Nieuws Sociale media

Jongere knapt juist op van sociale media

Jongeren ervaren vaker positieve dan negatieve gevoelens terwijl ze actief zijn op sociale media. Ze zijn dan optimistischer over zichzelf en voelen mee met anderen.

Influencers bezoeken de allereerste Instagram Experience in Amsterdam-Noord. Vijftien verschillende ruimtes kunnen worden gebruikt om selfies te maken. Beeld ANP

Dat blijkt uit onderzoek onder bijna duizend 14- en 15-jarigen door Project AWeSome (Adolescents, Wellbeing & Social Media) van de Universiteit van Amsterdam in samenwerking met onderzoeksbureau Kantar. Opvallend is dat minder dan de helft van de ondervraagde jongeren (41 procent) zegt zichzelf soms tot vaak met anderen te vergelijken. Negatieve gevoelens zoals jaloezie (22 procent), onzekerheid (21 procent) en somberheid (19 procent) komen wel voor tijdens het scrollen en appen, maar vaker gaan jongeren juist positiever naar zichzelf kijken (44 procent), raken ze geïnspireerd (41 procent) of worden ze trots op zichzelf (40 procent). Ook leven de meeste jongeren (47 procent) soms tot heel vaak mee met anderen door wat ze op sociale media zien.

De resultaten zijn verrassend met het oog op het negatieve imago van sociale media, die door een eenzijdig beeld de prestatiedruk en onzekerheid onder jongeren zouden vergroten. ‘We krijgen veel meer nieuws over negatieve effecten van sociale media voorgeschoteld dan positieve berichten’, aldus Patti Valkenburg, die leiding geeft aan het betrokken onderzoeksteam. ‘Dat negatieve nieuws komt vaak uit de klinische hoek: psychologen, psychiaters en kinderartsen. Zij zien vaak de extreme gevallen, maar wij hebben nu een meer representatieve steekproef gedaan.’ Dat noopt tot een genuanceerder beeld, dat volgens Valkenburg ook naar voren komt in onderzoek naar sociale media en het welbevinden van jongeren: ‘Zo’n tien procent wordt negatief beïnvloed door sociale media en nog eens tien procent wordt positief beïnvloed, terwijl een grote middengroep nauwelijks beïnvloed wordt.’

Ook Helen Vossen, universitair docent orthopedagogiek aan de Universiteit Utrecht, herkent meer in de uitkomsten van het onderzoek dan in het beeld dat in de media overheerst. ‘Media benadrukken aspecten als onzekerheid en de zogenaamde ‘Facebook-depressie’. Maar dit onderzoek toont aan dat veel feedback op sociale media positief is. Dat komt ook doordat jongeren vooral communiceren met vrienden en familie. Daarnaast is het ook maar de vraag hoe erg het is dat er ook negatieve gevoelens zijn. In elke vorm van interactie ervaren we emoties als jaloezie en onzekerheid. Je kunt je afvragen in hoeverre dat afhankelijk is van het medium en in hoeverre het gewoon bij de ontwikkeling hoort.’

Problematischer lijkt de tijd die sociale media opslokken, vinden ook de ondervraagde tieners zelf. Zo zitten vier op de vijf jongeren regelmatig op sociale media terwijl ze eigenlijk iets anders moeten doen, zorgen sociale media er bij veel jongeren (73 procent) voor dat ze regelmatig langer over ‘dingen’ doen en is meer dan de helft (59 procent) er langer actief op dan ze zouden willen. Eerder dit jaar kwam eenzelfde beeld naar voren in onderzoek dat de Volkskrant liet uitvoeren: tieners brengen meer tijd door achter een telefoon, tablet of laptop dan ze zelf verantwoord vinden.

‘We zien vaak dat bijvoorbeeld het gebruik van hun smartphone jongeren afleidt tijdens het huiswerk maken, en dat jongeren zich daar echt wel bewust van zijn,’ zegt Vossen. ‘Ze proberen ook verschillende strategieën uit om dat aan te pakken. Maar het blijven adolescenten: zelfregulatie is een vaardigheid die nog getraind wordt.’ Valkenburg beaamt dat zelfregulatie een van de grootste uitdagingen is voor jongeren. Ze benadrukt het belang van ouders die consistent handhaven en zelf het goede voorbeeld geven: ‘Net zulke grote percentages volwassenen hebben er waarschijnlijk ook last van. Het is zo’n gewoonte geworden om heel veel op je schermpje te kijken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden