ReportageUitleveringsproces Assange

Julian Assange, held van het vrije woord of crimineel?

De eerste dag van het uitleveringsproces tegen Julian Assange verloopt rumoerig, vanwege het lawaai van Assanges medestanders buiten. In de rechtszaal bezigen zowel Assanges advocaat als de advocaat die optreedt namens de Amerikaanse staat grote woorden: de ‘held van het vrije woord’ tegenover de crimineel die ‘mensenlevens heeft geriskeerd’.

Julian Assange (links) tijdens een hoorzitting over zijn uitlevering naar de Verenigde Staten.Beeld REUTERS

Gladgeschoren, netjes gekapt en in een grijs pak maakt Julian Assange maandagochtend zijn opwachting in een Londense rechtbank waar zijn uitleveringsproces begint. Geconcentreerd en met een ordner binnen handbereik luistert de 48-jarige Australiër naar de Engelse topadvocaat James Lewis die, namens de Amerikaanse staat, stelt dat er geen held van het vrije woord in het verdachtenbankje zit, maar een ‘gewone crimineel’ die door het openbaren van militaire geheimen ‘mensenlevens heeft geriskeerd’. 

 Tot in de zaal klinkt de lawaaidemo van 150 Assange-aanhangers.

Voor Assange is dit het uur van de waarheid, tien jaar nadat zijn Wikileaks oorlogsmisdaden van de Amerikanen wereldkundig had gemaakt. In 2012 was de computerspecialist de Ecuadoraanse ambassade in Londen binnengevlucht om uitlevering aan Zweden te voorkomen. Dat land wilde hem hebben wegens een dubbele zedenzaak. Assange was bang dat hij via Zweden in Amerikaanse handen zou komen. Vorig jaar werd de Zweedse zaak stopgezet, omdat het bewijs, gebaseerd op getuigenverklaringen, na al die jaren was verzwakt.

Nu is de vraag of de Britten hem uitleveren, een vraag waarbij een post-Brexit vrijhandelsakkoord met ’s werelds machtigste natie op de achtergrond meespeelt. Er leeft veel weerstand, variërend van The New York Times tot de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijder Carles Puigdemont, en van de Britse Labour Partij tot de ouders van Harry Dunn, de jongeman die vorig jaar werd doodgereden door een Amerikaanse oud-spionne. De Assangisten zien het als een strijd tussen David en Goliath.

Kort na aanvang van de zaak geeft de rechter de beveiliging opdracht het lawaai van de demonstranten te beperken. Die laten buiten alarmen afgaan, roepen leuzen door megafoons en rammelen met deksels op de hekken van de rechtbank in Woolwich. In de stromende regen loopt een sandaaldragende Jezus-lookalike met een groot kruis rond, te midden van een Occupy-achtig tentenkamp. Vanuit het Franse Lorient is een bus vol Gele Hesjes gearriveerd. ‘Engel en duivel – Assange en Macron’ staat, in het Frans, te lezen op een spandoek.

Baltasar Garzon, advocaat van Julian Assange, spreekt de pers toe.Beeld EPA

Demonstrant Wilma Govedica is verkleed als rechter, met pruik. Het gelaat van deze ‘Vrouwe Justitia’, in het dagelijks leven binnenhuisarchitect, gaat verscholen achter een V-for-Vendetta-masker. ‘Dit is ‘law fare’, zegt de Londense Braziliaanse, ‘het verzinnen van aanklachten om vijanden kapot te maken. In mijn land is president Lula zo vernietigd.’ Op haar toga staat ‘Corrupte rechter doodt Assange’. Een eerdere rechter, legt ze uit, is wegens belangenverstrengeling van de zaak gehaald . ‘Haar echtgenoot, een defensieadviseur, was genoemd in Wikileaks.’

In de rechtszaal beweert advocaat Lewis, die eerder de Amerikanen hielp hij de uitlevering van terrorist Abu Hamza, dat Wikileaks simpelweg ‘een van de grootste inbreuken op vertrouwelijke informatie is in de geschiedenis van de Verenigde Staten’. Volgens hem zijn er wel degelijk mensen het slachtoffer van geworden, zoals informanten in Irak en Afghanistan die spoorloos zijn verdwenen. Om te benadrukken dat Wikileaks de vijand heeft geholpen wijst Lewis erop dat in het verblijf van Osama bin Laden Wikileaks-documenten waren gevonden.

Op de vraag van de rechter of ook kranten een strafbaar feit begaan als ze geheime militaire gegevens publiceren, antwoordt hij bevestigend. Bij het openen van de verdediging stelt advocaat Edward Fitzgerald vast dit geen gewone strafzaak is, maar ‘de manipulatie van het systeem om ervoor te zorgen dat de Verenigde Staten een voorbeeld kunnen maken van Assange’. Dat zijn cliënt eenmaal uitgeleverd terecht zal komen in een veilige ‘Communications Management Unit’ van een Amerikaanse gevangenis stelt hem niet bepaald gerust. ‘Dat klinkt orwelliaans’.

De man in kwestie komt zelf (nog) niet aan het woord, en heeft volgens zijn advocaat vanwege de herrie buiten moeite de verhandelingen te volgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden