De onderneming

'Jongeren hebben het liefst roofvissen'

Van neontetra's van een paar dubbeltjes tot arowana's van 5.000 euro, Jarathana International uit Lelystad verkoopt ze. Na een slechte periode is de belangstelling voor aquariums toegenomen.

Directeur Evert Landman van Jaranthana, groothandel in siervissen.Beeld Raymond Rutting

Tegenwoordig gaat er een extra sterke tweede zak omheen. De 25 centimeter grote piranha's vraten zich op weg naar een dierentuin in Luxemburg vorig jaar door de plastic zak heen. Gelukkig bleef er op de bodem van de kist water liggen waardoor ze de tocht overleefden.

Evert Landman zal de onberekenbare roofvissen niet met de vingers aanraken. 'Ze kunnen er zo een stukje uit bijten. Wat het meest link is, is dat een tandje achterblijft in de wond. Dat merk je amper. Maar het blijft ontsteken.'

Landman is sinds 2006 eigenaar van groothandel in siervissen Jarathana International in Lelystad. In het pas drie jaar oude pand van het bedrijf staan 1.200 aquariums en grote blauwe bakken met koudwatervissen, vooral allerlei soorten goudvissen. De lange rij met roofvissen - 'piranha's en haaien' staat op het bordje - fascineert. 'De piranha en de gup kunnen ogenschijnlijk heel vredig naast elkaar rondzwemmen. Totdat de roofvis ineens honger of een agressieve bui krijgt. Weg gup.'

De haaien zijn geen echte Jaws, maar minihaaien, zogenoemde pangasius. Deze zoetwatervis is niet agressief. 'Roofvissen zijn populair bij aquaristen', zegt Landman. 'We hebben zelfs sidderalen en elektrische meervallen. Maar dan moet je echt goed uitkijken.'

Zelf is hij er niet dol op. Wat hij mooi vindt? 'Een kleurrijke kleine garnaal die urenlang peuzelt aan een klein stukje mos.' Jarathana koopt siervissen over de hele wereld in en levert ze over heel West-Europa aan dierenspeciaalzaken en dierentuinen. Maandelijks gaat het om ongeveer 150 duizend stuks. Na aankomst op Schiphol vanuit Azië, Latijns-Amerika of Afrika gaan ze naar Lelystad, waar ze onmiddellijk worden losgelaten in de aquaria om eerst een periode in quarantaine te blijven.

Beeld Stan Van Lier

Profiel

Bedrijf Jarathana International

Waar Lelystad

Sinds 1978

Aantal werknemers 23

Jaaromzet 2 miljoen euro

Jarathana is in 1978 opgericht door de vier gebroeders John, Rob, Theun en Niek Makkinje die hun voorletters, gevolgd door een a, tot de naam verwerkten. In die tijd was de goudvissenkom nog heel populair. Maar in de jaren tachtig taande de belangstelling. Het schoonhouden van een kom bleek toch meer werk te zijn dan was gedacht. En: misschien was het wel zielig, een goudvis in zo'n kleine kom.

In het laatste decennium van de vorige eeuw werd de koikarper razend populair. Maar na de eeuwwisseling stortte ook die markt in. Ook nu wisten veel mensen niet hoe ze die dieren moesten verzorgen. Daarnaast kwamen er klachten over misstanden. Populair in aquariums waren in die jaren de zogenoemde punk- of discovissen, vissen die fluorescerend waren gemaakt met injecties. Nu komen ze in Europa nauwelijks meer voor, maar in Azië,de grootste markt voor tropische vissen, zijn ze nog in allerlei variaties te vinden. Er zijn zelfs vissen waar bedrijfsnamen in zijn getatoeëerd. In Duitsland werden ook benauwde vissenkommen verboden en moesten goudvissen gehouden geworden in bakken van minimaal 25 liter water.

In 2006 besloten de vier broers de zaak over te doen aan Landman, zoon van de eigenaar van een groothandel in huisdierenbenodigdheden, die er weer nieuw elan aan wist te geven. ' Overdag rijden meerdere auto's rond om de dierenspeciaalzaken te bevoorraden. 'Landman: Ik dacht : als er toch wordt gereden, kun je net zo makkelijk andere dingen meenemen. Ik heb nu een samenwerking met een kwekerij in Maasdijk die aquariumplanten teelt. Ook die distribueren we. Evenals levend vissenvoer (muggenlarven, watervlooitjes), levend reptielenvoer (sprinkhanen, krekels) en reptielen, zoals slangen.'

Een Koi-karper wordt bijgevoerd met de fles.Beeld anp

Een ander initiatief van Landman was winkels te helpen hun marketingbeleid te veranderen en hun waar beter onder de aandacht te brengen. 'Dat is nodig gezien de concurrentie van onlineaanbieders. In het verleden wisselden veel dierenspeciaalzaken de verkoop van levende have in voor die van dierenvoer, omdat daar betere marges op zaten en er geen tijd aan verzorging verloren ging. Maar nu moet de omgekeerde beweging worden gemaakt. Dierenspeciaalzaken moeten in deze tijd iets bijzonders bieden: beleving en een aardig praatje. Anders red je het niet.'

Jarathana helpt daaraan mee met posters en stickers, maar vooral met voorlichting. Het verzorgen van tropische vissen in een aquarium of koudwatervissen in een bak is een kunst. Veel te vaak gaan de dieren snel dood, omdat mensen er niet mee kunnen omgaan. 'Een goudvis kan gemakkelijk 30 of 40 jaar worden', vertelt Landman. 'Maar dan moet de kwaliteit van het water goed zijn en moeten de vissen niet worden overvoerd. Vooral dat laatste gaat vaak fout.'

Jarathana heeft een computerprogramma ontwikkeld waarmee dierenspeciaalzaken advies op maat kunnen geven aan kopers van siervissen. 'De klanten kunnen in een plastic zak of fles wat water uit hun aquarium of waterbak meenemen naar de winkel en dat laten controleren. Daar is software aanwezig om de samenstelling te onderzoeken. Dan krijgt de klant aanwijzingen over de producten die nodig zijn om een perfect biologisch evenwicht te creëren.'

Een medewerker blaast lucht in een zak met vissen.Beeld Raymond Rutting

De kunst is de natuurlijke omstandigheden van de vissen zo goed mogelijk na te bootsen. Veel filters die in aquariums zijn gebouwd, halen niet alleen de poepresten en andere vervuiling weg, maar ook de voor vissen nuttige stoffen.

Jarathana verkoopt nu zes- tot zevenhonderd verschillende zoetwatervissen: van neontetra's van enkele dubbeltjes tot arowana's (grote roofvissen) waarvan de prijzen kunnen oplopen tot 5.000 euro. Bijna 90 procent van de siervissen wordt speciaal gekweekt. Dat gebeurt vooral in Aziatische landen als Hongkong, Maleisië en Sri Lanka. 'Maar we importeren ook uit Zuid-Amerika en, voor speciale soorten zoals vlindervissen die op het water drijven en olifantvissen, uit Nigeria.'

De daling van de afzet is de laatste jaren tot stilstand gekomen. Er is meer belangstelling voor het houden van vissen, opvallend genoeg ook bij jongeren die meestal kiezen voor de roofvissen en kleine garnalen. Het is ook gemakkelijker geworden door betere kleinere aquariums met filters die de onderhoudstijd minimaliseren. Daarnaast helpt de crisis mogelijk een beetje. 'Hoe slechter het is gesteld met het land, hoe beter het gaat met de aquaristen', zegt Landman.

Hij heeft al een nieuwe uitdaging opgepakt. In Utrecht heeft Jarathana een proefopstelling van thuisaquariums voor zoutwatervissen. Dit zijn aquariums van minstens 300 liter met een door een computer gestuurd filter. Dat spaart het plankton en houdt bacteriën op een goed niveau, waardoor veel minder vissen sterven en bepaalde soorten nu ook in leven te houden zijn.

Landman: 'Het staat hier nog in de kinderschoenen. Maar in de VS en ook Aziatische landen en in het Midden Oosten is er al vraag naar ons systeem. De introductie zal medio 2016 worden.'

Volgens Landman moeten zeevissen zo snel mogelijk gekweekt gaan worden, zodat die niet meer uit de natuur hoeven te worden gehaald. Tot het zover is, beperkt Jarathana zich tot het kweken van koraal en zee-anemonen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden