Reportage Jos B.

Jos B. leefde als gewaardeerd plantenpelgrim in een gemeenschap diep in de Catalaanse wouden, maar lachte nooit

Jos B. wordt gearresteerd door de Spaanse politie. Beeld AP

Hij verscheen uit het niets bij een Catalaanse commune en werd later afgevoerd door de Spaanse politie. Jos B. was een ‘machine guy’ die kon houthakken als een kampioen en die alles afwist van de planten in het bos. Maar hij was ook een ‘koud, emotioneel lege’ man. De bewoners van de commune blikken terug.

‘Als een pelgrim.’ Zo kwam Jos B. op een dag in het voorjaar aan lopen bij La Encantada (De Verheugde), een leefgemeenschap diep in de bossen van Catalonië. Hij had een grote rugzak bij zich. Was het in april, in mei? Zijn medebewoners weten het niet precies meer.

‘Maar ik herinner me dat moment nog precies, vreemd genoeg’, zegt Mariusz (38), een Poolse medebewoner van La Encantada. ‘Hij stelde zich voor en vertelde dat hij maandenlang had gelopen. Hij was moe en zocht een plaats waar hij een tijdje kon blijven. In een bar in Manresa, een stadje verderop, hadden ze hem verteld over ons.’

Zo kwam het dat Jos B., die zondag werd aangehouden op verdenking van de moord op de 11-jarige Nicky Verstappen, zijn hangmat tussen twee dennen spande en begon aan het leven op La Encantada. Probeerde hij zich hier onvindbaar te maken? Ja, denkt Lucas, de Argentijnse eigenaar van het eeuwenoude natuurstenen huis dat het middelpunt van het terrein vormt. ‘Ik denk dat hij zich hier verborgen hield. Wij gaan vaak naar het dorp, voor boodschappen of benzine. Hij is er misschien twee keer geweest, om snel iemand af te zetten.’

Aan de andere kant, zegt Mariusz, terwijl hij onder een boom zittend een trekje neemt van zijn joint, ‘is het hier een komen en gaan van mensen, door al de retraites die we organiseren. We leven hier niet als kluizenaars. De kans was groot dat iemand zijn foto zou zien in de media.’

Encyclopedische plantenkennis

‘Joseph’, zoals hij zich hier noemt, valt aanvankelijk vooral op door zijn ‘encyclopedische’ plantenkennis. De leefgemeenschap is verheugd over zijn komst: dit komt goed van pas voor de plantaardige cosmetica die hier wordt geproduceerd. Lucas en Mariusz beschrijven B. ook als iemand die enorm veel werk verzette. ‘Een machine guy. Hij was altijd bereid hout te hakken of water te halen. Op een praktisch niveau was hij heel vaardig.’

Lucas, bewoner van La Encantada. Beeld Samuel Aranda

Op sociaal niveau niet. Mariusz: ‘Hij was echt geobsedeerd door planten. Waar het gesprek ook over ging, altijd haalde hij er planten bij.’ Hij noemt B. een ‘koud, emotioneel leeg’ persoon. Maar was dat niet logisch, bedacht hij, voor iemand die zo lang alleen door de bossen zwierf?

B. was een man die bijna nooit lachte. Als ze alleen met hem waren, kregen de bewoners van La Encantada dikwijls een unheimisch gevoel, vertelt Mariusz. ‘En als je hem een knuffel gaf, voelde je zijn gespannenheid.’

Houthakkende jongens

Op La Encantada komen veel kinderen, met hun moeder op retraite. Jos B. trok meer naar de jongens toe, vertelt Lucas. Die leerde hij dan hout hakken of gereedschap gebruiken. Soms werd er gegrapt: kijk, de opa in hem komt naar boven. Toch zijn Lucas en Mariusz niet bang dat de moordverdachte hier meer slachtoffers heeft gemaakt. ‘Uitgesloten. De kinderen worden hier nooit alleen gelaten.’

Ook deze week is het op La Encantada druk met mediterende volwassenen en spelende kinderen. En juist nu, op zondagochtend, krijgt Lucas een telefoontje van de politie: ze willen Jos B. aanhouden. ‘Een heel slecht moment’, verzucht Mariusz. ‘Een grote politie-inval zou een grote inbreuk vormen op de energie hier.’

Er wordt een list bedacht. Lucas zegt tegen B. dat ze hout gaan hakken. Met drie man vertrekken ze in zijn auto, over de rotsige toegangsweg. Zodra ze om de eerste heuvel heen zijn gereden, worden ze door de agenten overmeesterd. ‘Alle drie, om te voorkomen dat Joseph argwaan zou krijgen’, verklaart Lucas.

Hij keert terug om het nieuws te vertellen aan Mariusz en de rest van de gemeenschap. ‘Eerst was ik erg terneergeslagen’, zegt de Pool. ‘We hadden hier dus blijkbaar een potentiële moordenaar ondergebracht. Maar nu ben ik toch blij dat hij hier kwam. We willen hier open zijn voor iedereen. Daarom kon hij hier verblijven, en ook worden gearresteerd. Als hij door de bossen was blijven zwerven, was hij misschien niet zo snel aangehouden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.