Jongens, hou ermee op!

Vorige maand werd hij zestig, maandag staat Mick Jagger met zijn medebandleden in het Feyenoord-stadion. The Rolling Stones, hoe lang nog?...

Nu zelfs De Telegraaf, bastion van de burgerman, zich het afgelopen weekeinde met een heel katern bekende tot de Rolling Stones ('Onsterfelijker dan de duivel') en bovendien Mick Jagger, idool van de jaren zeventig, het weekeinde daarvoor zijn zestigste verjaardag vierde, in aanwezigheid van ondermeer de voormalige Tsjechische premier Vaclav Havel, 67 inmiddels – nu is toch echt de vraag aan de orde: hoe lang nog?

'Di ¿ t is de rauwe waarheid die verstokte Stones-fans al decennia lang weigeren te aanvaarden: in 1972 was de laatste belangrijke toernee van de Stones – tevens het begin van het einde. Elke toernee die daarna volgde was als een heropvoering van de show van ' 72, een poging om de Stones van het hoogtepunt te reproduceren. Maar die reproducties werden hoe langer hoe onbetrouwbaarder. Het beeld werd almaar minder en onscherper, als een fotokopie van een fotokopie van een fotokopie, uitlopend op horrorshows van seniele oude burgermannetjes, zoals Voodoo Lounge en Bridges to Babylon.'

John Strausbaugh heet hij, hij is New Yorker. Hij speelde in zijn jeugd in tal van bandjes ('maar ik wist wanneer ik moest ophouden') en was bijna twaalf jaar verbonden aan The New York Press, een gratis weekblad over de nieuwe cultuur in de stad, tegenhanger van The Village Voice. Hij schreef een heerlijk boek, het is van alweer twee jaar geleden, maar het heeft niets van zijn waarde verloren. Het heet Rock til you drop – rocken tot je er bij neervalt en het veegt de vloer aan met wat je zou kunnen noemen de rimpelrock. Strausbaugh zelf spreekt van 'rolstoelrock'; de belediging heeft betrekking op zowel de muzikanten als de fans, 'deze nostalgische menigte van beursmakelaars en advocaten die hun baseballpetje van zolder hebben gehaald en het voor de gelegenheid achterstevoren dragen'.

Hij praat zoals hij schrijft, in een zondvloed van woorden. Hij is een moralist, hij pleit in feite voor stijlvol ouder worden, maar hij doet dat in de taal van de provocateur die met liefde op talloos veel tenen gaat staan. 'Als Steve Perry van Journey het moeilijk heeft op zijn rondreis vanwege de jicht, dan is het tijd voor Journey om te stoppen. Als Eddie van Halen voorzichtig moet zijn op het toneel vanwege de operatie aan zijn versleten heup, moet Eddie in een hoekje gaan zitten en zich beperken tot het leven van een studiomuzikant.'

Strausbaugh is van 1951, het type rocker-op-leeftijd. Van zijn hemelsblauwe T-shirt zijn de mouwen afgeknipt. Het is behoorlijk kinky voor een man van 51.

Het ergste van allemaal zijn de Rolling Stones, 'het meest deprimerende voorbeeld van een rockband die eens groot was en die almaar bleef spelen, jaar na jaar, ook nadat de leden oud waren geworden en de band was verworden van de grootste rock ' n roll band van de wereld tot de grootste parodie op een rock ' n roll band. Ik vind het verschrikkelijk ontmoedigend.'

De Stones komen volgende week naar Nederland, voor een nieuwe aflevering van een nooit eindigende wereldtoernee. Kuip, Ahoy, Vredenburg en Arena zijn al maanden uitverkocht.

– Zeker twee keer in je boek citeer je The Who: 'I hope I die before I get old'. Om de Rolling Stones te citeren: 'is it a drag, getting old?'

'Nou ja, ik weet nog goed dat toen ik 19 was ik iedereen vertelde dat ik voor mijn 25ste zou sterven. Daar was ik toen behoorlijk zeker van. Ik stopte in elk geval met het spelen van rock ' n roll toen ik dertig was. Ik voelde me gegeneerd op het laatst. De hartstocht was er van af.

'Luister, rock ' n roll is heel het leven niet. Rock ' n roll is een fase. Vergeet niet, Janis Joplin, Jimi Hendrix, Van Morrison, ze stierven allemaal op hun 27ste. Daar ergens ligt dus een natuurlijke grens. Dan ga je dood of je begint aan een ander leven. Wat ik niet acceptabel vind, is dat je doorgaat met de pretentie een rock ' n roller te zijn.'

– Nou ja, de behoefte om onze tijd, onze jeugd vast te houden lijkt groter dan ooit. Heb je dat zelf niet?

'Nee, niet meer, om eerlijk te zijn. Twee jaar geleden blies ik mijn hele leven op voor een meisje van 27. Ik verliet mijn vrouw, ik verliet mijn huis, ik liet alles achter me. Ik was 50. We zijn alweer uit elkaar. Ik ben bang dat ik opzag tegen pensionering, tegen een uitgestippeld bestaan. Ik was ongelofelijk onrustig.

'Ik voel me nu lang niet zo oud als ik mij tien jaar geleden voelde. Het went. En het vervelende zat veel meer in het vooruitzicht ouder te worden dan het feitelijk te zijn. Nu ik het ben, valt het mee.'

– Maar je kunt de zucht naar de voortgezette jeugd, de uitgestelde ouderdom niet ontkennen. Dan is het toch niet zo vreemd dat rockmusici en fans van rockmusici in hun dromen zich vastklampen aan de mooie dagen van hun jeugd en die opnieuw willen beleven?

'Maar dat is niet wat ze doen. In elk geval doet Mick Jagger het niet, misschien gaat het op voor Patti Smith. Mick Jagger is only in it for the money. Als hij nog echt gedreven zou zijn, zou je dat horen in de muziek. Mick Jagger is al 25 jaar niet gedreven. Het is dooie, lege muziek, het is commercie.'

– In elk geval in de beeldvorming omhelzen de Rolling Stones, en zij niet alleen, het ideaal van vitaliteit en veerkracht. Dat lijken zaken die niet meer aan leeftijd zijn gebonden, die eerder een mentaliteitskwestie zijn geworden. Wat zou daartegen het bezwaar kunnen zijn?

'Geen bezwaar, althans niet in eerste instantie. Ik zie ook wel dat we in een cultuur leven waarin vitaliteit belangrijk wordt gevonden, het avontuurlijke van het leven een groot gewicht krijgt. Ik ben daar niet tegen. Maar ik heb nog een ander antwoord. Dat gaat over esthetiek. In rock ' n roll is het een absolute voorwaarde om jong te zijn. Echt, geloof me, je kunt niet op je vijftigste een rock ' n roller zijn. Dat is gewoon geen gezicht.'

– Mick Jagger heeft een geweldige conditie, naar het schijnt.

'Hij ziet er vreselijk uit. Hij klinkt vreselijk. Hij schrijft verschrikkelijke songs. Hou toch op. Als de Stones op het podium staan is het alsof de raad van bestuur van de Rolling Stones N. V. een bestuursvergadering houdt. Het is gelikt, aan alles is gedacht, het heeft niets meer met rockmuziek te maken.

'Rockmuziek is jongerenmuziek. Dat is de kern. Het gaat over de seksualiteit van jongeren, over hun angsten, over hun energie, over hun stompzinnigheden. Rockmuziek gaat over jong zijn. Het kan mij niet schelen of iemand een beatnik wil zijn of een hippie. Doe wat je wilt. Maar ga niet naar die enorme arena's om met tienduizenden de schijn op te houden dat je naar rockmuziek luistert. Dat is het namelijk al lang niet meer. Okay, ik erken dat het mij stoort. Het stoort me mateloos dat duizenden mensen zich laten uitmelken, zuiver en alleen om redenen van nostalgie.'

– Wat is er mis aan nostalgie?

'Het is de vijand van de geschiedenis, het is de vijand van vooruitgang, nostalgie is verschrikkelijk, het is regressie, het is een vorm van duimzuigen. Waarom ga je niet naar nieuwe rockmuziek? Waarom wil je niets meer ontdekken? Als je zo nodig jong wilt zijn, waarom leef je dan met het verleden, waarom richten we ons niet massaal op wat nu vernieuwend is in de cultuur?

'Er schuilt veel tegenspraak in enerzijds de norm die gericht is op jong en betrokken en anderzijds op wat feitelijk gebeurt. Niemand heeft meer een mening, laat staan een radicale mening. Alles in onze cultuur is gericht op behoudzucht en behoedzaamheid. Hoe komt dat toch? Weet jij het? Het is alsof iedereen tot de middelmaat wil behoren.'

– Ik blijf even bij je opvatting dat je je hebt te gedragen naar je leeftijd. Geldt dat nog altijd? Het onderscheid tussen generaties is voor een goed deel weggevallen.

'Het is waar dat de jongeren van nu zich veel minder bekommeren om een generatiegevoel waaraan ze een zekere identiteit ontlenen. In mijn tijd was het belangrijk tot de groep van jongeren te behoren, dat telde. Dat telt nu veel minder.'

– En voor ouderen geldt iets soortgelijks. Herinner jij je vader toen die 51 was?

'Jawel. Grijs haar. Grijs pak. Een buik. Een beetje in verval vanwege al het roken. Een bankier, zou ik zeggen.'

– Beschrijf nu jezelf als 51-jarige.

'Tsjesis, dat weet ik niet. Kennelijk ben ik een hippie, ik ben mijn leven lang een hippie.'

– Voilà.

'Goed, ik begrijp het. Maar als de strekking is dat je ook op je 51ste nog naar rock ' n roll kunt, gá dan ook naar rock ' n roll. Zoek dan de nieuwe, geïnspireerde muziek op, ga niet naar de rolstoelers.

'Waarom zou je als 51-jarige van nu met tienduizenden anderen in een arena naar een 65-jarige gaan kijken die muziek speelt die dertig jaar geleden betekenis had? Ooit had die muziek de kracht van verandering, maar intussen is het stilstaand water geworden. Je kijkt niet naar de helden van je jeugd, je kijkt naar een stelletje slecht gemaakte replica's van wat ooit iets voorstelde. Ik noem dat verontrustend.'

– Heb je het uiteindelijk over goede smaak?

'Over veel meer dan alleen goede smaak. Wat kan mij goede smaak nou schelen? Ik heb het over integriteit. De Rolling Stones hebben kauwgom gemaakt van hun muziek. Het publiek, al die fans van vroeger zouden dat moeten doorzien in plaats van het te belonen. Je kunt het horen aan de muziek, je kunt het zien aan het optreden en als je jezelf niet zou beliegen, zou je het ook voelen: dit is het niet meer, dit is voorbij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.