'Jonge zedendelinquenten langdurig blijven volgen'

De cursus Seksualiteit, opgelegd aan tieners die iemand verkracht of aangerand hebben, moet confronterender worden, vinden experts. 'Ook moeten daders, afhankelijk van het risico op herhaling, langdurig worden gevolgd.'..

Minderjarige verkrachters en aanranders moeten harder worden aangepakt om te voorkomen dat ze in herhaling vallen. De cursus Seksualiteit die jonge zedenboeven moeten volgen, moet strenger van opzet worden en langer duren. Het is noodzaak om de jongens na de cursus lange tijd nauwlettend te volgen om er zeker van te zijn dat ze zich niet weer vergrijpen.

Daarvoor pleiten deskundigen in zedenzaken. Nu worden zedenboefjes veelal niet gecontroleerd of ze na hun leerstraf zich goed blijven gedragen, terwijl de kans groot is dat ze terugvallen in hun oude, slechte gewoontes. De cursus Seksualiteit, jaarlijks opgelegd aan honderden minderjarige zedencriminelen, bestaat doorgaans uit twaalf delen van anderhalf uur met soms een 'terugvaltraining'.

Twee jaar geleden verkrachtte een groep jongens de zwakbegaafde Tessa in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt. De ouders zochten onlangs de publiciteit om hun beklag te doen over de slechte hulpverlening. Hun pleegdochter ging na jarenlang psychische problemen te hebben gekend opnieuw de vernieling in. Ze zit nu in een gesloten inrichting vanwege zelfmoordpogingen. De daders bleven, ondanks een opgelegde leerstraf, het meisje en haar ouders lastigvallen.

De cursus Seksualiteit wordt opgelegd aan tieners die een verkrachting of aanranding op hun naam hebben staan. 'Allereerst moet die cursus minder soft worden, confronterender en uitdagender', vindt de Leidse hoogleraar seksuologie Frenken. 'Afhankelijk van het risico op herhaling moet dit soort jongens tijdenlang gevolgd worden. Dat kan maanden, maar ook jaren zijn.'

M. Boelrijk: 'Ze hebben langdurige ondersteuning nodig, zo lang er kans op herhaling is.' Boelrijk is drie jaar geleden gepromoveerd op minderjarige zedenmisdadigers en nu dagelijks met hen werkzaam als klachtenbegeleider bij Empathy, een organisatie voor conflictbemiddeling. 'Dan moet je ook aan het levenslang volgen van een dader denken. Het beste is om hen een tijd in een gesloten inrichting op te nemen.'

'Of ze direct in het gevang moeten komen, weet ik niet', zegt P. van der Linden, werkzaam bij Transact, het Nederlands centrum voor bestrijding van seksueel geweld. 'Maar ze moeten worden gedwongen om een strenger traject te volgen dan nu het geval is', meent hij. Van der Linden is gespecialiseerd in de behandeling van daders. 'Als je dat niet doet, dan is het dweilen met de kraan open. Dat is de huidige situatie. Er is een groot gat tussen het gebrek aan behandeling en de impact van de daad in de maatschappij. We doen veel te weinig om dit soort misdrijven te voorkomen.'

Boelrijk: 'Als een jongere een seksueel misdrijf pleegt, is er psychisch iets mis. Dat moet je direct aanpakken. Hoe ouder, hoe lastiger bij te sturen. Anders kweek je nieuwe Utrechtse serieverkrachters.' Boelrijk vindt tijdelijk opsluiting noodzakelijk voor iedere zedenmisdadiger, omdat een leerstraf te weinig zoden aan de dijk zet. Volgens hem kan die cursus zelfs averechts werken, schreef hij eerder in een wetenschappelijk artikel.

'Als je jonge criminelen een vrachtwagen leert besturen, is dat voor hen een bruikbaar hulpmiddel om een bankpui te rammen. Als men jonge zedencriminelen uitsluitend mondiger maakt, is dat een goed middel om zowel het slachtoffer als de justitiële autoriteiten effectiever om de tuin te leiden.'

Hulpverleners hebben veelal geen idee welke methode wel goed werkt en welke niet. Effecten van de cursus Seksualiteit zijn niet bekend. Het ministerie van Justitie meldt dat er een onderzoek in gang is gezet. Hoogleraar Frenken zegt zich zorgen te maken over de toekomst van de cursus. In plaats van beter worden die zelfs slechter, voorspelt hij. De meeste cursussen worden nu nog aangeboden door de Rutgers Stichting, maar die wordt aan het einde van dit jaar opgeheven.

'De cursussen worden nu overgenomen, voor de duur van een jaar, door het Nederlands instituut voor sociaal sexuologisch onderzoek', zegt Frenken, waar hij zelf als onderzoeker aan is verbonden. 'Maar daar hoort het niet thuis. Het ziet er zorgelijk uit. Andere instanties hebben er weinig ervaring mee, en staan niet te trappelen om de projecten over te nemen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden