Joods Museum heropend, mét bewaking

Een agent staat voor het heropende Joods Museum in Brussel. Beeld AP
Een agent staat voor het heropende Joods Museum in Brussel.Beeld AP

Aan de voordeur staan een metaaldetector, twee bewakers en een politiepatrouille, maar het Joods Museum van België is vastberaden: het zal even gastvrij en toegankelijk blijven als voor de aanslag van 24 mei. Zondag ging het museum weer open, met als overtuigde missie mensen van verschillende culturen bijeen te brengen. Een daad van verzet tegen zij die haat willen zaaien.

'Het is een oude traditie in het Jodendom: wat er ook gebeurt, we komen altijd weer overeind', zegt directeur Philippe Blondin, sprekend voor een volle zaal. 'Ook nu zullen we onze missie voortzetten, zullen we alles doen om goed samen te leven. Aan hen die laf een museum aanvallen, aan hen die de meest reactionaire vorm van de islam aanhangen, laten we weten: wij staan meer dan ooit overeind.'

Op 24 mei werd het Joods Museum in het centrum van Brussel aangevallen, vermoedelijk door Mehdi Nemmouche, een Franse jihadist die eerder in Syrië had gestreden. Hij schoot in alle kalmte vier mensen dood: twee vrijwilligers van het museum en twee Israelische toeristen. Zes dagen later werd hij in Frankrijk gearresteerd, met in zijn bagage een kalasjnikov gewikkeld in een IS-vlag.

Nieuw veiligheidsplan

Bijna vier maanden later herinnert in het museum niets meer aan de aanslag, behalve een herdenkingsplaat met de namen van de slachtoffers, en de bewakers en de metaaldetector voor de deur, die het museum voordien nooit wilde. De museumzalen doen wat verouderd aan, een nieuwbouw was al voor de aanslag gepland. Nu moeten de architecten eerst een nieuw veiligheidsplan bedenken.

In het hoofdgebouw van het museum is een vaste tentoonstelling te zien over de Joodse geschiedenis en rituelen, met een volledig nagebouwde sjoel. In de achterbouw zijn de tijdelijke tentoonstellingen van voor de aanslag hernomen. Het zijn werken van hedendaagse Joodse kunstenaars, nogal experimenteel. De meeste bezoekers - onder wie de Belgische premier Di Rupo en tal van ministers, ambassadeurs en rabbijnen - lopen er snel doorheen.

Binnenkort opent een nieuwe tentoonstelling, met lichter en vrolijker werk, zegt de persvoorlichtster. Ze vertelt over de Joodse tekenaar Gotlib, bekend van zijn karikaturen en humoristische stripverhalen. 'Na de tranen en de rouw willen we een ander beeld van het Joods Museum presenteren', zegt ze. 'De aanslag heeft ons nog meer overtuigd dat we een nieuwe generatie moeten bereiken.'

Het is bij veel bezoekers van het museum te horen: in tijden dat antisemitisme en radicalisering toenemen, is het Joods Museum meer dan ooit een baken van openheid en verdraagzaamheid. En in woelige tijden - met het geweld in de Gazastrook, de dreiging van Islamitische Staat, de onthoofdingen van journalisten en hulpverleners - is zo'n tegengewicht meer dan ooit nodig.

'Alle democraten moeten zich verenigen', zegt Daniel Dratwa, curator emeritus van het museum. 'Het gaat niet goed met de wereld. Niet alleen de joden moeten bang zijn, maar alle democraten. In de geschiedenis zijn aanvallen op de Joodse bevolking altijd een voorbode geweest van oorlogen. De Joden zijn zoals de kanaries in de mijnen, wij ruiken de giftige dampen het eerst.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden