Jongleurs op papier

De Franse uitgever en kunstverzamelaar Pierre Belfond kocht ooit bij het veilinghuis Drouot twee tekeningen 'van ene Marcel Proust'. Toen die naam viel, werd er gelachen: het kon toch niet 'dé Proust van de Recherche' zijn?...

Sindsdien zijn de tekeningen van Proust, waarover Philippe Sollers in het album L'oeil de Proust een schitterend essay heeft geschreven, onlosmakelijk onderdeel van zijn oeuvre. Voor sommige schrijvers is tekenen en schilderen louter tijdverdrijf. Hugo Claus, die naast het schrijven ook schildert en collages maakt, noemt het 'patience met de kaarten spelen'. Voor anderen heeft het wezenlijk iets met het schrijven en het vertellen te maken, zoals bij Günter Grass. Tijdens het schrijven - altijd staand, alsof hij beeldhouwt of voor de schildersezel staat - tekent hij ook, modelleert hij als het ware woorden met verf of inkt.

Sommigen maken krabbeltjes in de marge van hun manuscripten, op stukjes papier of op briefpapier - zoals Vincent van Gogh of Arthur Rimbaud; maar andere schrijvers zijn échte dubbeltalenten, zoals Victor Hugo, Henri Michaux, Jacques Prévert, of bij ons Charlotte Mutsaers.

Hugo, van wie Belfond prenten bezit, was l'homme océan, een 'oceaan-gelijke mens'. Zulke mensen zijn alles-in-één, 'als de vormeloosheid van een zeegolf'. Het zijn geniale octopussen, duivelskunstenaars die veel kunnen.

De beminnelijke Jean Cocteau was zo iemand: hij schreef gedichten, romans, toneelstukken en balletten, regisseerde films, tekende en schilderde. Belfond kocht, naar eigen zeggen 'in een vlaag van zinsverbijstering', Cocteaus kostbare tekeningenmap La vierge au grand C. uit 1931, achttien ietwat scabreuze tekeningen over de bohème.

Belfond is de oprichter van de Éditions Belfond. Hij is directeur van de Parijse kunsthandel La Galerie in de rue Guénégaud en van de uitgeverij Mémoire du Livre, gespecialiseerd in 'vergeten teksten'. Belfond is een hartstochtelijk verzamelaar van schrijverstekeningen. Zijn oudste prenten zijn tekeningen van de romantici, van Alfred de Musset, George Sand en Alphonse de Lamartine; zijn eerste van Proust. Voor Dessins d'écrivains maakte hij een keuze uit zijn collectie: gouaches van Guillaume Apollinaire, een zelfportret van Raymond Queneau, schetsjes van Arthur Rimbaud en aquarellen van Prosper Mérimée.

Dubbeltalenten zijn jongleurs op papier. Cocteau was dichter in alles. Alles was bij hem poëzie: poésie de roman, poésie de théâtre, poésie critique, poésie graphique en poésie cinématographique - zelfs poésie plastique. Een octopus is nu eenmaal een alleskunner.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden