Jongleur Grass

Voor zijn vrienden kookt de schrijver en nobelprijswinnaar Günter Grass graag een grote bot. Dan gaan ze na het eten weg, ze hebben het lekker gevonden en Grass blijft alleen achter in de keuken....

Günter Grass is een jongleur, een schrijver die ook schildert en tekent, een beeldend kunstenaar die ook schrijft, een dichter en een verteller, een beeldhouwer en tegelijk ook een aquarellist. Wanneer hij schrijft, rechtstaand, lijkt het alsof hij beeldhouwt. Hij tikt zijn boeken op zijn oude Olivetti-schrijfmachine. Voor Grass zijn tekstverwerkers niet weerbarstig genoeg. Je moet als schrijver op de toetsen hameren, het verhaal komt op het papier te voorschijn zoals een beeld na beitelen en kappen uit het marmer wordt bevrijd.

Hij vertelt het boek, lopend door zijn atelier, en notuleert het. Zo zijn zijn romans en verhalen ontstaan. Grass is een rasverteller. Hugo Claus, die naast het schrijven ook schildert en collages maakt, noemt het 'patience met de kaarten spelen', een soort tijdverdrijf. Voor Grass heeft het wezenlijk iets met het schrijven en het vertellen te maken. Tijdens het schrijven tekent hij ook, modelleert hij als het ware woorden en flarden zinnen met verf of inkt.

Grass maakt al sinds zijn 12de aquarellen. De 'werken' uit zijn jeugdjaren zijn na de oorlog verloren gegaan. Later ging hij beeldhouwen en maakte hij vooral ook etsen. Sinds 1995, in een Deens woud, is hij weer met aquarelleren begonnen. Hij illustreerde uitgaven van Fundsachen für Nichtleser en Mein Jahrhundert.

Het schrijven en het aquarelleren gaan sindsdien meer dan ooit samen. Wat hij schrijft of schildert, is 'aquapoëzie': het aquarelleren helpt bij het schrijven en omgekeerd. Het zet de toon van de petite musique van zijn vertellingen en zijn gedichten.

Het lijkt alsof hij in zowel zijn tekeningen als zijn boeken wordt geobsedeerd door min of meer glibberige palingen of tongen, slijm en geslachtsdelen. Het zijn zinspelingen met een fallische betekenis. 'Een paling heeft op zich niets weerzinwekkends', zegt Grass, 'een kalfskop is niet weerzinwekkend, het is zelfs iets heel moois, in de complexiteit van zijn vormen.'

Wat hem interesseert is de gedaantewisseling, de vis en de visgraten, de paddestoel in al zijn kleuren, een afgekloven kalfskop, een per seizoen wisselend landschap. Mit Wasserfarben probeert dit alles vast te leggen. Elke penseelstreek is bij Grass ook een woord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden