Nieuwsbreak

Judit Neurink: 'Het gaat slecht met het kalifaat van ISIS'

'Terreurgroep ISIS is aan de verliezende hand. Dat probeert de organisatie te verbloemen met de aanslagen in Jakarta en Istanbul.' Dat zegt journalist en auteur Judit Neurink, die in Noord-Irak woont, vandaag in de Nieuwsbreak. Het viel haar deze week op dat de terreurgroep terugschiet in de rol van Al-Qaida.

Beeld Judit Neurink

Deze week pleegden aanhangers van Islamitische Staat aanslagen in Jakarta en Istanbul. In november schreef u in Vrij Nederland: 'Met de aanslagen in Parijs wil IS de aandacht afleiden van het afbrokkelen van haar islamitische staat, en de illusie ervan in stand houden als belangrijkste wervingsmiddel.' Geldt dat ook voor deze aanslagen?
'Absoluut. In Syrië en Irak zie je dat ISIS (Neurink benoemt de terreurgroep consequent als ISIS, red.) aan de verliezende hand is. Ze worden in de hoek gedreven, dat zie je bijvoorbeeld in Ramadi en Sinjar. Af en toe deelt ze nog speldenprikjes uit, maar dat leidt eigenlijk nooit tot iets.'

'ISIS probeert te verbloemen dat het slecht gaat met het kalifaat. Ze richten zich daarom op het verwerven van zoveel mogelijk publiciteit door het plegen van aanslagen, zodat zoveel mogelijk mensen zich aansluiten.

'Daarmee schiet het terug in de rol van Al-Qaida. Meerdere aanslagen op hetzelfde tijdstip plegen, zoals deze week gebeurde, dat was iets van Al-Qaida. Dat was een groep die kleinere groepjes overal ter wereld aanstuurde. ISIS splitste van Al-Qaida omdat de leiders van IS zich wilden richten op het kalifaat, terwijl Al-Qaida vond dat het daar nog geen tijd voor was. Nu het slecht gaat met het kalifaat wordt ISIS teruggeworpen op het oude beleid.'

De filosoof David Kenning stelt vandaag in een interview met de Volkskrant dat IS juist aan de winnende hand is. Hij doelt daarmee op de polarisatie die ze veroorzaakt in Westerse samenlevingen. Bent u het daarmee eens? Kan IS in Westerse samenlevingen winnen, terwijl het verliest in het kalifaat?
'Ik zou het willen verbinden met het rapport van de AIVD. Daarin worden mensen gewaarschuwd om zich niet aan te sluiten bij ISIS. Kenning heeft gelijk wanneer hij zegt dat sociale cohesie helpt om dat te voorkomen. Als je je niet thuis voelt in een samenleving, of eenzaam bent, ben je makkelijker te rekruteren voor een sekte.

'Dat gaat niet uitsluitend over migranten die hier net zijn aangekomen, maar ook om autochtone Nederlanders. Er zijn in Nederland ook andere sektes zoals Scientology, maar daar hoor je niemand over. Je moet kinderen voorlichten over het gevaar van al die sektes, en ze ervoor waarschuwen.'

Een vrouw herdenkt de slachtoffers in Jakarta. Beeld epa

Wilt u zeggen dat het gevaar van IS niet groter is dan dat van andere sektes?
'In dit geval zien we een epidemie van ISIS-ronselaars. Het is dus logisch dat daar extra aandacht naar uit gaat. Maar ook de andere sektes moeten niet worden vergeten. Als je door een sekte wordt gerekruteerd, is je leven verpest.'

Wat David Kenning ons ook verwijt: we gaan teveel mee in de munteenheid van IS, de angst.
'Dat is waar. ISIS maakt gebruikt van die angst. Pas was ik in Antwerpen en het straatbeeld deed me denken aan dat van hier (Erbil, Noord-Irak, red.). Er lopen militairen rond, mannen die voor onze bescherming moeten zorgen. In het Midden-Oosten heb je die bescherming inderdaad nodig, maar in Europa hadden we afgesproken dat we dat niet meer zouden doen.

'We laten ons meeslepen door angst. De komende weken zullen mensen hun vakantie in Istanbul afzeggen, alleen omdat daar een bom is afgegaan. Als je toegeeft aan angst, verandert dat je samenleving. Dat moeten we niet willen.'

'Dit geldt ook voor de gebeurtenissen in Keulen. Seksueel geweld komt in alle samenlevingen voor. In Keulen, in Erbil, en ook in Nederland. Moeten we daar de hele samenleving op aanpassen? Nee. Wij vrouwen moeten weerbaarder zijn. Je moet als vrouw van je afslaan, letterlijk. Dat verwachten ze niet van je.'

Waarom moet de vrouw zich aanpassen, en niet de dader?
'Je hoeft je als vrouw niet aan te passen door je anders te kleden. Dat laten we ons niet gebeuren. Maar je moet wel van je afbijten: dit is mijn lichaam, daar kom je niet aan. Baas in eigen lijf, hier praat een oude feminist hoor. De vrouwenbeweging in die tijd bood ook zelfverdedigingscursussen aan, met als doel vrouwen weerbaarder te maken.

De Turkse president Erdogan legt bloemen op de plek van de explosie in Istanbul. Beeld reuters

Wat vindt u van het verbod voor vluchtelingen in het gemeentelijke zwembad in Bonn, Duitsland?
'Dat kun je ook op een andere manier oplossen. Voor vrouwen die niet meer durven te zwemmen, kun je een vrouwendag instellen.

'In Irak heeft het even geduurd voordat ik ging zwemmen. Hier worden gescheiden gezwommen, ook om de reden dat vrouwen anders worden lastiggevallen. Maar ik vertik het om met alleen vrouwen te zwemmen, dus ik ga naar het gemengde bad. Dan moet je uitstralen: aan mijn lijf geen polonaise, ik kom hier om te zwemmen, verder heb ik met niemand iets te doen. Dat moet je wel kunnen.'

Wordt de link tussen migranten en seksuele intimidatie terecht gelegd?
'Voor die mannen is het ook moeilijk. Ze komen uit een samenleving waar vrouwen onaantastbaar zijn. In Westerse landen is het veel makkelijker om contact met vrouwen te maken. Voor migranten is het daarom moeilijk om te zien waar de grens ligt. Daarom moeten wij duidelijk maken dat die er wel degelijk is: vrouwen laten ons niet zomaar aanraken. Deze uitleg hoort in het pakket aan voorlichting die de asielzoekers bij aankomst moeten krijgen. Die uitleg is zeker nodig, de migranten komen uit een andere wereld.'

Vrouwen protesteren tegen seksueel geweld in Keulen. Beeld epa

Wikipedia bestaat vandaag 15 jaar. Hoe vaak zoekt u iets op via Wikipedia in uw werk als journalist?
'Toch regelmatig. Het is een medium waar je al snel terecht komt als je iets op wil zoeken. Toch moet je altijd wel even checken op het klopt, er staat ook veel propaganda tussen. Wikipedia moet zeker nog 15 jaar bestaan. Het zou goed zijn als er meer aandacht komt om de pagina's beter te onderhouden, want sommigen lopen flink achter.'

Ik heb het even opgezocht, maar er is nog geen Wikipedia-pagina van u. Gaat u er een maken voor het volgende jubileum?
'Nou, als iemand die voor mij maakt, vind ik dat leuk. Maar zelf ga ik het niet doen.'

Welk nieuws maakte u aan het lachen vandaag?
'Een filmpje dat is opgenomen na de brand in een groot hotel in Dubai op Oudejaarsavond. De oud-burgemeester van Bagdad logeerde in het hotel, en vraagt de brandweermannen op zoek te gaan naar de safetybox in zijn kamer. Wat je moet weten is dat hij is ontslagen als burgemeester vanwege corruptie.

'Als de brandweermannen zijn kluis openmaken, blijkt dat die is gevuld met goudstaven. Daar moest ik heel hard om lachen. Hij wilde die staven zo graag hebben dat hij zich volkomen heeft blootgegeven. Het geld dat hij in eigen zak heeft gestoken ligt nu half gesmolten in zijn kluis. Het lijkt mij aanleiding voor de overheid om te zeggen: we hebben je filmpje gezien, kom het goud maar terugbrengen.'

In Frankrijk is ophef ontstaan om een cartoon van Charlie Hebdo. 'Wat zou er gebeuren als Allan Kurdi niet verdronken was?' staat er, met daarbij een naar billen grijpende, volwassen Kurdi. Gaat dit te ver?
'Ik heb vooral het idee dat deze cartoon is mislukt, omdat je te ver moet doordenken. Volgens mij wil de tekenaar het volgende aan de kaak stellen: de foto van Allan veranderde de sfeer rond het vluchtelingendebat; door Allan neer te zetten als iemand die ook achter de meiden aanzit, laat je zien dat de bittere toon van dat debat nu terug is.

'Bij een goede cartoon weet je meteen wat de tekenaar bedoelt, of je het er nou mee eens bent of niet. Dat was bij deze tekening niet het geval. Mensen vinden hem nu puur smakeloos, omdat ze de boodschap niet meekrijgen.'

Normaal begin ik met deze vraag, maar vandaag als afsluiter. Wat was voor u het nieuws van de dag?
'Het feit dat de olieprijs een nieuw dieptepunt heeft bereikt van 29 dollar. Voor ons in Irak, en met name in Koerdistan, is dat enorm belangrijk. Bagdad heeft de geldstroom naar Iraaks Koerdistan stopgezet, waardoor de Koerden afhankelijk zijn van de verkoop van olie. Nu de olieprijs daalt gaat de Koerdische overheid bankroet. Hoe verder die olieprijs zakt, hoe ernstiger het wordt in het land dat vecht tegen ISIS. Als waarnemers vragen we ons af wanneer de demonstraties uitbreken.'

Kinderen wassen hun kleren in het vluchtelingenkamp vlakbij Erbil. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.