'Juliana bleef bij Bernhard om dynastie niet te schaden'

Koningin Juliana was tijdens de huwelijkscrisis met prins Bernhard in 1956 geheel toerekeningsvatbaar. De vaak als emotioneel, labiel en zweverig gekenschetste vorstin maakte een rationele afweging door niet van haar overspelige echtgenoot te scheiden.

Koningin Juliana en prins Bernhard tijdens een staatsbezoek aan Frankrijk. Beeld anp

Door niet van prins Bernhard te scheiden diende zij zowel een constitutioneel als een dynastiek belang. Bij een scheiding zou zij zijn afgetreden en had prinses Beatrix als achttienjarige de troon moeten bestijgen.

Dat zei journalist Han van Bree woensdag tijdens de verdediging van zijn proefschrift De geest van het Oude Loo. Juliana en haar vriendenkring 1947-1957, waarop hij promoveerde tot doctor in de geschiedenis. In zijn boek reconstrueert hij de zeventien religieuze conferenties die in die jaren op kasteel het Oude Loo in Apeldoorn - eigendom van de Oranjes - werden gehouden.

Juliana was daar steeds bij. Zij had na de oorlog een hechte groep vrienden en vriendinnen om zich heen verzameld, die God als leidend voor het individu zagen. Als ieder mens zijn eigen religieuze pad zou volgen, leidde dat tot 'wereldvrede'. Van Bree stelt met nadruk dat de groep weliswaar vredelievend maar niet pacifistisch in politieke zin was; wel anti-kerks, een soort new age avant la lettre.

Greet Hofmans

Vooral de aanwezigheid van 'gebedsgenezeres' Greet Hofmans binnen de groep gaf de buitenwacht, met name het kabinet in Den Haag, het idee dat Juliana in een soort sekte was beland. Dat maakte haar kwetsbaar. Hofmans kreeg 'doorgevingen' van 'het Hogere'. Haar werden ook geneeskrachtige kwaliteiten toegedicht. Om die reden haalde Bernhard haar in 1948 naar het hof. Hij hoopte dat zij een gunstige invloed kon hebben op de oogkwaal van zijn jongste dochter Christina.

Tussen Bernhard en Hofmans ging het als snel hopeloos mis. Bovendien keerde de Loo-groep zich tegen de buitenechtelijke relaties die hij onderhield. Complicatie was ook dat, terwijl Juliana zich laafde aan haar vriendschappen en de religieuze conferenties, Bernhard begon met zijn Bilderberg-conferenties - gericht op het belang van goede relaties tussen Europa en Amerika.

Gebedsgenezeres Greet Hofmans Beeld anp

Verraad

In 1956 lekte Bernhard naar een bevriende buitenlandse journalist over de situatie aan het hof. Der Spiegel kwam met een omslagverhaal, waarin Hofmans als een intrigante, een Raspoetin, werd weggezet. Het kabinet stelde een commissie van wijze mannen aan, die binnen twee maanden adviseerde dat Juliana al haar contacten met de Oude Loo-groep zou verbreken.

De tragiek voor Juliana was tweeërlei: niet alleen verloor zij haar vriendschappen, haar vrienden vonden ook nog eens dat zij verraad pleegde aan de groepsidealen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden