Journalistiek in tijden van Trump en YouTube, en Volkskrantdag in Rotterdam

De week van hoofdredacteur Philippe Remarque.

Beeld uit de film Moonlight, te zien op het filmfestival in Rotterdam Beeld ap

Kalm blijven

Journalisten behoren tot 'de oneerlijkste mensen ter wereld', zei de nieuwe Amerikaanse president op dag één. Sorry dat een onverlaat bij ons 'human beings' in deze zin laatst vertaalde met 'menselijke wezens'. De aanval van populisten op de 'mainstreammedia' is al jaren aan de gang. Dat zet het anti-establishmentimago immers kracht bij. Ook handig om zo kritische berichtgeving te neutraliseren, zonder in te hoeven gaan op de kritiek.

Het is wel even wennen dat dit onder Trump nu vanuit de Oval Office gebeurt. Hoe hierop te antwoorden, vragen journalisten zich af. Kalm blijven, je niet laten provoceren en je werk zorgvuldig blijven doen, lijkt me. In het tijdperk van post-truth en alternative facts wordt de waarheid alleen maar belangrijker. Onze taak is om de feiten zo dicht mogelijk te naderen, met een onderzoekende en open geest.

Ik was dan ook verheugd te zien hoe Steve Adler, hoofdredacteur van persbureau Reuters, zijn verslaggevers tot kalmte maande: Reuters doet onafhankelijk verslag in meer dan honderd landen, en in vele daarvan zijn media onwelkom of liggen ze onder vuur. 'Wij reageren hierop door ons best te doen onze journalisten te beschermen, door onze inzet voor eerlijke verslaggeving te herbevestigen, door vasthoudend informatie te verzamelen die moeilijk te krijgen is - en door onpartijdig te blijven.'

Over Trump heeft u in de Volkskrant al veel kritisch commentaar kunnen lezen. Maar in de nieuwskrant willen we vooral analyseren wat er gebeurt. Correspondent Michael Persson doet dat evenwichtig en scherp. Maar hij toog van de week ook naar Staten Island, omdat we wilden weten hoe Trump-kiezers op diens eerste daden reageren. Ze bleken behoorlijk enthousiast: 'Dit is waarom ik op Donald Trump heb gestemd.'

Ook op opiniegebied laten we verschillende kanten zien. Columnist Derk Jan Eppink, die als enige Trumps overwinning voorspelde, schreef deze week dat de wereld is veranderd en de EU moet meeveranderen. 'Het kiesvolk dwingt EU-lidstaten bij de stembus steeds meer tot 'eigen burgers eerst'. (...) De EU moet zich sterker organiseren rond enkele gemeenschappelijke belangen zoals handelspolitiek, veiligheidsbeleid, antiterrorisme en migratiebeperking. Met deze thema's bereikt Brussel de denkwereld van Trump.'

Youtube

Beeld en Geluid in Hilversum heeft mij gevraagd om in de maand februari ambassadeur te zijn van hun tentoonstelling Let's YouTube. Bij mijn kinderen - die dit overigens belachelijk vinden - zie ik hoe YouTube allerlei journalistieke taken overneemt: ze volgen Trump via The Young Turks, leren over wetenschap bij Vsauce en leven mee met de conflicten van Hollandse hoodvloggers. Dus leek het me best interessant een deeltentoonstelling samen te stellen over journalistiek en YouTube. Die is vanaf vandaag te zien.

Iedereen kan uploaden, dus we hebben er heel veel journalistiek bij gekregen. Dat is een rijkdom, en betekent ook democratisering: je hoeft geen zendmachtiging of etherfrequentie meer te hebben om mee te doen. Maar de kijker moet wel zelf opletten wat er achter de beelden zit. Hoor en wederhoor, objectiviteit, scheiding van commercie en verslag, dat mag je van een redactie verwachten. In de wilde wereld van YouTube kan juist alles. Beelden worden politiek ingezet, getoonde experimenten zijn fake, er is veel sluikreclame en clickbait.

Ik vind het leuk om te zien dat mediawijsheid vanzelf ontstaat. Mijn zoons vonden die gadgetman van Unbox Therapy geestig en onderhoudend, maar nu prijst hij te veel koptelefoons van één merk aan en vinden ze dat hij gekocht is. Over dat soort dingen gaat mijn YouTube-selectie.

Wat mij als krantenman boeit, is de vraag of beeld op den duur tekst kan verdringen als belangrijkste journalistieke vorm. De krant experimenteert zelf dagelijks met filmpjes (volkskrant.nl/kijkverder), maar gelooft ook heilig in de kracht van het geschreven woord. Over deze vraag presenteer ik aanstaande donderdag 9 februari in Beeld en Geluid een talkshow, met als gasten onder anderen Arjen Lubach en Casper Sikkema, de hoofdredacteur van Vice.

Volkskrantdag

Ten slotte wil ik u nog vertellen dat er bij het schrijven van dit stukje ruim negenduizend kaarten waren verkocht voor de Volkskrantdag, morgen op het filmfestival van Rotterdam. U las eerder de stukken van Bor Beekman en onze andere filmkenners over de interessante films van dit jaar, zoals Moonlight (vijf sterren van Berend Jan Bockting).

Bezoekers van de 484 films scheurden na afloop de vakjes op hun beoordelingskaart - cijfers 1 tot en met 5. De hoogst gewaardeerde films zijn te zien op de Volkskrantdag, zoals de traditie wil: een uitputtende maar vrolijke marathon voor de vele filmliefhebbers onder onze lezers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden