Column

Jopie: van biggetje tot varken aan het spit

Een zuiver registrerende film over een gelukkig varkensleven eindigde toch nog treurig.

Varken Jopie aan het spit.Beeld .

De mensen worden meer geremd door wat ze weten, dan door wat ze niet weten, zei 'professor en kankeronderzoeker' René Bernards in DWDD. Ook daarom was het jammer dat de promo van de documentaire Trouwen met het varken Jopie (EO) met de eerste beelden al een deel van de clou weggaf. De 2Doc, gemaakt door Henk Dokter, zou nog verrassender en confronterender zijn wanneer je niet had geweten dat de hoofdpersoon, varken Jopie, zou eindigen aan het spit op de (christelijke) bruiloft van Chris en Annelieke.

Dokter volgde 'Jopie', wiens naam overigens in de hele film niet genoemd werd, van zijn geboorte tot de ongeveer acht maanden die hij mocht opgroeien richting de slager.

Dat deed hij zonder voice over, en dat was sterk. Het bewijs dat de betere documentairemaker in staat is een verhaal te vertellen in beeld dat geen toelichting nodig heeft. Camera en montage kunnen het vaak zelf wel af, maar die wet wordt helaas te weinig in praktijk gebracht. Pas na een kleine tien minuten vielen de eerste gesproken woorden, van de boer tot de varkens, die in de weg stonden bij het poepscheppen.

Varken Jopie toen hij nog leefde.Beeld .

Trouwen met het varken Jopie, onderdeel van een trilogie over voedselproductie, schetste aanvankelijk een idylle. Op een boerderij werden de Gasconne-varkens, een donker ras uit de Pyreneeën, liefdevol grootgebracht met groene groenten. Ze wroetten vrolijk in Gods aarde, met de stront van hun familieleden op de kop. Onder Bob Dylan dartelden ze tussen de madeliefjes en de vrolijk kwispelende border collie. Een leven, kortom, zoals haast geen varken in Nederland dat kent. Niks geen staarten knippen, onverdoofd castreren en ander leed uit de bio-industrie.

Een slecht verstaanbaar telefoongesprek van - naar later bleek - de aanstaande bruid Annelieke in de trein luidde de omslag in. Ze was op zoek naar een varken voor aan het spit. Toch werd even later de idylle nog enigszins abrupt verstoord door dreigende muziek. De jonge varkens die eerder nog op een hoop lagen te gillen van genot, stonden nu bij een man in het blauw, die zei: 'Zo, nu eerst eens lekker douchen.'

Wie er gevoelig voor is, kon er een verwijzing in beluisteren naar J.M. Coetzees Dierenleven, waarin schrijfster Elizabeth Costello de vergelijking trekt tussen bio-industrie en de Holocaust.

Daar volgden de onversneden beelden van de verdovende elektroshock, het ophangen en het mes in de keel van het nog trillende dier. 'Ja, nu ga je vallen, hè', had de slager nog gezegd. Even later: 'Je ziet bijna geen stress onder elkaar, zolang je maar met ze praat.'

Hij doceerde professioneel. Daar werden de haren afgeschuurd in een soort centrifuge. Oorpit en oog eruit, nagels eraf. Endeldarm los, maag-darmpakket eruit. Luchtpijp afsteken, borstholte leeghalen, middenrif insnijden. Kijk: de galblaas.

Het was nog informatief ook, gefilmd zonder commentaar. Deze vegetariër heeft er toch geboeid naar kunnen kijken.

Die zuiver registrerende vorm stelde de kijker wel voor een vraag: wilde Dokter nog iets zeggen met deze film? Als het een pleidooi was voor scharrelvlees, of een pamflet tegen bio-industrie, was die boodschap wel heel goed verstopt.

Erg spetterend oogde de bruiloft trouwens niet. Het miezerde rond de boerenschuur en er speelde een nogal beroerd combootje. Zo kreeg het toch nog iets treurigs voor Jopie om daar te moeten eindigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden