Joops theater ziet voortaan af van verstikkende subsidie

Waarom dit theater geen geld meer wil van de gemeente.

Oprichter/regisseur/acteur/technicus Joop van der Linden.

Weggedoken in een wijkje achter de Steenstraat houdt dit theater zich verborgen voor de tijd. Weet het maar eens te vinden. Kaartjes koop je à contant - dat moet natuurlijk anders, zegt Joop, want klanten willen klik-klik kaartjes via internet. Maar er moet al zoveel anders. Wie wil reserveren, belt gewoon en dan kom je in het grote boek, en dan is er iemand achter de kassa die dat boek openslaat en jouw naam ziet staan. Vermoedelijk Joop zelf, of zijn vriendin Ria. Daar moeten de mensen op vertrouwen, maar vertrouwen is steeds dunner gezaaid, dat weet je.

Gaat het niet om. Of wel. Het gaat erom dat Joops theater voortaan afziet van subsidie. Echt niets ten nadele van de wethouder, de politiek, de beleidsambtenaren: iedereen doet z'n best. En dat meent Joop. Hij is zelf enorm voor beleidsnota's. Toch zit die subsidie hem in de weg, want het verstikt. Hij moet dingen maken, terwijl hij dingen wíl maken.

Somt hij de voorwaarden op waaraan Theater Het Hof dient te voldoen: vernieuwend, verbindend, jonge mensen aantrekkend, ondernemerschap tonend, samenwerkend. Geen belachelijke eisen. En zestigduizend euro is veel geld. Maar Joop zegt: wij willen niet verbinden en wij willen geen jongeren binnenhalen. Alle jonge mensen worden oud en dan komen ze vanzelf naar het theater. Wij willen toneelstukken maken, zes weken lang hier te zien, het allerbeste dat we in ons hebben.

Theater Het Hof huist al 21 jaar in een omgebouwde gymnastiekzaal. Het is een goed bewaard geheim. Vergelijk de ambiance met die van een hoerenkast want dat doet Joop van der Linden zelf ook, als oprichter/regisseur/acteur/technicus. Rode stoeltjes, ronde tafeltjes, zwaar theatergordijn: klassieker krijg je het niet. Een theater moet leuk zijn om binnen te komen, zegt Joop, kruip-door-sluip-door langs die kermisachtige kassa, en langs de bar achterin. Lijsttheater voor een breed publiek, onversterkt toneeltoneel, daar houdt Joop van al was hij zelf óók ooit van het experimentele.

Met vriendin Ria van den Akker, met freelance acteurs en met twintig vrijwilligers maken ze alles zelf. De vrek van Molière, Achter gesloten deuren van Sartre, en nu zint hij op iets van Claus. Repertoiretoneel, vakkundig gemaakt - waar zie je dat nog?

Arnhem is er blij mee, Het Hof is een meerjarige subsidiënt en hoort dus bij de grote jongens in het stedelijke cultuurlandschap. Toch was Joop van slag toen hij het cultuurbeleidsplan las. Een jaar lang probeerde hij zich aan te passen, maar dat werd een vreselijk ingewikkeld verhaal. Hij was geen theater aan het maken, hij was dat beleidsplan aan het invullen. De politiek zei: neem onze regels niet zo serieus maar jongens, jullie begrijpen de druk niet die het oplegt.

En toen dacht Joop: van een slager vraag je ook niet dat hij schoenverkoper wordt. Dan maar geen subsidie. Lullig, maar het theater was bezig zichzelf kapot te maken. Subsidies zijn geweldig. Zonder subsidie had zijn theater nooit bestaan - laat dat duidelijk zijn voordat de Halbe Zijlstra-achtigen hier hun gelijk vinden in de overtuiging dat kunst alleen maar kunst is als het zichzelf betaalt. Maar het lukt hem nu gewoon niet. Een theatermaker moet fanatisch zijn en een beetje gek en ongehinderd, dat geeft energie. Hij is geen principeridder. Hij wil gewoon regisseren, spelen, alles eruit halen.

Joop zegt: ik doe liever dingen waarvan ik niet weet of ze goed zijn, dan dingen waarvan ik weet dat ze niet goed zijn. Dat is van Socrates, via Plato. Zijn huidige levensmotto.

Komt Loek Laarman binnen, een van de vrijwilligers, hij deelt vandaag flyers uit aan andere vrijwilligers die ze gaan verspreiden in de stad. Voor de première van Belle en Harrie, een vlijmscherpe komedie van Wannie de Wijn. Loek is hier elke dag, zegt: 'dit is zo eigen, dat heb je nergens. En ik snap Joop heel goed. Dit geeft rust.'

Gelukkig snapt de gemeente het ook. Die bouwt de subsidie nu kalm af. Dit jaar de helft, volgende jaar de helft van de helft, daarna niks meer. Wethouder Gerrie Elfrink trouwens noemt de beslissing 'eerlijk en integer', hoopt dat Joop snel sponsors vindt, 'en als hij van gedachten verandert: mijn deur staat altijd open'.

Maar Joop is met zijn gedachten alweer bij Pas de deux van Hugo Claus, of anders De Komedianten. Subsidievrij, echt Joop-toneel. Daar heeft ie nu al schik in. En hij wil muziektheater maken met jonge acteurs van de kunsthogeschool - jong, ja, straks voldoet ie nog aan de subsidie-eisen ook. Maar dan op zijn voorwaarden.

Als je een deur dicht doet, zegt Joop, gaat ergens anders wel weer een raam open.

t.heijmans@ volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden