Jubilerende VN doen zichzelf ambitieus sociaal program cadeau

De Verenigde Naties geven zichzelf een cadeau. De Wereldtop voor Sociale Ontwikkeling, die maandag in Kopenhagen begint, zal een ambitieus programma opstellen waarmee de volkerenorganisatie de volgende vijftig jaar van haar bestaan in gaat....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Ongeveer 130 staats- en regeringsleiders komen 11 en 12 maart in de Deense hoofdstad bijeen om het actieprogramma aan te nemen. De VN-lidstaten beloven daarin serieus de strijd aan te binden met armoede, werkloosheid en sociale uitsluiting.

Dat laatste begrip vormt het koppelteken tussen de verpaupering in de armste gebieden van het zuidelijk halfrond en de problematiek van ongehuwde tienermoeders, daklozen, chronisch werklozen en maatschappelijke desintegratie in de rijke landen. Want ook de armoede dáár staat op de agenda.

De vijf dagen voorafgaand aan de officiële zitting, zullen delegaties van de VN-lidstaten de laatste hand leggen aan het bijna tachtig pagina's tellend slotdocument.

Aan de tekst daarvan is twee jaar gewerkt. Op drie voorbereidende vergaderingen in New York goochelden de delegaties al met formules, beloften, compromissen en aangescherpte alinea's.

De tekstgedeeltes waarover nog geen akkoord is bereikt, staan in het ontwerp tussen haakjes. In Kopenhagen zullen knopen worden doorgehakt. Dat betekent niet dat de deelnemers zich volgende week netjes zullen bepalen tot de drie hoofdthema's: armoede, werkloosheid en sociale uitsluiting.

Zo werd op de VN-bevolkingsconferentie, september vorig jaar in Caïro, alle aandacht getrokken door het offensief van de rooms-katholieke kerk en enkele islamitische landen tegen de paragrafen over abortus en het gezin. Toch ging het actieprogram van Caïro over veel meer dan dat.

Vermoedelijk zal in Kopenhagen vooral worden gepraat over schuldenverlichting voor de Derde Wereld, over het - volgens veel arme landen hardvochtige - beleid van IMF en Wereldbank, en over de precieze invulling van wat in conferentietermen nu al het '20/20-voorstel' heet.

Volgens dat plan beloven de ontwikkelingslanden 20 procent van hun overheidsbudget te bestemmen voor 'sociale basisuitgaven'. Voor de rijke landen is dat geen punt: die zitten daar met hun uitgaven voor bijvoorbeeld onderwijs en gezondheidszorg aanzienlijk boven.

Zij op hun beurt zeggen toe 20 procent van hun begroting voor ontwikkelingshulp aan te wenden voor sociale basisuitgaven.

Ze zullen dan minder kunnen besteden aan projecten die commercieel wellicht aantrekkelijker zijn. Minister Pronk heeft in september in Caïro al toegezegd zich te binden aan het 20/20-voorstel. Hij zal dus fors moeten schuiven op zijn begroting.

De Wereldtop voor Sociale Ontwikkeling is er een in een serie grote VN-conferenties: de milieutop in Rio de Janeiro (1992), de mensenrechtenconferentie in Wenen (1993), afgelopen jaar Caïro, over vijf maanden in Peking de vrouwenconferentie.

De Deense top is inhoudelijk het breedst, en daardoor misschien moeilijk in tastbare resultaten te vangen.

Het idee voor een conferentie over de ontwikkelingsproblematiek kwam van de Chileense VN-ambassadeur Juan Somavia. Secretaris-generaal Boutros Ghali nam het met graagte over.

Zijn grote missie was - en is - om na het revolutionaire jaar 1989 de volkerenorganisatie nieuw elan te geven en het aflopen van de Koude Oorlog ten volle te benutten.

Maar sindsdien hebben de VN vrijwel alleen de aandacht getrokken in hun rol als vredeshandhaver en bemiddelaar in gewapende conflicten.

De andere hoofddoelstelling uit het VN-handvest - 'bevordering van de economische en sociale vooruitgang van alle volken' - bleef in de schaduw. Daar wil Boutros Ghali verandering in brengen.

Het actieprogram van de Sociale Top zal, volgens de grootste optimisten, het begin zijn van een nieuw tijdperk voor de Verenigde Naties, of zelfs het ideologisch fundament van een nieuw VN-systeem.

Sceptici echter verwachten zes dagen van holle retoriek, afgesloten met het goedkeuren van een document dat - voor zover de rijken en machtigen al materiële toezeggingen doen - niet juridisch bindend is: men dronk een glas, men deed een plas, en alles bleef zoals het was.

De grote groep tussen die twee uitersten is realistisch, maar toch ook vol hoop op méér resultaat dan een fraai ogend slotdocument. Dat optimisme is gebaseerd op de vooruitgang die werd geboekt op de laatste voorbereidende vergadering, anderhalve maand geleden in New York.

Het lijkt erop dat na Kopenhagen in de wereld het besef zal beklijven dat sociale ontwikkeling niet alleen nodig is uit oogpunt van liefdadigheid, maar ook een noodzakelijke voorwaarde is voor gezonde economieën aan beide zijden van de evenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.