NIEUWStiener aspiraties

Jongeren willen vooral ‘oude’ beroepen

Digitalisering en automatisering hebben de arbeidsmarkt de afgelopen twee decennia onmiskenbaar veranderd. Toch ambiëren tieners nog vrijwel dezelfde banen als twintig jaar geleden.

Neurologen in opleiding aan het RadboudUMC oefenen hersenchirurgie, een senior onderzoeker geeft uitleg.Beeld Hollandse Hoogte / Frank Muller / Zorginbeeld

Dat blijkt uit een woensdag verschenen rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD). Onderzoekers vroegen een half miljoen 15-jarigen uit 79 landen naar hun toekomstverwachtingen en wat bleek: tieners uit de 21ste eeuw ambiëren nog vooral voor traditionele beroepen uit de 20ste, soms zelfs 19de, eeuw. 

Zo verwacht 9,3 procent van de Nederlandse meisjes docent te worden, 7,8 procent dokter en 4,8 procent psycholoog. Bij jongens heeft de ict wel de harten van 7 procent van de jongens veroverd, daarna willen zij het vaakst sporter of software-ontwikkelaar worden (4,4 en 4,3 procent).

Wereldwijd willen de meeste meisjes dokter worden en jongens ingenieurs. Die uitkomst verschilt nauwelijks van de onderzoeksresultaten van twintig jaar geleden, terwijl de arbeidsmarkt sinds 2000 wel ingrijpend is veranderd.

Het is zorgelijk dat ‘nieuwe’ beroepen met goede toekomstperspectieven nog niet tot de verbeelding lijken te spreken, zegt OECD-onderzoeker Anthony Mann. ‘Tieners studeren steeds langer en de arbeidsmarkt verandert door de automatisering sneller dan ooit, straks worden kinderen opgeleid voor een baan die helemaal niet meer bestaat.’

Wat Mann ook zorgen baart: veel 15-jarigen dromen van dezelfde banen. ‘In Indonesië denkt meer dan een kwart van de meisjes dat ze dokter worden. Dat is een probleem, want dat betekent dat ze geen realistisch beeld hebben van wat hun mogelijkheden zijn.’ In Nederland ligt dat aantal overigens iets onder het wereldgemiddelde, wat volgens Mann kan duiden op betere loopbaanbegeleiding op school.

YouTuber

De uitkomst verrast Minette van den Bemd, voorzitter van de Vereniging van Schooldecanen en Loopbaanbegeleiders (VVSL), niet. ‘Wat voor ideeën hebben leerlingen van 15 jaar nu helemaal van werk? Als je kijkt naar dat lijstje dan zijn het vooral stereotype banen, daar hebben ze een beeld bij, die kennen van televisie of uit hun omgeving.’

De leerlingen van Van den Bemd geven vaak gelijke antwoorden als ze hen vraagt wat ze later willen worden. ‘Behalve als ik ze vraag naar hun ultieme droombaan, dan hoor ik nog weleens YouTuber of dj op wereldniveau.’ Zorgelijk vindt ze dat allerminst, vaak veranderen die voorkeuren wel als leerlingen in aanraking komen met verschillende beroepen, bijvoorbeeld tijdens een stage. 

Toch moeten de antwoorden van de tieners niet helemaal in de wind geslagen worden, zo bleek afgelopen zomer uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat vergeleek de droombanen van brugklassers uit 2000 met hun uiteindelijke beroep in 2018. De uitkomst was verrassend: bijna 1 op de 5 dertigers werkte in de sector die ze als tiener ambieerden. Toen wilden jongens vooral piloot, architect of it’er worden, terwijl meisjes kozen voor kapper, dierenarts, of juf.

Kinderen krijgen later vaak de baan waarvan ze droomden, blijkt uit onderzoek van het CBS. Wel is er een opvallend verschil tussen meiden en jongens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden