wikileaks-oprichter

Julian Assange opgepakt door Londense politie in Ecuadoraanse ambassade

Na bijna zeven jaar opgesloten te hebben gezeten in de ambassade van Ecuador is Julian Assange donderdagochtend door de Britse politie gearresteerd.

De ambassade van Ecuador in Londen, waar Assange sinds 2012 zat. Beeld Reuters

De WikiLeaks-oprichter, getooid met lange baard, werd door een groep agenten uit zijn verblijfplaats gehaald en na een tocht van tien seconden door de Londense buitenlucht in een arrestantenbus geduwd. ‘Dit is onrechtmatig, ik vertrek niet’, riep hij. Niet veel later dienden de Verenigde Staten zoals verwacht een uitleveringsverzoek in.

Via een videotoespraak liet de Ecuadoraanse president Lenin Moreno weten dat Assange, die diplomatiek asiel was verleend, zijn regering probeert te ondermijnen. De 47-jarige Australiër zou de gastvrijheid hebben misbruikt door telefoons en tablets van de president en diens gezin met e-mails, foto’s en vertrouwelijke documenten te hacken. Deze INA Papers toonden aan dat Moreno steekpenningen had ontvangen van een Chinese dambouwer. In het Zuid-Amerikaanse land is justitie deze zaak aan het onderzoeken.

Van de in 2017 aangetreden Moreno (66) was al bekend dat hij een stuk minder sympathiek tegenover Assange staat dan zijn linkse voorganger Rafael Correa. Vorig jaar besloot hij de beveiliging van de voortvluchtige gast te verminderen en hem geen toegang meer te bieden tot het internet. Die laatste maatregel werd na een half jaar ingetrokken. In het verleden waren er regelmatig klachten over het gedrag van Assange, maar het ontplooien van politiek-subversieve activiteiten was de aanleiding het asiel te beëindigen.

Assange was in 2012 de ambassade ingevlucht nadat alle procedures tegen zijn uitlevering aan Zweden, waar een onderzoek naar seksueel misbruik van twee vrouwen liep, waren uitgeput. Hij was bang dat hij via het Scandinavische land zou worden uitgeleverd aan de Verenigde Staten waar collega-klokkenluider Chelsea Manning een celstraf van 35 jaar had gekregen wegens staatsvijandige activiteiten, een straf die later zou worden gereduceerd. De Zweedse zedenzaken zijn inmiddels komen te vervallen.

‘Narcist’

Britse politici toonden zich content over de arrestatie, die werd veroordeeld door de Russische regering. ‘Dit bewijst’, zo sprak premier Theresa May, ‘dat niemand boven de wet staat.’ Kort na zijn arrestatie werd Assange voorgeleid bij de rechtbank van Westminster, waar hij schuldig werd bevonden wegens het niet nakomen van de borgvoorwaarden en te vluchten. Volgens rechter Michael Snow toonde de zwijgzame veroordeelde ‘het gedrag van een narcist die niet verder kan denken dan zijn eigen belang’.

Binnenkort hoort Assange, die tijdens de zitting het boek History of the national security state van Gore Vidal las, wat zijn straf zal zijn. Er staat een maximum van twaalf maanden op. Wat daarna zal volgen is een lange strijd om zijn uitlevering. Staand voor het rechtbankgebouw verklaarde de advocaat van Assange, Jennifer Robinson, dat er een ‘gevaarlijk precedent is geschapen voor alle mediaorganisaties in Europa en elders. Het houdt in dat elke journalist die waarheidsgetrouwe informatie over de VS publiceert het risico loopt te worden uitgeleverd’.

De Amerikaanse justitie wil Assange vervolgen wegens het hacken van 750 duizend vertrouwelijke documenten, iets dat hem vijf jaar cel kan opleveren. Vorig jaar vocht de Britse student en hacker Lauri Love met succes tegen uitlevering aan de VS om soortgelijke aantijgingen. 

Wat is er van WikiLeaks over?

Na de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 ontstond er een scheur in de gemeenschap van WikiLeaks. Was het platform niet veel te ver gegaan door zich duidelijk tegen Hillary Clinton te keren? De achterliggende ideologie was juist dat WikiLeaks nooit een politiek standpunt in zou nemen. Een groep volgelingen liet zich kritisch uit over deze stap, een andere groep beet zich juist harder vast in de verering van de oprichter. Assange zelf was zonder internet vanaf de ambassade niet in staat de eenheid terug te brengen. De activiteit van het platform viel nagenoeg stil.

In september 2018 werd de IJslandse journalist en WikiLeaks-woordvoerder Kristinn Hrafnsson de nieuwe hoofdredacteur van het platform. Assange bleef aan als uitgever. Sindsdien probeert WikiLeaks zichzelf opnieuw uit te vinden als klokkenluider. Volgens sommigen was dat hard nodig, want het platform dreigde haar journalistieke missie uit het oog te verliezen en zich louter nog te richten op de vrijlating van Assange.

Onder aanvoering van Hrafnsson publiceerde het platform eind vorig jaar een database van meer dan 16 duizend documenten met daarin inkoopaanvragen van Amerikaanse ambassades van over de hele wereld. Daaruit blijkt dat er regelmatig spionageapparatuur wordt ingekocht, bijvoorbeeld door de ambassades in Colombia en El Salvador. Ook opende WikiLeaks het vuur op het Vaticaan. In januari publiceerde het een document dat nieuw licht wierp op de machtsstrijd die voorafging aan de benoeming van paus Franciscus.

Dit schreven we eerder over Assange

Hoe de kansen van WikiLeaks-oprichter Julian Assange keerden
Lang was zijn situatie uitzichtloos, maar in 2017 veranderde het perspectief van Julian Assange, die toen al ruim 4,5 jaar vastzat op een paar vierkante meter in de Ecuadoraanse ambassade in Londen radicaal.

Zo leeft Assange in de Ecuadoraanse ambassade
Als Julian Assange zijn kamerdeur opent en de hal oploopt, is zijn zicht maximaal. Kijkt hij naar boven dan ziet hij witte ornamenten op het plafond. Verder ziet hij lampen, een paar deuren en een glimmend rood keukentje. Dat is het.

Assange wilde weg uit de ambassade

In 2014 kondigde Assange aan de Ecuadoriaanse ambassade in Londen te gaan verlaten. Hij zou gek worden van alle beperkingen. Of leed hij ook aan het gebrek aan aandacht?

Hoe de krant WikiLeaks groot maakte

Journalist Nick Davies transformeerde WikiLeaks van een sympathiek, maar onhandig hackersclubje, tot een grote speler op het wereldpodium, met ingangen bij de belangrijkste kranten van de wereld, tot aan de dag van vandaag. Lees hier hoe hij dat deed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden