nieuws JSF

JSF wereldwijd aan de grond gelegd na neerstorten toestel, ook in Nederland

Precies twee weken nadat de JSF zijn Amerikaanse oorlogsdebuut had gemaakt, is ‘s werelds modernste gevechtsvliegtuig wereldwijd alweer aan de ketting gelegd. De VS, Nederland en de tien andere landen die met het toestel vliegen, hebben een vliegverbod afgekondigd wegens een technisch mankement.

Een Amerikaanse F-35 vuurt tijdens een testvlucht een ASRAAM-raket af. Beeld Lockheed Martin

Het opschorten van de vliegoperaties van de bijna driehonderd F-35’s, zoals de gevechtsjager nu heet, is de zoveelste tegenvaller voor Amerika’s duurste wapenprogramma ooit. 

Sinds de start van de ontwikkeling, zo’n twintig jaar geleden, wordt het militaire project geteisterd door kostenoverschrijdingen, vertragingen en technische problemen. Het is nu de vierde keer sinds 2011 dat een tijdelijk vliegverbod wordt afgekondigd voor het toestel, dat door fabrikant Lockheed Martin het ‘dodelijkste gevechtsvliegtuig’ ooit wordt genoemd.

Het aan de grond zetten van de stealthjager komt twee weken na het neerstorten van een Amerikaanse F-35 in South Carolina. De vlieger wist nog op tijd het vliegtuig te verlaten. Onderzoek wees uit dat een gescheurde brandstofleiding de oorzaak was. Alle F-35’s worden nu gecontroleerd, ook de twee Nederlandse toestellen die al enkele jaren testvluchten uitvoeren in Californië.

Het ministerie van Defensie in Den Haag kon nog niet zeggen of de motoren van deze F-35’s zijn voorzien van het type brandstofleiding waarin scheuren kunnen ontstaan. Een van de Nederlandse vliegtuigen gebruikte vorige week nog tijdens een vlucht vanaf de Amerikaanse luchtmachtbasis Edwards voor het eerst het snelvuurkanon.

Een F-35 van het Amerikaanse marinierskorps wordt voorzien van een high techbom. Deze versie van de F-35 kan verticaal opstijgen en landen vanaf vliegdekschepen. Beeld Lockheed Martin

Pijnlijk incident

Nederland heeft in totaal 37 F-35’s gekocht voor zo’n 4,5 miljard euro.  De VS zijn met zo'n 2.500 toestellen de grootste klant. Volgend jaar gaat de Koninklijke Luchtmacht voor het eerst in Nederland met de gevechtsjager vliegen.

‘De betrouwbaarheid blijft vooruit gaan door een combinatie van hard- en softwareverbeteringen’, aldus Defensie eind vorige maand over de F-35 in een persbericht. Pijnlijk voor het ministerie was dat een kleine twee uur later het Amerikaanse toestel neerstortte op een onbewoond eilandje.

In 2011 en 2013 moest het geavanceerde gevechtsvliegtuig ook enige tijd aan de ketting worden gelegd vanwege onder anderen problemen met de motor. In 2014 volgde opnieuw het stopzetten van alle vluchten nadat een F-35, die per stuk zo’n negentig miljoen dollar kost, tijdens het opstijgen in Florida verongelukte.

Een onderdeel van de motor brak af waarna het toestel in brand vloog. Dit ongeluk was zeer pijnlijk voor het Amerikaanse ministerie van Defensie en fabrikant Lockheed Martin, omdat het internationale debuut van de F-35, tijdens een Britse luchtvaartshow, moest worden afgezegd.

F-35's aan boord van het Amerikaanse vliegdekschip USS America tijdens een testvlucht. Beeld Lockheed Martin

Oorlogsdebuut

De F-35 die in september neerstortte, was van het Amerikaanse marinierskorps. Deze versie van het stealthvliegtuig kan verticaal stijgen en landen. De Amerikaanse mariniers en de Israëlische luchtmacht zijn de enige in de wereld die de F-35 tot nu toe in oorlog hebben gebruikt. 

In mei maakte Jeruzalem bekend dat het de F-35 had ingezet bij een luchtaanval, vrijwel zeker in Syrië. Dat was toen het oorlogsdebuut van de gevechtsjager. Eind september volgde de Amerikaanse vuurdoop, toen een bombardement werd uitgevoerd in Afghanistan. Maar een dag later werd deze primeur van het marinierskorps alweer overschaduwd door het ongeluk met de F-35 in South Carolina.

In de afgelopen jaren is er veel kritiek geweest op de wijze waarop de F-35 door de VS en de negen deelnemende landen werd gemaakt. Terwijl het gevechtsvliegtuig nog niet volledig uit was ontwikkeld, werd het al op kleine schaal geproduceerd. Technische problemen die aan het licht kwamen, moesten daarna steeds worden verholpen. 

Met als gevolg stijgende kosten en vertragingen. In maart moest de baas van het F-35-project in het Pentagon, viceadmiraal Mat Winter, erkennen dat slechts de helft van de bijna driehonderd geproduceerde F-35’s beschikbaar was voor vluchten. De problemen, onder andere met de software, waren het grootst bij de toestellen die in de eerste jaren waren geproduceerd.

De versie van de F-35 die onder andere de Nederlandse, Amerikaanse en Israëlische luchtmacht hebben gekocht. De F-35 moet wereldwijd de verouderde F-15 en F-18 vervangen. Beeld Lockheed Martin
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.