ReportageInternationalisering regio Eindhoven

Jongste expats vragen om nieuwe onderwijsvorm: ‘We geven les aan dertig nationaliteiten’

Kinderen van de Driesprong in Eindhoven, een van de scholen van koepel Salto die werkt met internationale klassen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In ‘brainport’ Eindhoven strijken steeds meer ingenieurs uit India en andere landen neer die hun kinderen massaal aanmelden bij gewone basisscholen. De internationale school vinden ze te elitair en te duur. Een nieuwe onderwijsvorm is geboren.

‘Ruim je boek op, pak je chromebook, we gaan rekenen’, zegt juf Emmy tegen haar leerlingen uit India, Brazilië, Ethiopië, Zuid-Afrika, Italië, Frankrijk, de Filipijnen en Nederland. Ze spreekt haar klas – groep 4/5 met circa 25 leerlingen uit alle windstreken van de wereld – toe in het Nederlands. Maar onderling spreken de 8- en 9-jarige kinderen vooral Engels – of een van de vele Indiase talen, want het overgrote deel van de klas komt uit India.

‘In onderling contact mogen de leerlingen kiezen, in contact met de juf moeten ze vooral Nederlands spreken – al lukt dat soms niet iedereen’, vertelt Emmy. Ook kan de voertaal per les verschillen: rekenen wordt in het Nederlands gedaan, aardrijkskunde en geschiedenis in het Engels. De klas heeft daarom twee leerkrachten: één die het Engels en een ander die het Nederlands als moedertaal heeft.

De klas van juf Emmy bestaat uit leerlingen afkomstig uit onder meer India, Brazilië, Ethiopië, Zuid-Afrika, Italië en Frankrijk.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Grosso modo krijgt deze internationale klas in het gebouw van basisschool De Driesprong in Eindhoven, gelegen in een volksbuurt in stadsdeel Tongelre, de helft van de lestijd in het Nederlands en de andere helft in het Engels. Dat is een groot verschil met de Internationale School Eindhoven (ISE), gevestigd in een voormalig kazernecomplex aan de Oirschotsedijk, die het curriculum bijna helemaal in het Engels heeft.

Groeiend aantal

‘We zien de afgelopen jaren een groeiend aantal mensen uit India en andere landen die hun kinderen aanmelden bij reguliere basisscholen in Eindhoven’, zegt Geert Simons, directeur internationalisering van scholenkoepel Salto waar 22 scholen onder vallen. ‘De toestroom is zo groot dat we speciale internationale klassen hebben gevormd in twee basisscholen: één in Tongelre en één in vinexwijk Meerhoven bij Veldhoven. We geven les aan kinderen van 30 nationaliteiten, de meerderheid komt uit India.’

Het is een nieuw fenomeen: de internationalisering van het reguliere onderwijs. Die komt voort uit de explosieve groei van het aantal ‘kenniswerkers’ uit het buitenland die verhuizen naar de Brainportregio, zoals Eindhoven en omstreken wel worden genoemd. Ze werken bij ASML, Philips, NXP, VDL, DAF, bij een ander hightechbedrijf of een toeleverancier. Alleen de immigratie van het aantal kenniswerkers uit India is al gestegen tot boven de 4.000, en de verwachting is dat deze toestroom de komende jaren verder zal toenemen.

Techneuten

‘De kenniswerkers zijn bijna allemaal ingenieurs’, aldus Simons. ‘Eerst zag je alleen de techneuten met een master in engineering, nu zie je ook steeds vaker bachelors in engineering verschijnen. Ze verschillen van de klassieke expats, het hogere kader dat hier maar twee of drie jaar blijft om daarna naar een ander land te verkassen. De kenniswerkers hebben veelal een vast dienstverband en blijven wel zes, zeven jaar of nog langer.’

Juist omdat veel kenniswerkers niet weten hoe lang ze in Nederland blijven, willen ze hun kinderen niet naar een internationale school sturen. Maar ook de gewone Nederlandse school past niet bij hun onderwijsbehoefte. ‘Ze willen dat hun kinderen de Nederlandse taal leren en integreren’, vervolgt Simons. ‘Maar ze willen ook dat ze goed Engels leren en zich internationaal ontwikkelen, om alle toekomstmogelijkheden open te houden. Ze zijn flexibel en mobiel. Voor je het weet vervolgen ze hun carrière in een ander buitenland en hoppen ze naar Silicon Valley.’

Ze behoren tot een nieuwe groep expats van gewone, weliswaar goedbetaalde, werknemers die opereren op een internationale arbeidsmarkt. Terwijl de klassieke expats vaak huisvesting en onderwijs voor de kinderen (grotendeels of gedeeltelijk) vergoed krijgen van hun werkgever, moeten de kenniswerkers deze voorzieningen meestal zelf betalen. Ook dat is een reden waarom Indiase en andere kenniswerkers bij reguliere basisscholen aankloppen: het scheelt een behoorlijke smak geld. Voor een internationale school betalen ouders al snel ruwweg 4.500 tot 5.000 euro per kind per jaar – en in het voortgezet onderwijs zelfs 7.000 tot 7.500 euro.

Scholenkoepel Salto begon vorig jaar nog voorzichtig met één internationale kleuterklas op basisschool Reigerlaan, waarvan Simons locatiedirecteur is. Maar de toestroom van buitenlandse leerlingen was zo groot, dat het bestuur al snel voor een radicalere aanpak koos. Dit jaar zijn op twee basisscholen meer internationale klassen gevormd: zeven op basisschool De Driesprong en vijf op basisschool St@rtbaan in vinexwijk Meerhoven (bij Veldhoven), die door de invasie van Aziatische arbeidsmigranten in de volksmond soms Wokhoven wordt genoemd. Wettelijk gezien vallen alle internationale klassen onder basisschool Reigerlaan.

Wachtlijsten

‘Het is een nieuwe, hybride vorm van internationaal georiënteerd onderwijs tussen de reguliere basisschool en de klassieke internationale school’, aldus Simons. En het slaat aan: er zijn al wachtlijsten voor de scholen, vooral voor de kleuterklassen. De Eindhovense scholenkoepel verwacht dat in de regio plaats is voor nog zeker tien andere ‘geïnternationaliseerde’ basisscholen – alleen voor de komende twee jaar al worden nog eens 4.000 nieuwe kennismigranten verwacht.

Sock smells like cheese’, zegt de 6-jarige Mohamed in de internationale groep 3 – in een ander lokaal van basisschool De Driesprong krijgt ook nog een gewone (Nederlandse) groep 3 les. Ook in deze kleuterklas zit een veelvoud aan nationaliteiten, waarbij kleuters uit India in de meerderheid zijn. De leerlingen moeten woorden zoeken om kenmerken bij voorwerpen en dieren te beschrijven. ‘Dog has collar’, vervolgt een jochie uit India.

Op een bankje net buiten het lokaal geeft Marcel Otten extra taalonderwijs aan Samanya, ook uit India. Hij leest voor uit het Boek van Kip en laat de leerling de woorden nazeggen. ‘Nederlands is natuurlijk lastig voor nieuwkomers uit het buitenland’, merkt Otten op. ‘Het is vooral van klanken woorden maken – hakken en plakken noem ik dat. Na een halfjaar kunnen ze het boekje al zelf lezen.’

‘Nederlands is natuurlijk lastig voor nieuwkomers uit het buitenland’, zegt Marcel Otten. Beeld Marcel van den Bergh

Langer blijven? Dan Nederlandse basisschool

Ook in de twee andere grote expatregio’s Amsterdam/Amstelveen en Den Haag/Rotterdam heeft de sterke economische groei van de laatste jaren geleid tot een enorme vraag naar onderwijsvoorzieningen voor de internationale gemeenschap. Maar volgens Geert Simons, directeur internationalisering van de Eindhovense scholenkoepel Salto in is in deze regio’s vooral vraag naar klassiek internationaal onderwijs. ‘Eindhoven onderscheidt zich van de andere topregio’s doordat de buitenlandse kenniswerkers hier vooral op zoek zijn naar internationaal georiënteerd onderwijs met ook een sterk Nederlands aanbod’, onderstreept hij.

Het is een groep die hier ‘tijdelijk lang’ verblijft, zoals hij dat omschrijft. ‘Want het is een misvatting om te denken: ze hebben een vast contract, dus ze blijven hier en sturen hun kinderen naar de gewone basisschool met alleen een Nederlands curriculum’, aldus Simons. ‘Als je eenmaal de stap hebt gemaakt om uit eigen land te verhuizen, is het makkelijker om uiteindelijk ook verder te trekken naar andere landen.’

De scholenkoepel probeert bij aanmeldingen het gesprek aan te gaan met ouders: wat willen jullie, wat zijn jullie toekomstplannen? Als ze hier voorgoed willen blijven, dan wordt een gewone Nederlandse basisschool voor de kinderen geadviseerd. Dat geldt niet alleen voor Syrische vluchtelingen, maar ook voor kenniswerkers of Poolse arbeidsmigranten die zich echt in Nederland willen vestigen.

Expats die maar twee jaar willen blijven, worden doorverwezen naar de Internationale School Eindhoven – het curriculum van ISE past meer bij dat van andere internationale scholen in de wereld. Maar voor de tussengroep – de tijdelijk langverblijvenden – zijn de internationale klassen verbonden aan reguliere basisscholen de ideale plek. Dat geldt niet alleen voor Aziatische kennismigranten, maar ook voor Poolse arbeidsmigranten die wellicht over zes jaar door willen trekken naar Engeland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden