Column

Jorden is de jongste Nederlandse grootmeester ooit

De kunst is te stimuleren maar niet te dwingen.

Jorden van Foreest.Beeld .

Echt talent kan vergeten door generaties sluipen en dan onverwacht nieuwe voltreffers maken. Dat is het mooie. En de zes kinderen van Nicky van Foreest (47) en Sheila Timp (42), die kunnen schaken. Jorden van Foreest, de oudste, behaalde vorige week zijn derde grootmeestersnorm op het WK voor schakers onder de 20 in het Siberische Khanty-Mansijisk. Daarmee is hij met zestien jaar en vier maanden de jongste Nederlandse schaakgrootmeester ooit. Jordens broer Lucas (14) wil nóg jonger grootmeester worden. Machteld (12) was op haar zesde wereldkampioen. Tristan (10) heeft wel het talent maar minder ambitie. En de tweeling Nanne en Machteld (8) schaakt volgens vader ook 'als een dolle'. Machteld was vorig jaar Nederlands kampioen meisjes onder de acht. Thuis in Groningen kwam zij, schaakmedaille om haar nek, gezellig over mijn blocknote hangen. 'De andere vrouwen in mijn familie konden het niet zo goed', deelde ze mee.

Hoe kan zoiets? Sheila promoveerde op 'iets medisch-technisch' (het detecteren van borsttumoren in een mammogram). Nicky promoveerde in de wiskunde en komt uit een familie van jonkheren met veel burgemeesters, wat Kamerleden en twee echt goede schakers: zijn betovergrootvader Anton en diens broer Dirk. Eind negentiende eeuw werden beiden drie keer Nederlands kampioen schaken. Op zondagen liepen Anton en Dirk samen op weg naar de kerk blind te schaken.

Daarna gebeurde er drie generaties lang op schaakgebied niets. Wat Jorden kon, ontdekten ze pas toen ze hem als zevenjarige wel erg serieus gingen nemen op een schaakclubje. Nu werken Nicky en Sheila deels thuis, waar ze hun kinderen zelf onderwijzen, zodat ze er veel bij kunnen schaken. Jorden traint nu zes uur per dag zelfstandig, Lucas vier uur. Jorden gaat sinds vorig jaar wel weer naar school om straks examen te doen. Hij zit nu in 5VWO op de Topsport Talentschool in Groningen. Daar passen ze zijn rooster zo nodig aan.

Je denkt dan al snel aan de drie Hongaarse zusjes Polgar, door hun ouders klaargestoomd voor genialiteit op het schaakbord. Maar zo hoeft het dus niet te gaan. 'Ik denk dat het er bij de Polgars harder aan toe ging', zei Jorden, toen we even alleen op zijn kamer waren. 'Ik moet alleen heel soms even mijn telefoon inleveren.' Jorden checkt zijn telefoon volgens zijn moeder 'ongeveer elke vijf minuten', wat volgens hemzelf probleemloos samengaat met het bestuderen van openingszetten.

Iedereen denkt altijd dat deze kinderen de hele tijd braaf zitten te schaken, had Sheila gewaarschuwd, 'maar ze zijn echt heel druk'. Viel mee, al werd er veel naar vriendjes gerend, moesten er voetballootjes verkocht worden en kletsten ze graag allemaal tegelijk.

De kunst is te stimuleren maar niet te dwingen, zei Nicky. Dit zijn kinderen die na een afmattend toernooi thuis nog even lekker schaken om te ontspannen, dus het was eigenlijk lastiger om dan per kind in te schatten hoe lang het verstandig zou blijven zoveel te schaken. 'Als je nét niet goed genoeg bent - alleen de besten verdienen goed genoeg, net als in alle sporten. ' Toen wereldkampioen Pieter voortaan toch liever met zijn vrienden buiten ging spelen, was dat dus prima. Verder scheelde thuisonderwijs vooral veel tijd en gedoe. Met hun tempo hadden deze kinderen zo nog tijd over voor andere dingen, zoals pianoles (allemaal), taekwondo en pingpong (Jorden en Lucas).

Wie afwijkt van het gemiddelde hoeft zich in de schaakwereld niet te verdedigen. Jordens beste vrienden zijn schakers en het mooie meisje met wie hij op Facebook staat te zoenen, zijn vriendin Sonja, is een schaakster uit Duitsland.

Sheila, Jorden, Nicky, Lucas, Pieter, Nanne, Machteld van Foreest.Beeld .

Jordens broer Lucas is nu zo hard op weg Jordens record te verbreken, dat ze alleen nog op toernooien tegen elkaar spelen, nooit thuis. 'Lucas heeft nog niet van me gewonnen en dat houd ik liever zo', zei Jorden, terwijl hij de hand van zijn zusje aaide (ze hing er nog).

Hadden ze ook lást van die onderlinge concurrentie?

Jorden: 'Het valt wel mee, hoor.'

Lucas: 'Nee, het valt niet mee.'

Daarna tuurden de broers even zwijgend naar het tafelblad.

'Ik heb niet het gevoel dat ik erg goed ben', zei Jorden zacht. 'Ik maak nog zoveel fouten. Als ik naar de besten van de wereld kijk, dan ben ik echt nog niemand.'

Jorden met een foto van zijn betovergrootvader, schaakkampioen Anton van Foreest.Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden