Journalisten lusten ze hier rauw

In het oost-Oekraïense Donbekken zijn tegenstanders van president Janoekovitsj niet welkom. Er heerst nog een ouderwetse Sovjet-mentaliteit, dus op kritiek zit niemand te wachten.

TOREZ/DONETSK - Het moet een uur of drie in de namiddag zijn geweest. Igor Abizov, hoofdredacteur van Pro Gorod (Over de stad), had net zijn kantoor verlaten, toen hij in een zijstraat van Torez door twee mannen werd ingesloten. Ze waren niet gekomen om een praatje te maken. Voor Abizov ook maar iets kon vragen, begonnen ze hem af te tuigen, de een met een hamer, de ander met een uitschuifbare knuppel. Pas toen die het begaf, vonden de misdadigers dat het mooi geweest was. Ze stapten in een klaarstaande auto en reden weg.


Vier dagen en vijf hechtingen later bekomt Abizov in het plaatselijke ziekenhuis van de aanval. Zijn knie is kapot en zijn rechteroog ziet rood van het bloed. Op zijn hoofd zit een verband en zijn linkerbeen zit in het gips.


Wie er achter de mishandeling zit, weet Abizov niet. Hij noemt het een goede en interessante vraag.


Vermoedens heeft hij natuurlijk wel. Het zouden handlangers van Artiom Titov kunnen geweest zijn, de manager van de watermaatschappij van de oost-Oekraïense stad Torez. Sinds Pro Gorod de slechte voorzieningen in de naar een Franse communist genoemde stad aan de kaak stelde, hebben Abizov en zijn collega's geregeld bedreigingen ontvangen. Vorige week nog werd de redactie van het plaatselijke blad belegerd door enkele hooligans. Soms staan er vreemde auto's voor de deur.


Maar het is niet uitgesloten dat de knokploegen van de partij van president Viktor Janoekovitsj achter de mishandeling van Abizov zitten. Anti-Janoekovitsj is zijn blad niet, maar hier in het door mijnbouw gedomineerde Donbekken is een kritische blik soms al genoeg om te worden toegetakeld.


Onafhankelijke journalisten lusten ze hier rauw, beaamt Denis Kazanski, de 29-jarige redacteur van het weekblad Ostrov en de populairste blogger van de regio. Kazanski, die actief is in de provinciehoofdplaats Donetsk, weet waarover hij spreekt. Samen met een tiental andere plaatselijke journalisten is hij sinds enkele weken het slachtoffer van een haatcampagne. Hij wordt op de regeringsgezinde website vestiaua.info gebrandmerkt als een extremist, een fascist en weet hij wat nog allemaal.


Dat de autoriteiten achter die smeercampagne zitten is duidelijk. Behalve zijn naam worden op de website zijn adres, belasting- en telefoonnummer vermeld. Een kopie van zijn pasfoto is er ook op te vinden, bijzonder handige informatie voor hooligans die journalisten een lesje willen leren. 'We weten dat je een dochtertje hebt', stond in een recent sms'je.


Ook Oleksij Matsoeka, hoofdredacteur van Novosti, heeft al bedreigingen ontvangen. Blijkbaar hebben de autoriteiten het moeilijk met de onafhankelijke berichtgeving in zijn onlinekrant. Hij is het gewend. De voorbije jaren werd de deur van zijn flat al eens in brand gestoken en werd er een rouwkrans afgeleverd (R.I.P. Oleksij Matsoeka). Sinds een bende vorig jaar de redactie wilde binnenvallen, gaat de deur altijd op slot.


Ook in de rest van het land krijgen journalisten het soms hard te verduren. In december werd de auto van de bekende onderzoeksjournaliste Tatiana Tsjornovil op een snelweg in de buurt van Kiev door onbekenden geramd. Ze wist het incident te filmen met haar dashboardcamera.


Maar in het oost-Oekraïense Donbekken, waar vooral Russisch wordt gesproken en de Sovjet-mentaliteit nog bijzonder levendig is, is het met de persvrijheid nog erger gesteld dan elders. Tegenstanders van Janoekovitsj hoeven er niet aan te denken om, zoals in het westen van Oekraïne, regeringsgebouwen te bezetten. Zelfs betogen kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Wie zich in Donetsk in de buurt van het gouvernementsgebouw durft te wagen, krijgt met de politie te maken. Voor alle zekerheid staat in een zijstraat een knokploeg van de Partij van de Regio's klaar om 'slechthorenden' op andere gedachten te brengen.


Niemand van de autoriteiten die er iets over kwijt wil. De wekelijkse persconferentie van de gouverneur, een Janoekovitsj-aanhanger die zich in een T-shirt van de beruchte oproerpolitie laat fotograferen, mag niet door vreemde journalisten bijgewoond. 'U begrijpt toch wel', zegt Ilja Soesdalev van het perscentrum, 'dat u eerst geaccrediteerd dient te worden.'


Het is de normale gang van zaken in het Donbekken, die nog wel even zal aanhouden, want politieke verandering is voorlopig niet op komst. Een door de oppositiepartijen in Kiev gelanceerd voorstel om de presidentiële bevoegdheden te beperken, heeft tot dusver weinig opgeleverd. Ondanks de druk van het Westen lijkt de Oekraïense president niet geneigd tot een compromis.


Bij Novosti in Donetsk kunnen ze de deur dus maar beter op slot houden, voor zover ze tenminste niet moeten verhuizen. De eigenaar van het kantoor waarin de redactie is gehuisd, heeft gedreigd hen vrijdag buiten de deur te zetten.


Maar die problemen zijn natuurlijk niets vergeleken bij de terreur waarmee hun collega's in Torez te maken krijgen. Sinds Abizov vorige week het ziekenhuis werd ingeslagen, zit de schrik er op de redactie van Pro Gorod goed in. Om erger te voorkomen, wordt de redactie permanent bemand. Toch wil geen journalist er de brui aan geven. Ook de zwaar toegetakelde Abizov is van plan door te gaan. 'Ik heb geen keuze', zegt hij. 'Ik kan niet in een bunker leven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden