Journalisten gehinderd door ‘andere belangen’

‘Nederland is niet langer een gidsland als het gaat om persvrijheid.’ Dat zegt Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ).

Het afluisteren van journalisten van De Telegraaf door de AIVD bijvoorbeeld noemt Bruning ‘een ernstige smet op het Nederlandse blazoen’.

Keurige persvrijheid

Maandag was de Dag van de Persvrijheid. Reden voor de NVJ om samen met het Persvrijheidsfonds onderzoek te doen naar de persvrijheid in Nederland. Bruning: ‘Nederland is een keurige rechtsstaat met een meestal keurige persvrijheid. In elk land heeft persvrijheid onderhoud nodig. Het kan namelijk botsen met andere belangen. Het is goed om zaken op een rijtje te hebben en jaarlijks te vergelijken.’

Die ‘andere belangen’ bestaan ook in Nederland, zegt Bruning. ‘Denk maar eens aan de crimefighters die terroristen willen opsporen. Zij zijn vaak nogal enthousiast in het boeven vangen en besluiten bijvoorbeeld om de redactie van De Telegraaf af te luisteren. Dat gaat ten koste van de persvrijheid. Bronnen zullen voortaan wel twee keer nadenken voordat ze met journalisten willen praten.’

Geld

De overheid zit de pers vaker dwars. Zo vragen steeds meer gemeenten geld voor openbare informatie. Dit was zo bij de bonnetjesaffaire, over declaraties van politici en bestuurders. Ook heeft de politiek de termijn verlengd waarop de overheid vragen moet beantwoorden. ‘De journalistiek wordt hierdoor getraineerd. Wanneer journalisten niet op tijd hun informatie krijgen, gaat dit ten koste van hun berichtgeving.’

Bruning vindt dat de politiek haast moet maken met wetgeving om journalisten beter te beschermen. Er ligt een conceptwet klaar die journalisten moet beschermen tegen gijzeling door de overheid. Nu kan een journalist in gijzeling worden genomen om hem te dwingen een bron openbaar te maken. In die conceptwet staat echter niets over zaken als afluisteren.

Hinderen

In hun rapport Stop! Politie schenken de onderzoekers Frank Bovenkerk en Marjolein Odekerken aandacht aan de manier waarop politie en beveiligers met de pers omgaan. Ze blijken journalisten geregeld in hun werk te hinderen.

Journalisten wordt vaak de toegang tot plekken ontzegd. Om ‘hulpverleners niet in de weg te lopen of om reden van privacy van de slachtoffers’, aldus het rapport. Er is willekeur. ‘Van de ene agent mag je er wel door en van de ander niet.’

Regisserende rol

Tevens stelt het rapport dat de indruk bestaat dat de politie vaak informatie achterhoudt. ‘Journalisten menen dat de politie zich verschuilt achter professionele voorlichters.’ Als er dan toch informatie wordt gegeven neemt de politie vaak een regisserende rol aan. ‘Er wordt bepaald op welk moment je een foto mag maken, van wie en alleen als zij het zeggen.’

NVJ-secretaris Bruning prijst de rechtspraak. ‘Over het algemeen corrigeert de rechterlijke macht de overheid goed.’ Alleen over de vakantiefoto’s van prins Willem-Alexander en zijn gezin had hij een andere uitspraak gewild. De privacy werd belangrijker geacht dan de persvrijheid en een publicatieverbod volgde. Jammer, zegt Bruning, ‘maar ik sta dan ook aan de kant van de journalist’.

pers (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden