het referendum via journaals op tv. 'We hebben geen goede economie en ook geen politieke macht zoals Rusland. Op dit moment zijn we gewoon niet interessant voor Europa.'

Haar klasgenote Nastja Sitko (21) wist niet dat Nederland een referendum hield, zoals veel mensen in Oekraïne. Ze woont op de campus en daar is geen tv. Maar de uitslag verrast haar niet. 'Onze cultuur is heel anders dan de Europese, ik snap wel dat ze daar in Europa aan moeten wennen.'

Door de speakers schalt het volgende nummer. Come and hold my hand, I wanna contact the living... 'Robbie Williams, zo hoort het', lacht Koerganska. Not sure I understand, this role I've been given...

Oekraïeners weten dondersgoed wat ze willen: een toekomst met Europa. Driekwart van de bevolking is voor het associatieverdrag met de EU. Vooral jongeren hunkeren naar nauwere banden met de Europese vrienden. Maar de nee-stem van Nederland laat zien dat niet alle Europeanen daar trek in hebben. Vriendschapsverzoek afgewezen.

Toch reageren jongeren in Kiev niet met verbolgenheid, maar met begrip. Sofia Swager (21) praat met haar hand voor haar ogen tegen de lentezon - het is rokjesdag in Oekraïne. 'Ik had de uitslag al voorspeld', zegt ze. 'We moeten ons realiseren dat we in Oekraïne veel moeten verbeteren.' Alleen dan kunnen Europa en Oekraïne goede vrienden worden, denkt ze. 'Dan kan Europa ook wat van ons leren.'

Beeld tom vennink

EU-vlag

Aan het universiteitsgebouw in Podol, een van de mooiste en oudste buurten van Kiev, wappert de vlag van de Europese Unie. Binnen houdt Nobelprijswinnares Svetlana Aleksijevitsj een lezing. 'De angst heeft gestemd in Nederland', zegt ze. Zonder haar woorden gehoord te hebben, zeggen de studenten buiten allemaal hetzelfde. Europa is bang voor ons, Oekraïeners.

En terecht, vindt de barista van Vagebond, onder studenten populair voor goede koffie (0,85euro) en vegetarische sandwichrolls (1,50euro). Koffiezetter Aleksej Toropsev (21) is pro-Europa en toch blij met de nee-stem van Nederland. 'Zo'n signaal hebben we nodig. Nu moeten we wel aan het werk. De bureaucratie, de corruptie die moeten we eerst aanpakken.'

De studenten trekken zich de uitslag van het referendum meer aan dan hun president, Petro Porosjenko. Die zei donderdag dat het associatieverdrag met de EU er 'onder iedere omstandigheid' komt, inclusief een 'diep en veelomvattend vrijhandelsakkoord'. Porosjenko: 'We zullen doorgaan met onze stappen richting de Europese Unie'. Nederlandse tegenstem of niet.

Beeld tom vennink

De Russen

Ondertussen geniet de Russische regering van de uitslag in Nederland. Premier Dmitri Medvedev twitterde dat het referendum de Europese houding tegenover het Oekraïense politieke systeem toont. Het is leedvermaak hadden die Oekraïners Rusland maar nooit de rug moeten toekeren.

Maar de jonge generatie in Oekraïne wil niet terug richting Rusland. Europa is de toekomst, zeggen de studenten van de Nationale Universiteit Kiev. Achter een deurtje in het faculteitsgebouw voor economie liggen twee studentes op een bank te slapen. Dmitro Charsjenko (18) zit ernaast huiswerk te maken op een MacBook Air. 'Alleen Oekraïens praten hier', fluistert hij. Russisch wordt niet getolereerd. Charsjenko zit bij een studentenvereniging die meer aandacht wil voor de Oekraïense taal en cultuur. En ja, ook hij wil meer Europa en is niet verbaasd door de uitslag. 'Het voelt niet alsof we verloren hebben. Oekraïne is gewoon nog niet klaar voor de Europese wereld.'

De oudere generatie op de universiteit begrijpt de stem van de Nederlandse bevolking minder. Dansleraar Ivan Pavlov (33), is teleurgesteld. 'Stemde Nederland nee vanwege ons of vanwege andere problemen in Europa? Ik ben bang dat mensen niet goed geïnformeerd zijn over het potentieel van mijn land.'

Antropologiedocent Joeri Dzjoeli (60) is boos. 'Tuurlijk hebben we veel corruptie hier. Maar dat komt niet door de gewone mensen, maar door de regering.' De leerlingen in zijn klas beginnen liever bij zichzelf.

Beeld tom vennink
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden