Jonge zwangeren doen al testen

Steeds meer jonge zwangeren laten een test doen om te bepalen of hun ongeboren kind een ernstige afwijking heeft. Verloskundigen wijzen vrouwen op de test en ze kunnen op kosten van de verzekeraar in ziekenhuizen terecht op speciale spreekuren....

Van onze verslaggeefster Ellen de Visser

Het kabinetsbesluit om die test niet standaard aan te bieden is allang door de praktijk achterhaald. Dit zegt Katia Bilardo,gynaecologe in het Amsterdamse AMC en vice-voorzitter van de werkgroep echoscopie van de NVOG, de beroepsvereniging van gynaecologen.

In het AMC wordt twee keer in de week een spreekuur gehouden voor nekplooimetingen bij foetussen, waarmee de kans op een kind met Downsyndroom kan worden bepaald. Zwangeren kunnen er, ongeacht hun leeftijd, rechtstreeks terecht. Bilardo ziet hun aantal flink toenemen. Ook andere ziekenhuizen, zegt ze, hebben dergelijke spreekuren.

Het kabinetsbesluit zal aan die praktijk niets veranderen, zegt ze. Integendeel: 'Het effect van alle media-aandacht zal zijn dat vrouwen er massaal om gaan vragen.' Het kabinet wil zwangeren onder de 36 geen test aanbieden, maar als ze er zelf om vragen en zelf betalen, kunnen ze de test krijgen.

Volgens staatssecretaris Ross van Volksgezondheid willen veel zwangeren helemaal niet voor de keus van een abortus worden gesteld. Gezonde zwangerschappen dienen niet te worden gemedicaliseerd, meent ze.

Onderzoek van Bilardo logenstraft die redenering. Vier jaar geleden bood ze, met een vergunning van het ministerie, zesduizend zwangere vrouwen een prenatale test aan, 83 procent ging op het aanbod in. Van de vrouwen die weigerden wilde 70 procent wel de keus voorgelegd krijgen. Uiteindelijk werd 90 procent van de Down-kinderen opgespoord.

Bilardo: 'Dat is autonomie: het recht om te weten én om niet te weten. Juist daarom moet je vrouwen voorlichten over de mogelijkheid van een test. Laat de staatssecretaris eens meelopen, dan zal ze van mening veranderen. Veel jonge vrouwen maken zich gewoon zorgen over de gezondheid van hun kind. Medicalisering kan dan juist een positief effect hebben, hen geruststellen.' Bilardo ziet soms zwangeren die niet willen weten of hun kind het syndroom van Down of een open ruggetje heeft. De gynaecologe adviseert hun dan de echo aan het begin van de zwangerschap over te slaan. Het doel van die standaardecho is de duur van de zwangerschap vast te stellen. 'Maar als ik een verdikte nekplooi zie, ben ik als arts verplicht dat te zeggen.'

Artsen verkeren in een spagaat, zegt Bilardo. De Wet Bevolkingsonderzoek verbiedt hun te screenen op Downsyndroom omdat daarvoor geen behandeling bestaat. Maar de Wet op de Geneeskundige Behandelovereenkomst verplicht ze patiënten te informeren. 'Als ik die nekplooi niet meld en een vrouw krijgt een Downkindje, kan ik zelfs door haar worden aangeklaagd.'

Bilardo en haar collega's werken ook in het Diagnostisch Centrum Amsterdam, waar zwangeren tegen betaling prenatale testen kunnen krijgen. Onlangs is op last van de Inspectie voor de Gezondheidszorg het informatiemateriaal aangepast. De Inspectie vond het onacceptabel dat het centrum de testen openlijk aanbood omdat daarmee de Wet Bevolkingsonderzoek wordt overtreden.

Bilardo weet uit ervaring dat er slechte pret-echobureaus zijn. Zij ziet immers in het AMC de vrouwen die zijn doorgestuurd omdat er met hun kind iets mis zou zijn. 'Iedereen kan zo'n bureau beginnen, je hebt alleen geld nodig om apparatuur te kopen.' Een verplichte opleiding zou goed zijn, vindt ze. Maar waarom wil Ross een keurmerk invoeren als de bureaus geen prenataal onderzoek mogen aanbieden, vraagt ze zich af. 'Ouders laten echt geen pret-echo meer maken om hun kindje te zien zwaaien.'

Ze vindt het 'treurig' dat Ross de praktijk niet erkent. 'Haar standpunt is niet gebaseerd op wetenschappelijke gegevens maar op emotie. Ik zou meer respect voor haar hebben als ze toegaf het onethisch te vinden om op Downsyndroom te testen. Want daar komt het op neer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden