Journalisten zijn nog niet klaar met Ad Melkert

De kritiek die de afgelopen weken werd uitgestort over de manier waarop de Volkskrant (en NRC Handelsblad) verslag deden over het oneigenlijk gebruik van Europese subsidiegelden en de betrokkenheid van PvdA-kroonprins Ad Melkert, was niet mis....

Columnist Marcel van Dam, oud-PvdA-minister, schreef in deze krant dat de bladen de beschuldigingen dat Melkert initiator zou zijn geweest van gesjoemel met Europese subsidie, op geen enkele manier geloofwaardig hebben gemaakt. Niet Melkert zou zijn excuus moeten aanbieden, zoals de Volkskrant suggereerde, maar de krant zelf en NRC Handelsblad, voor een affaire die nooit bestond, aldus Van Dam. Volgens PvdA-Kamerlid Adri Duivesteijn hadden de dagbladen zich in afwachting van het rapport van de commissie-Koning, die de ESF-kwestie onderzocht, terughoudend moeten opstellen.

De toon voor de bekritiseerde berichtgeving over Melkert werd gezet op 24 juli in twee artikelen in NRC Handelsblad onder de koppen Melkert oorzaak van ESF-probleem en het achtergrondartikel Hoe Melkert 'Italiaanse toestanden' importeerde. De Volkskrant kwam daags daarop met het bericht 'Melkert bron van ellende EU-geld' en het achtergrondverhaal 'List van Melkert met EU-geld was publiek geheim'.

In de weken daarna volgden vrijwel dagelijks aanvullingen, waaruit onder meer bleek dat de Tweede Kamer summier was ingelicht en de EU niet om toestemming was gevraagd, zoals eerst werd beweerd. In een degelijke reeks artikelen beschreef NRC Handelsblad hoe de gesprekken tussen Melkert en de sociale partners over oneigenlijke aanwending van de ESF-gelden waren verlopen en hoe Arbeidsvoorziening met de subsidies omging.

Dat de kranten niet wachtten op de commissie-Koning, maar met eigen onderzoek begonnen, is niet meer dan hun plicht. Er was alle aanleiding de ESF-affaire en de betrokkenheid van Melkert te fileren. De kwestie speelde al jaren. Er lag een claim voor restitutie van de EU van 440 miljoen, uit rapporten van Rekenkamer en accountants bleken een chaotische uitvoering en controle.

Als journalisten altijd netjes zouden afwachten tot de autoriteiten het tijd vinden voor een persbericht (wat al te vaak gebeurt) dan zouden zij hun taak schromelijk verwaarlozen. De vraag is niet of er onderzocht mag worden, maar of de artikelen een journalistieke kwaliteitstoets kunnen doorstaan. Dat de aandacht zich richtte op kroonprins Melkert was logisch. Hij was als minister het langst met de ESF-gelden in de weer geweest. Het is een publiek belang te weten of de gedoodverfde opvolger van Wim Kok zuiver handelde.

Op de manier waarop de Volkskrant Melkert in de tweede helft van juli in het middelpunt van de ESF-affaire plaatste valt nogal wat af te dingen. In tegenstelling tot het eerste verhaal van NRC Handelsblad, dat gebaseerd was op degelijk dossieronderzoek en vier met name genoemde bronnen, bevatten de artikelen in de Volkskrant van 25 juli slechts vage verwijzingen naar 'enkele onderhandelaars'. In de kop op pagina één werd een uitspraak gebruikt 'Melkert bron van ellende EU-geld' die niet in het verhaal voorkwam.

Ook in de Volkskrant-artikelen in de weken daarop was de onderbouwing vaak zwak en bleef men steken in eigen beweringen. De strekking van de verhalen in de Volkskrant en NRC Handelsblad was dezelfde, maar NRC Handelsblad maakte zijn beweringen geloofwaardiger door een feitelijker relaas en heldere verantwoording.

Moeten de kranten nu hun excuus aanbieden? Nee, daar is geen enkele aanleiding voor. Nergens is aangetoond dat hun informatie niet deugt. De gebruikte bronnen (in de Volkskrant anoniem, maar op de redactie bekend) gelden nog steeds als kundig en integer. Zover ik weet is geen van de informanten intussen op zijn uitspraken teruggekomen. Hoewel veel critici van de kranten anders beweren, sluit ook de commissie-Koning niet uit dat Melkert de rol heeft gespeeld die NRC Handelsblad en de Volkskrant hem toedichten.

Ook hun voorspelling dat de ESF-affaire voor Melkert een lastig politiek probleem kan worden, lijkt uit te komen. De oppositie in de Tweede Kamer probeert het debat, acht maanden voor de verkiezingen, zo ver mogelijk op te rekken. Maar waarheidsvinding mag niet exclusief aan het parlement worden overgelaten. De journalistiek heeft haar eigen verantwoordelijkheid. Het is tijd voor degelijk, aanvullend onderzoek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden