Jos van Rey: een beetje corrupt

Een van de spraakmakendste rechtszaken van de laatste tijd is dinsdag vooralsnog met een sisser afgelopen. De Rotterdamse rechtbank legde oud-wethouder Jos van Rey van Roermond voor corruptie, verkiezingsfraude en lekken 'slechts' een taakstraf op van 240 uur. Het Openbaar Ministerie had 2 jaar cel geëist.

Beeld raymond rutting

Bestuurlijk Nederland had reikhalzend naar deze uitspraak uitgekeken: met Van Rey en zijn vriend de projectontwikkelaar Piet van P. stonden immers ook een bepaalde bestuurscultuur terecht. Een cultuur van vermeende vriendjespolitiek en belangenverstrengeling. Zo gaat dat nou eenmaal in de politiek, had Van Rey keer op keer betoogd. Meer aangedaan dan opgelucht reageerde hij na afloop: de uitspraak 'stemt mij tot nadenken, maar met mij vele wethouders, burgemeesters, ministers en staatssecretarissen'.

Van Rey heeft zich wel degelijk schuldig gemaakt aan corruptie, maar de rechtbank oordeelde dat die veel kleiner en minder erg was dan het Openbaar Ministerie heeft geschetst. Geen 'grootschalige en ernstige fraude en corruptie waarbij miljoenen euro's onnodig in de zakken van projectontwikkelaars zijn gevloeid'. Geen cultuur van stelselmatige bevoordeling van Van P. bij bouwprojecten.

Hij had 'op zijn klompen moeten aanvoelen' dat Van P. hem niet voor niets meenam naar dure voetbalwedstrijden en vastgoedbeurzen. Hetzelfde geldt voor de donaties die Van P. en andere ondernemers stortten in zijn verkiezingskas. Maar de reizen naar de vakantievilla in Saint-Tropez en de stedentrips waren gewoon trips van vrienden onder elkaar.

'Poppenkast'

Daarom ging de rechter ook totaal niet mee met de strafeis. Ter vergelijking: oud-gedeputeerde Ton Hooijmaijers van Noord-Holland werd vorig jaar in hoger beroep veroordeeld tot 2,5 jaar cel wegens corruptie. Op corruptie staat een maximale gevangenisstraf van 6 jaar.

Het vonnis is een flinke domper voor het Openbaar Ministerie. Van het intensieve werk (vier jaar onderzoek, een dossier van 15,5 gigabyte aan pdf's) liet de rechtbank weinig heel. Rechtbankvoorzitter Jacco Janssen gaf de officieren van justitie zelfs openlijk een reprimande: ondanks herhaaldelijk aandringen van de rechtbank zijn ze met onvoldoende bewijzen gekomen van grootschalige corruptie.

Dat Van Rey de rechtbank niet met een zucht van verlichting verliet, valt te begrijpen. De rechter constateerde wel keihard dat hij als oude rot in het vak, die beter had moeten weten ,'niet gehandeld heeft als integer politicus'. Hij heeft van de burgemeestersbenoeming 'een poppenkast' gemaakt en 'gerommeld met volmachtstemmen'. Hij heeft daarmee het vertrouwen in de integriteit van het openbaar bestuur geschaad.

Strafrechtelijke toets

'Vele tinten grijs, dat is het beeld dat op zitting is ontstaan van het handelen van Van Rey', zo begon rechtbankvoorzitter Janssen zijn vonnis. Hij is een bestuurder die vaak vanuit goede motieven en met het oog op de belangen van de stad de grenzen opzocht en deze 'menigmaal ook, soms welbewust overschreed'. Ook het vonnis kan worden gelezen als vele tinten grijs: mild en hard door elkaar.

De strafrechtelijke toets is veel zwaarder dan de morele. Het is 'niet handig' dat Van Rey en Van P. vele malen per jaar samen op reis gingen. Of dat Van Rey een eigen verkiezingskas had die gespekt werd door ondernemers. Want daarmee is de sterke indruk ontstaan van 'een voor-wat hoort-wat-fraudecultuur'. Maar voor een strafrechtelijke bewezenverklaring is dat onvoldoende.

Met het toespelen van concrete vragen en antwoorden aan VVD-burgemeesterskandidaten en het gerommel met volmachtstemmen heeft hij de wet overtreden. Maar bij de corruptiefeiten ligt het 'allemaal veel minder makkelijk'. Bovendien, zo onderstreepte rechtbankvoorzitter Janssen: 'Hoe erg is het wat bewezen is verklaard?'

Voorzitter van de rechtbank J.H. Janssen. Beeld anp

De rechtbank tilt veel minder zwaar aan de verwijten van corruptie dan het Openbaar Ministerie. Sommige giften hadden niet eens in de rechtszaal behandeld moeten worden, zo onbeduidend waren ze. 'Overschrijding van de grens van 50 euro is meer een interne kwestie van de gemeente', vond de rechtbank. Oud-wethouder Tilman Schreurs kreeg zelfs helemaal geen straf opgelegd, ook al werd ook hij schuldig bevonden aan corruptie.

Met dit relatief milde vonnis is de zaak nog lang niet voorbij. Het OM kondigde onmiddellijk aan in beroep te gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden