Journalisten vinden huidige politieke klimaat te saai voor cartoonisten 'Aantal politici met durf verontrustend klein'

Hij is de pensioengerechtigde leeftijd gepasseerd, een tikje minder gaan werken, maar nooit de Dreestrekker geworden, die hij zo treffend kon typeren....

Van onze kunstredactie

AMSTERDAM

Daarop zien we, in Oplands barokke theatrale stijl, premier Kok en koningin Beatrix een lijk uit de kast van het torentje dragen, dat daar na het vertrek van Lubbers werd aangetroffen.

De tekening is opgenomen in de expositie Politiek in Prent, die gisteren in het gebouw van de Tweede Kamer werd geopend door kamervoorzitter Deetman ('Politici hebben een neiging tot ijdelheid. Voor velen zal het dan ook de vraag zijn of zij onderwerp van een van de tekeningen zijn'). De tentoonstelling, samengesteld door Hans Mulder en Angelique van Haeren, wordt voor de vierde maal gehouden; er is werk van zestien politieke tekenaars in opgenomen.

Hun prenten zijn in de bijhorende catalogus voorzien van tekst, in bijdragen van tien Haagse politieke journalisten. Als er één les te trekken valt uit de tentoonstelling en de catalogus, is het die van de goede verliezer: verzet je nooit tegen spot.

Het overkwam deze keer ex-minister Neelie Kroes, die naar de rechter stapte uit woede over een prent van Teo Gootjes in het Rotterdams Dagblad van 23 september, waarin zij als prostituée was afgebeeld. Wat ze ermee bereikte was dat de prent nationale bekendheid kreeg, nu centraal staat op de expositie en de bijdragen in het boek nog nadaveren van Schadenfreude.

Fritz Behrendt krijgt op de tentoonstelling extra aandacht, hij is dit jaar een halve eeuw als politiek tekenaar actief. Uit die hele periode zijn Behrendts meest opvallende tekeningen gelicht.

Uit de bijdragen in de catalogus komt één doorlopende zorg boven: of het politieke klimaat - met links en rechts verenigd in paars - niet te saai en voorspelbaar is geworden voor de cartoonist. Michiel Zonneveld van Het Parool: 'Een beetje tekenaar, van Opland tot Behrendt, is geëngageerd. Niet voor niets leverde de '68-beweging in Frankrijk een nieuwe generatie politieke tekenaars op. Dat de gemiddelde leeftijd van de politieke tekenaars in Nederland boven de vijftig ligt, verbaast me niets. Voor mij ligt het hoogtepunt van de Nederlandse politieke prent in de jaren zeventig.'

Ook Leonard Ornstein van Vrij Nederland stelt dat het grijze gehalte in de politiek opvallend hoog is. 'Het aantal politici met durf is verontrustend klein. Iedereen is het steeds vaker met elkaar eens.' 'Maar', stelt hij, 'zijn de catoonisten zelf ook debet aan de terugtocht? De politieke prent is kunst. En kunst wordt voor een belangrijk deel uit boosheid geboren. Zijn er dan geen tekenaars meer die zich boos maken?' Voor René Zwaap (De Groene) geldt dat de stelligheid van de generatie-Behrendt is verdwenen en vervangen door de 'bijna paniekerige onzekerheid van het tijdperk-Collignon'.

Maar zo bedroevend, dat we alle hoop maar beter kunnen laten varen, is de situatie ook weer niet. Drees en Luns, Adenauer en De Gaulle, Den Uyl en Aantjes en de grote ideologische tegenstellingen zijn verdwenen, maar er blijkt genoeg over te zijn gebleven voor een dagelijke reactie.

Politiek is struikelen. Een valpartij is in de honderdjarige geschiedenis van de film nog altijd onovertroffen gebleven; ook de politieke prent levert elke dag weer zijn Laurel & Hardy's op. In onze dagen worden die rollen gevonden in de afgang van Dutchbat, de eigenzinnigheid van Bolkestein en de ontluistering van het CDA-leiderschap.

Willem Ellenbroek

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden