Nieuws

Journalist Dmitri Moeratov deelt zijn Nobelprijs voor de Vrede met vermoorde collega’s

Dankzij Novaja Gazeta weet de wereld met wie ze te maken heeft in het Kremlin. Gevreesd wordt dat Moeratovs krant het volgende slachtoffer van de steeds zwaardere repressie van de Russische overheid zal zijn. Zes journalisten van de onderzoekskrant betaalden al de hoogste prijs.

Dmitri Moeratov wordt geïnterviewd door journalisten van persbureau AFP in Moskou. Beeld Natalia Kolesnikova/ AFP
Dmitri Moeratov wordt geïnterviewd door journalisten van persbureau AFP in Moskou.Beeld Natalia Kolesnikova/ AFP

Voor het kantoor van de Russische winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede liggen vrijdag zonnebloemen en rozen, maar die zijn niet bedoeld als felicitatie. Ze zijn er een dag eerder neergelegd ter nagedachtenis aan een van zijn journalisten, die 15 jaar geleden werd vermoord op de verjaardag van president Poetin – de aanslag was een cadeautje van de moordenaars.

In totaal verloor Dmitri Moeratov zes van zijn journalisten door moorden. De medeoprichter en hoofdredacteur van onderzoekskrant Novaja Gazeta heeft ze een ereplek gegeven op de redactie in Moskou, die met al zijn gedenktekens ongewild een standbeeld is geworden voor de onafhankelijke Russische journalistiek.

Prijzen worden hier niet gevierd als trofeeën van de levenden, maar als trofeeën van de doden. Moeratov: ‘Igor Domnikov, Joeri Tstsjekotsjichin, Anna Politkovskaja, Stas Markelov, Anastasia Baboerova, Natasja Estimirova, dit zijn de mensen die vandaag de Nobelprijs hebben ontvangen.’

Kritisch naar de macht

De moorden zijn het gevolg van wat het Nobelcomité omschrijft als ‘op feiten gebaseerde journalistiek’ en ‘een fundamenteel kritische houding ten opzichte van de macht’. Maar ze hebben niet geleid tot het einde van Moeratovs beleid, al scheelde het weinig. Na de moord op oorlogsverslaggever Anna Politkovskaja in 2006 riep hij de redactie bijeen en wilde hij de krant sluiten. Hij vertelde zijn journalisten dat geen enkel verhaal het waard is om voor te sterven. Maar ze lieten hem de krant niet sluiten.

Moeratov (59) richtte Novaja Gazeta in 1993 op met hulp van de vorige Russische winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede: Michail Gorbatsjov. De laatste leider van de Sovjet-Unie kocht met zijn prijzengeld de eerste computers voor de krant die adverteerde met de revolutionaire belofte: ‘Voor iedereen en zonder oriëntatie voor welke politieke partij dan ook’.

Dankzij Novaja Gazeta weet de wereld met wie ze te maken heeft in het Kremlin. De krant onthulde de gitzwarte kant van Ruslands oorlogen in Tsjetsjenië, de betrokkenheid van de geheime diensten bij ontploffingen van appartementencomplexen, het bestaan van trollenlegers, de buitenlandse campagnes van een geheim huurlingenleger, dodelijke razzia’s tegen homo’s, en de offshore-praktijken van Poetins vrienden.

MH17

Novaja Gazeta haalt regelmatig het Nederlandse nieuws met onthullingen over MH17. De krant probeert al zeven jaar te bewijzen dat de Russische regering verantwoordelijk is voor het neerschieten van het passagiersvliegtuig boven Oost-Oekraïne. De krant zette in 2014 een foto van de rouwstoet op de voorpagina met erboven: ‘Vergeef ons, Nederland’.

In Rusland bereiken de onthullingen van Novaja Gazeta het grote publiek allang niet meer. De afgelopen jaren zijn alle grote media onder staatscontrole geplaatst en mogen zij niet berichten over wat er in Novaja Gazeta staat. Moeratov mag, net als Gorbatsjov, niet meer aan het woord komen op de staatstelevisie. Journalisten van de krant en hun familieleden en vrienden worden voortdurend geschaduwd door de geheime diensten.

Gevreesd wordt dat Moeratovs krant het volgende slachtoffer van de steeds zwaardere repressie zal zijn Novaja Gazeta is een van de laatste onafhankelijke media in Rusland die nog niet als buitenlands agent is bestempeld door het Kremlin. Dat stempel heeft al tal van media de mond gesnoerd en kan ieder moment uitgedeeld worden aan Novaja Gazeta. In die zin komt de Nobelprijs voor de Vrede op een goed moment voor de krant: Russische journalisten hopen dat de wereldwijde aandacht voor Novaja Gazeta het Kremlin terughoudender maakt om de eerste en laatste onafhankelijke krant van Rusland de doodsteek toe te brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden